Mỗi dịp Quốc khánh 2/9, người Việt mình lại có những khoảnh khắc cảm xúc lắm để tự hào về quê hương. Có thể là lá cờ đỏ sao vàng tung bay khắp phố phường, những bài hát về Tổ quốc cất lên ngợp trời, hay đơn giản chỉ là cảm giác bồi hồi khi nhìn lại hành trình 81 năm kể từ ngày 2/9/1945. Nhưng niềm tự hào ấy không chỉ nằm trong những nghi lễ trang trọng đâu nhé! Nó còn hiện diện trong cách mỗi người Việt thấy hình ảnh đất nước mình ngày càng glow up, tự tin hơn và được biết đến nhiều hơn. Và trong hành trình ấy, các nghệ sĩ đang có cách kể chuyện về Việt Nam cực kỳ đặc biệt - bằng điện ảnh, âm nhạc và những tác phẩm nghệ thuật chạm đến tim người xem
Thật sự, không phải gen Z nào cũng có cơ hội trực tiếp trải qua những năm tháng lịch sử mà ông bà cha mẹ từng đi qua. Khoảng cách giữa quá khứ và hiện tại ngày càng xa, và vì thế, để lịch sử tiếp tục sống trong tâm thức của thế hệ sau không chỉ nằm ở mấy trang sách khô khan. Nghệ thuật có thể làm một điều khác biệt hơn nhiều - biến những câu chuyện từng được ghi lại bằng tư liệu thành những hình ảnh, âm thanh và cảm xúc mà người trẻ có thể nhìn thấy, lắng nghe và đồng cảm sâu sắc.
Điện ảnh Việt Nam thời gian qua đã chứng minh điều này rõ nét qua những tác phẩm như Mưa Đỏ, Địa Đạo: Mặt Trời Trong Bóng Tối hay Tử Chiến Trên Không. Mỗi bộ phim có một câu chuyện và cách kể riêng, nhưng đều cho thấy nỗ lực đưa những mảnh ghép về lịch sử, chiến tranh, con người và tinh thần Việt Nam đến gần hơn với khán giả đương đại.
Với thế hệ từng sống trong những năm tháng ấy, đó có thể là ký ức. Nhưng với một người trẻ sinh ra khi đất nước đã hòa bình, đó lại là một thế giới gần như chỉ tồn tại qua sách vở và lời kể. Khi được tái hiện trên màn ảnh rộng, lịch sử bỗng trở nên "real" hơn rất nhiều. Một nhân vật biết yêu, biết sợ, biết hy sinh; một người lính đứng trước lựa chọn giữa sự sống và cái chết; một gia đình phải chia lìa vì chiến tranh... tất cả những điều ấy khiến lịch sử không còn là những mốc thời gian khô khan mà trở thành câu chuyện về con người thật sự.
Có những bài học lịch sử được nhớ bằng lý trí, nhưng cũng có những bài học được nhớ bằng cảm xúc. Và nghệ thuật chính là cây cầu nối giữa hai điều ấy
Nếu điện ảnh giúp người trẻ nhìn về quá khứ thì âm nhạc lại có khả năng đưa văn hóa truyền thống "nhảy thẳng" vào đời sống hiện tại. Mấy năm gần đây, nhiều nghệ sĩ trẻ đã tìm cách mix chất liệu dân gian, văn hóa vùng miền và những giá trị quen thuộc của người Việt vào các sản phẩm cực kỳ hiện đại.
Phương Mỹ Chi là một ví dụ điển hình cho cách nghệ sĩ trẻ đưa văn hóa truyền thống bước vào đời sống hiện đại. Sau Vũ Trụ Cò Bay ra mắt cách đây ba năm, nữ ca sĩ tiếp tục hành trình ấy với album Dân Chơi Dân Ca, khai thác tận 8 chất liệu nghệ thuật truyền thống đến từ nhiều vùng miền như xòe Thái, hát xoan Phú Thọ, hát xẩm, dân ca Huế, dân ca Ê đê của vùng Tây Nguyên, cải lương - tuồng cổ, lý và nhạc Khmer Nam Bộ.
Nếu Vũ Trụ Cò Bay cho thấy cách Phương Mỹ Chi kết nối âm nhạc với văn học Việt Nam thì Dân Chơi Dân Ca lại mở rộng không gian văn hóa, đưa những loại hình nghệ thuật vốn quen thuộc với các thế hệ trước đến gần hơn với khán giả trẻ bằng tư duy và cách thể hiện của một nghệ sĩ Gen Z. Đáng quý hơn, đây không phải sự "mượn" văn hóa để làm đẹp cho sản phẩm mà thực sự là một hành trình tìm hiểu, tiếp nối và làm mới những giá trị đã được vun đắp qua nhiều thế hệ.
Không chỉ tìm về những chất liệu văn hóa trong sáng tạo, nghệ sĩ Việt giờ còn đang mang âm nhạc của mình "chinh chiến" những sân khấu rộng lớn hơn. Đức Phúc là một trong những case đáng chú ý khi mang âm nhạc Việt Nam đến sân chơi quốc tế và giành thành tích đáng tự hào. Những bước tiến này không chỉ mang lại niềm vui cho riêng nghệ sĩ đâu. Mỗi lần một ca sĩ Việt xuất hiện trên sân khấu quốc tế, đó cũng là một lần âm nhạc Việt Nam có thêm cơ hội được lắng nghe, được biết đến và được nhìn nhận bằng góc nhìn mới mẻ hơn.
Rồi See Tình, Bắc Bling và nhiều sản phẩm khác tiếp tục cho thấy sức mạnh đặc biệt của âm nhạc đại chúng. Một giai điệu Việt có thể trở thành trend trên mạng xã hội ở nhiều quốc gia. Một sản phẩm lấy inspiration từ văn hóa vùng miền có thể khiến hàng triệu người trẻ tò mò về những địa danh, phong tục hay nét đẹp văn hóa mà trước đó họ chưa từng biết đến.
Sơn Tùng M-TP hay MONO cũng là những nghệ sĩ thuộc thế hệ mới cho thấy nỗ lực tìm kiếm sự giao thoa giữa hiện đại và truyền thống. Khi những hình ảnh, âm thanh, mỹ thuật mang dấu ấn Việt Nam được đặt trong một sản phẩm có cách thể hiện mới mẻ, chúng có cơ hội "lọt" vào đời sống của những khán giả trẻ theo một cách tự nhiên hơn.
Đó có lẽ là điều đáng quý nhất của nghệ thuật - không ép buộc người ta phải yêu văn hóa, mà khiến họ tự muốn tìm hiểu về nó
Một người trẻ có thể nghe một ca khúc vì giai điệu bắt tai, xem một MV vì hình ảnh đẹp mắt, đến rạp vì một bộ phim hấp dẫn... nhưng sau tất cả, họ có thể bắt đầu đặt câu hỏi về những điều nằm phía sau tác phẩm. "Văn hóa là gì?", "Lịch sử đã đi qua như thế nào?", "Những hình ảnh ấy bắt nguồn từ đâu?"... và đó chính là lúc nghệ thuật hoàn thành vai trò kết nối.
Không dừng lại ở việc đưa văn hóa đến gần người Việt, nghệ sĩ giờ còn có cơ hội mang những giá trị ấy ra thế giới. Một bộ phim Việt được giới thiệu tại liên hoan phim quốc tế, một ca khúc Việt được khán giả nước ngoài yêu thích hay một nghệ sĩ Việt đứng trên sân khấu quốc tế đều có thể trở thành một điểm chạm để bạn bè quốc tế biết thêm về Việt Nam.
Họ không nhất thiết phải đứng trên sân khấu và nói những lời thật lớn lao về quê hương. Chỉ cần tác phẩm của họ đủ tốt, đủ khác biệt và trong đó có một phần bản sắc Việt, hình ảnh đất nước đã có thể tự mình lên tiếng rồi.
Trong bối cảnh Việt Nam bước vào một giai đoạn phát triển mới, được nhắc đến nhiều hơn với khát vọng vươn mình, vai trò ấy càng trở nên đáng trân trọng. Vươn mình không chỉ là những con số về kinh tế, những thành tựu khoa học hay sự thay đổi của đời sống thôi đâu. Một đất nước đi xa cũng cần mang theo câu chuyện về mình. Và để thế giới muốn lắng nghe câu chuyện ấy, chúng ta cần những người biết kể nó bằng một ngôn ngữ hấp dẫn, hiện đại và giàu cảm xúc. Nghệ sĩ chính là những người có khả năng làm điều đó.
Chủ tịch Hồ Chí Minh từng viết trong Thư gửi các họa sĩ nhân dịp Triển lãm hội họa năm 1951 rằng: "Văn hóa nghệ thuật cũng là một mặt trận. Anh chị em là chiến sĩ trên mặt trận ấy". Hơn bảy thập kỷ đã trôi qua, thế giới nghệ thuật đã thay đổi, cách con người thưởng thức và lan truyền tác phẩm cũng đã khác, nhưng tinh thần của lời dạy ấy vẫn còn nguyên giá trị.
Chỉ là hôm nay, những "chiến sĩ" trên mặt trận văn hóa có thể cầm máy quay, cây đàn, micro, cây bút, có thể đứng trên sân khấu hoặc âm thầm làm việc phía sau một tác phẩm. Mặt trận của họ cũng có thể nằm trên một màn ảnh rộng, một nền tảng âm nhạc hay một chiếc điện thoại của hàng triệu người trẻ. Và điều họ có thể làm, đôi khi rất giản dị, đó chính là kể một câu chuyện thật đẹp về Việt Nam
81 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam cũng là 81 năm để mỗi thế hệ nhìn lại những gì cha ông đã làm nên và hiểu hơn giá trị thiêng liêng của hai tiếng Việt Nam. Nhưng niềm tự hào không chỉ để chúng ta nhìn về phía sau, niềm tự hào còn là động lực để mỗi người tiếp tục tạo ra những điều khiến thế hệ sau có thêm lý do để tự hào...
Nguồn: saostar.vn