Bạn có bao giờ thắc mắc tại sao gen Z bây giờ nhìn "mlem" hơn, tính cách chill hơn so với tổ tiên hồi xưa không? Một nghiên cứu di truyền mới nhất vừa drop bằng chứng xịn rằng: chúng ta không chỉ thuần hóa mấy bé cún cưng, mà còn vô tình "tự upgrade" chính bản thân mình qua hàng ngàn năm sống chung với xã hội đó!
**Plot twist: Con người tự "thuần hóa" chính mình?! **
Suốt bao đời nay, nhân loại vẫn flex về việc "xử đẹp" các loài thú hoang dã - biến sói thành cún cưng, bò rừng thành gia súc послушные. Nhưng một nghiên cứu bom tấn mới đây trên tạp chí khoa học PLOS One vừa thả thính một ý tưởng crazy: sinh vật đầu tiên và quan trọng nhất mà con người thuần hóa chính là... chúng ta!
**Quá trình "tự thuần hóa" diễn ra kiểu gì? **
Theo giả thuyết về sự tự thuần hóa, động lực thúc đẩy quá trình tiến hóa của loài người không chỉ đến từ việc "chiến" với thiên nhiên, mà còn từ chính áp lực chọn lọc trong các hang động, bộ lạc và cộng đồng thời nguyên thủy.
Khi con người bắt đầu "đi theo hội" - sống thành các nhóm xã hội phức tạp, những hành vi mang tính hợp tác, hòa đồng (prosocial) trở nên vô cùng giá trị. Ngược lại, những người có xu hướng hung hăng, toxic (antisocial) dần bị "block" và loại bỏ khỏi nhóm.
Chính áp lực này đã buff cho những người "ngoan ngoãn" hơn, dẫn đến sự thay đổi dần dần trong bộ gen của nhân loại. Quá trình này diễn ra tự nhiên từ bên trong, không cần ai can thiệp, khác hoàn toàn với cách chúng ta chủ động lai tạo các giống chó hay mèo nhé!
**Bằng chứng từ gen không thể chối cãi luôn á! **
Trước đây, giả thuyết này chỉ dựa vào quan sát hành vi và giải phẫu học, nhưng thiếu evidence sinh học cụ thể. Để "đập tan" hoài nghi, Giáo sư Cedric Boeckx và team tại Đại học Barcelona đã thực hiện một cuộc so sánh scale khủng.
Họ đối chiếu vật liệu di truyền của người hiện đại (Homo sapiens) với các anh em họ hàng đã tuyệt chủng và được coi là "hoang dã" như người Neanderthal và Denisovan. Đồng thời, họ cũng so sánh gen của các loài động vật đã được thuần hóa với tổ tiên hoang dã của chúng.
Kết quả gây sốc: có một sự trùng khớp đáng kể về mặt thống kê các gen liên quan đến sự thuần hóa giữa người hiện đại và các bé vật nuôi. Những gen này không xuất hiện ở các loài người cổ đại hay các loài thú hoang dã!
Để chắc chắn đây không phải trùng hợp ngẫu nhiên, team nghiên cứu còn kiểm tra trên các loài linh trưởng lớn như tinh tinh, đười ươi và khỉ đột, và không tìm thấy sự tương đồng này.
Điều này confirm rằng con người chia sẻ một "giao điểm đặc biệt" về mặt di truyền với chó, mèo hay ngựa - những loài vật đã trải qua quá trình thuần hóa để trở nên hiền lành và hợp tác hơn. Mind-blowing phải không nè!
**Từ "slay" bên trong đến "visual" bên ngoài **
Sự tự thuần hóa không chỉ thay đổi cách chúng ta cư xử mà còn "tân trang" lại ngoại hình của chúng ta luôn đó. Giáo sư Boeckx chỉ ra rằng, so với người Neanderthal trông khá "xương xẩu", người hiện đại sở hữu một kiểu hình (phenotype) thanh tú hơn, hay còn gọi là "gracile" - tức là mềm mại, tinh tế hơn ấy.
Sự thay đổi này giống hệt sự khác biệt giữa một con sói và một em cún nhà: đầu tròn hơn, xương hàm nhỏ lại và các đường nét trở nên smooth hơn. Những đặc điểm này, cùng với việc bớt hung hăng và tăng khả năng teamwork, được gọi là "hội chứng thuần hóa".
**Hệ quả đối với nhận thức và xã hội **
Phát hiện này giúp giải thích tại sao con người lại sở hữu những khả năng nhận thức xã hội và hợp tác vượt trội so với bất kỳ loài sinh vật nào khác trên Trái đất. Sự khoan dung và ngoan ngoãn không phải là dấu hiệu của sự yếu đuối, mà là chìa khóa để xây dựng nên các nền văn minh phức tạp đấy!
Giáo sư Boeckx tin rằng chính quá trình tự thuần hóa này đã unlock "phương thức nhận thức đặc biệt" của loài người. Chúng ta không trở thành thú cưng của ai cả, mà chúng ta đã tự "glow up" bản thân để trở thành những "công dân" tốt hơn trong chính xã hội do mình tạo ra.
Nguồn: genk.vn