TP. HCM - thành phố "tiền nhiều như rác" nhưng cũng đầy thử thách, vẫn là nơi hàng triệu sinh viên muốn chill và lập nghiệp. Nhưng khi đóng sách vở lại, các bạn trẻ Gen Z lại phải đối mặt với một "thế giới mới" toàn những plot twist khó đỡ. Đặc biệt là khi đang đứng ở ngã ba đường chọn nghề nghiệp
Reality check: Nỗi lo thiếu kinh nghiệm và bài toán sinh tồn ở thành phố lớn
Sau mấy năm ngồi ghế nhà trường với đống lý thuyết "buff đầy kỹ năng", các bạn freshers tại Sài Gòn thường "choáng váng" khi va vào đời thực tại công sở. Nỗi lo lớn nhất? Chính là hai chữ "kinh nghiệm" đó! Mở tin tuyển dụng nào cũng thấy yêu cầu 1-2 năm kinh nghiệm, đúng kiểu "vừa ra trường đòi kinh nghiệm thì lấy đâu ra"
Dù đã cày thực tập, làm thêm mỏi tay nhưng khoảng cách giữa kiến thức trên giảng đường và kỹ năng giải quyết vấn đề ngoài đời, kỹ năng mềm trong môi trường chuyên nghiệp vẫn là một "vực sâu" không lối thoát.
Thanh An (23 tuổi), cựu sinh viên ĐH KHXH&NV (ĐHQG TP. HCM) tâm sự: "Mình cầm tấm bằng Khá trên tay, nhưng đi phỏng vấn đâu đâu người ta cũng hỏi 'Đã từng làm dự án thực tế nào chưa?'. Kiến thức trên giảng đường không đủ giúp mình tự tin. Còn drama hơn là 'sốc văn hóa' công sở nữa. Từ môi trường học tập thoải mái chuyển sang môi trường làm việc kỷ luật, đề cao hiệu suất, mình thấy áp lực vãi. Phải làm quen với văn hóa doanh nghiệp, cách ứng xử khéo léo với đồng nghiệp, sếp là những thứ mình chưa ngờ tới luôn".
Bên cạnh áp lực chuyên môn, gánh nặng chi phí sinh hoạt tại Sài Gòn cũng là nỗi đau thường trực của Gen Z. Với mức lương khởi điểm "khiêm tốn", tiền thuê trọ, ăn uống, đi lại khiến nhiều bạn trẻ phải nhận những công việc chưa hợp với chuyên ngành hoặc phải làm thêm để "sống sót" ở thành phố. Thanh Duy (22 tuổi, tốt nghiệp ngành Công nghệ thông tin) cho biết: "Lương tháng đầu của mình chỉ đủ trang trải tiền trọ và ăn uống basic thôi. Áp lực phải kiếm thêm thu nhập để tích góp khiến mình luôn phải tìm các khóa học bổ sung ngoài giờ để nhanh chóng level up tay nghề, hy vọng có mức lương xịn hơn".
Bằng cấp có còn là "tấm vé vàng" trên thị trường việc làm nữa không?
Câu hỏi kinh điển "Bằng cấp hay năng lực quan trọng hơn?" giờ càng hot hơn trong bối cảnh thị trường lao động cạnh tranh "cực gắt". Thật ra ở nhiều tập đoàn lớn hoặc ngành nghề đặc thù, bằng cấp vẫn là yêu cầu tối thiểu và là "chiếc vé" giúp bạn pass vòng lọc CV ban đầu. Tuy nhiên, khi đã vào vòng phỏng vấn và đặc biệt là khi làm việc thực tế, năng lực thực chiến mới là thứ quyết định bạn có "sống sót" và thăng tiến hay không.
Ông Lê Anh Tú - Giám đốc Công ty Tuyển dụng TalentHub tại TP. HCM chia sẻ qua VietnamWorks HR Insider: "Chúng tôi luôn xem bằng cấp là điểm cộng ban đầu, nhưng điều chúng tôi thực sự cần là khả năng tạo ra giá trị. Trong thời đại số hóa này, công nghệ thay đổi quá nhanh, kiến thức học 4 năm đại học có thể nhanh chóng lỗi thời. Do đó, kỹ năng tự học, khả năng thích nghi và các chứng chỉ chuyên môn bổ sung lại có giá trị hơn tấm bằng đại học thông thường nhiều".
Thực tế có không ít sinh viên mới ra trường chọn học lên bậc Thạc sĩ như một "kế hoạch B", một "lối thoát hiểm" để trụ lại thành phố hoặc tránh áp lực tìm việc. Điều này giải thích phần nào xu hướng tăng người học thạc sĩ trong nước những năm gần đây.
Không chỉ Việt Nam, giới trẻ khắp châu Á đang struggle tìm kiếm việc làm tốt, nhiều người mắc kẹt trong những công việc năng suất thấp mà Ngân hàng Thế giới cảnh báo có thể gây căng thẳng cho sự ổn định xã hội. Ngân hàng Thế giới cũng nhấn mạnh khoảng cách dai dẳng giữa lao động trẻ và lao động có kinh nghiệm hơn ở một số nền kinh tế châu Á, lưu ý rằng cứ 7 người trẻ ở Trung Quốc và Indonesia thì có 1 người thất nghiệp. Ngân hàng Thế giới cảnh báo rằng tỷ lệ người trẻ dễ rơi vào cảnh nghèo đói hiện nay cao hơn cả tầng lớp trung lưu ở hầu hết các quốc gia: "Tỷ lệ việc làm nhìn chung cao, nhưng giới trẻ vẫn chật vật tìm việc làm", Ngân hàng Thế giới viết trong bản cập nhật kinh tế khu vực mới đây, đồng thời cho biết thêm rằng hầu hết người dân châu Á "tìm việc đều tìm được việc". Tuy nhiên, "nhiều cá nhân trong khu vực đang làm những công việc năng suất thấp hoặc không chính thức".
Tỷ lệ tham gia lực lượng lao động vẫn còn thấp ở các quốc gia Thái Bình Dương và ở phụ nữ, với khoảng cách khoảng 15 điểm phần trăm so với nam giới ở Indonesia, Malaysia và Philippines. Báo cáo cũng nhận thấy phần lớn tăng trưởng việc làm trong khu vực đã chuyển từ sản xuất sang dịch vụ lương thấp, làm xói mòn những thành quả từng giúp hàng triệu người thoát nghèo. Nhìn kỹ hơn vào số liệu ở châu Á cho thấy tỷ lệ thất nghiệp của những người trong độ tuổi 15-24 là hơn 10% ở những nơi như Mông Cổ, Indonesia và Trung Quốc, trong khi tỷ lệ này ở những người lao động trong độ tuổi chính 25-54 chỉ là 5% hoặc thấp hơn, theo dữ liệu của Ngân hàng Thế giới. Theo Ngân hàng Thế giới, các doanh nghiệp hoạt động dưới 5 năm đóng vai trò rất lớn trong việc tạo việc làm. Ví dụ, tại Malaysia và Việt Nam, khu vực này chiếm 57% tổng số việc làm nhưng đóng góp 79% vào việc tạo việc làm, tuy nhiên vai trò của họ đã bị suy giảm do ngày càng ít doanh nghiệp mới tham gia thị trường. Báo cáo cũng cho biết thương mại đã thúc đẩy việc làm ở các quốc gia như Campuchia và Việt Nam, mặc dù mức tăng trưởng vẫn chưa đồng đều và dễ bị tổn thương trước các cú sốc toàn cầu: "Các quốc gia chưa nhận thức đầy đủ lợi ích của việc chuyển dịch lao động từ các ngành nghề và doanh nghiệp kém năng suất sang các ngành nghề và doanh nghiệp năng suất cao hơn".
Nguyễn Thu Hoài (24 tuổi, cựu sinh viên ngành Quản trị Kinh doanh) chia sẻ: "Sau hơn một năm thất nghiệp, áp lực gia đình và sự bế tắc trong tìm kiếm công việc khiến mình quyết định học cao học. Mình tự trấn an bản thân rằng trong 2 năm học tới sẽ có thời gian để trau dồi kinh nghiệm. Trên hết, đây cũng là cách giúp mình 'chống đỡ' trước những câu hỏi về công việc của bạn bè".
Nguồn: svvn.tienphong.vn