Từ việc hướng dẫn người dân làm chủ các dịch vụ số, đến đưa những thành tựu khoa học - kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp, chị Bàn Thị Đào và anh Lê Ngọc Trí đã chọn những cách khác nhau để contribute cho cộng đồng. Với hai cán bộ trẻ vừa nhận Giải thưởng Nguyễn Chí Thanh năm 2026, tri thức chỉ thực sự có giá trị khi được chuyển hóa thành những việc làm thiết thực, góp phần giải quyết vấn đề từ cơ sở
Đưa chuyển đổi số đến gần hơn với mọi người
Là Bí thư Đoàn Thanh niên xã Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai, đồng thời là Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam xã, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã, chị Bàn Thị Đào (sinh năm 1996) đã có gần 9 năm gắn bó với công tác Đoàn và các hoạt động vì cộng đồng. Từ tổ chức phong trào thanh niên, triển khai chương trình an sinh xã hội, đến chăm lo cho thiếu nhi, nữ cán bộ trẻ này đã trưởng thành qua những công việc cụ thể tại địa phương.
Với chị Đào, dấu ấn đáng nhớ nhất thời gian gần đây chính là việc xây dựng và triển khai mô hình "Bình dân học vụ số" siêu ý nghĩa. Sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, địa bàn xã rộng hơn, dân cư đông và nhu cầu hỗ trợ cũng đa dạng hơn nhiều. Trong khi nhiều bạn trẻ sử dụng điện thoại thông minh thành thạo, không ít người cao tuổi và đồng bào dân tộc thiểu số vẫn gặp khó khăn khi sử dụng VNeID, thực hiện dịch vụ công trực tuyến hay thanh toán không dùng tiền mặt.
Từ thực tế đó, chị Đào đã tham mưu đưa mô hình "Bình dân học vụ số" vào hoạt động của Đoàn Thanh niên xã, kết nối với các Tổ công nghệ số cộng đồng để tổ chức hỗ trợ người dân thường xuyên, bài bản hơn. Mô hình này đã triển khai 103 hoạt động tuyên truyền, hướng dẫn trực tiếp cho 1.024 lượt người dân. Mạng lưới hỗ trợ gồm 23 tổ tại các thôn và một Tổ Thanh niên Bình dân học vụ số hoạt động trên phạm vi toàn xã.
"Chúng mình hướng đến phương châm 'Không làm thay, mà hướng dẫn để người dân tự làm'. Nếu đoàn viên trực tiếp thao tác giúp thì công việc có thể hoàn thành nhanh hơn, nhưng lần sau người dân vẫn có thể lúng túng. Muốn hỗ trợ lâu dài thì phải hướng dẫn để họ tự thực hiện được", chị Đào chia sẻ.
Với những người chưa quen sử dụng công nghệ, việc hướng dẫn đôi khi phải lặp lại nhiều lần. Các đoàn viên cần siêu kiên nhẫn giải thích, thao tác mẫu rồi để người dân tự thực hành. Theo chị Đào, chuyển đổi số chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi người dân sử dụng được các nền tảng, cảm thấy thuận tiện và có thể chủ động thực hiện trong những lần tiếp theo.
Từ mô hình này, chị Đào cũng nhìn nhận rõ hơn vai trò của thanh niên trong giai đoạn mới. Thay vì chỉ tham gia các đợt cao điểm, người trẻ cần chủ động tìm đến những nơi cần hỗ trợ, xác định đúng vấn đề và kiên trì đồng hành để tạo ra hiệu quả lâu dài
Khi tri thức khoa học trở thành cách để cống hiến
Anh Lê Ngọc Trí (sinh năm 1995) lựa chọn phát huy nền tảng chuyên môn khoa học và công nghệ để đóng góp cho cộng đồng. Công tác tại Văn phòng Đảng ủy xã Nam Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị, giữ vai trò Phó Bí thư Đoàn xã, Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam xã, anh Trí từng có thời gian làm việc trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, tham gia nghiên cứu, phát triển các giải pháp kỹ thuật và ứng dụng tiến bộ khoa học vào thực tiễn.
Trong quá trình công tác, anh Trí đoạt giải Ba Hội thi Sáng tạo Kỹ thuật tỉnh Quảng Trị lần thứ X (2022 - 2023), giải Khuyến khích tại Hội thi lần thứ XI (2024 - 2025), đồng thời được T.Ư Đoàn ghi nhận là một trong những cá nhân có công trình, giải pháp, sản phẩm sáng tạo, sáng kiến tiêu biểu toàn quốc năm 2025. Anh cũng hai lần tham dự Diễn đàn Trí thức trẻ Việt Nam toàn cầu vào năm 2018 và 2019.
Với anh Trí, những dấu mốc ấy còn gợi nhắc trách nhiệm đưa kiến thức chuyên môn đến gần hơn với đời sống. "Mình nghĩ rằng, kiến thức và năng lực chuyên môn chỉ thực sự có ý nghĩa khi có thể giải quyết những vấn đề thực tế và mang lại lợi ích cho cộng đồng. Giá trị của một sáng kiến không chỉ nằm ở kết quả tại Hội thi, mà còn ở khả năng ứng dụng vào thực tiễn", anh Trí chia sẻ.
Quan điểm ấy được thể hiện qua quá trình tập huấn, hướng dẫn và chuyển giao kỹ thuật sản xuất nông nghiệp cho người dân, cũng như đồng hành cùng thanh niên trong khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Theo anh Trí, mỗi địa phương có điều kiện đất đai, khí hậu, nguồn nước và tập quán canh tác khác nhau. Vì vậy, một quy trình kỹ thuật không thể áp dụng máy móc ở mọi nơi. Người hướng dẫn cần lắng nghe, tìm hiểu điều kiện thực tế, giải thích dễ hiểu và điều chỉnh phương pháp cho phù hợp.
Khó khăn còn đến từ tâm lý e ngại chi phí, rủi ro của người dân khi tiếp cận kỹ thuật mới. Trong khi đó, nhiều bạn trẻ có ý tưởng khởi nghiệp nhưng thiếu kinh nghiệm xây dựng mô hình, khảo sát nhu cầu thị trường và tìm kiếm nguồn lực hỗ trợ.
"Có lúc, mình cũng cảm thấy áp lực khi kết quả chưa đến ngay hoặc một số mô hình chưa đạt như kỳ vọng. Nhưng qua quá trình làm việc, mình hiểu rằng, tập huấn và chuyển giao kỹ thuật không phải là việc truyền đạt một lần rồi kết thúc. Đó là quá trình đồng hành, theo dõi, giải đáp và điều chỉnh liên tục", anh Trí nói.
Giá trị của tuổi trẻ
Cả chị Bàn Thị Đào và anh Lê Ngọc Trí đều cho rằng, cống hiến không nhất thiết phải bắt đầu bằng những việc lớn lao. Điều quan trọng là mỗi người biết phát huy khả năng của mình, xác định đúng nhu cầu của cộng đồng và kiên trì theo đuổi những việc có ích.
Với chị Đào, sống đẹp còn thể hiện ở trách nhiệm trong đời sống hằng ngày, từ giúp đỡ người gặp khó khăn đến sử dụng công nghệ an toàn, chia sẻ thông tin có kiểm chứng và hỗ trợ những người chưa có điều kiện tiếp cận các dịch vụ số.
"Đừng chờ đến khi mình có thật nhiều thời gian, thật nhiều tiền hay thật giỏi mới bắt đầu làm việc có ích cho cộng đồng. Hãy bắt đầu từ những điều gần gũi nhất, từ gia đình, trường học, nơi làm việc và chính khu dân cư nơi mình sinh sống", chị Đào chia sẻ.
Anh Trí cũng cho rằng, mỗi người trẻ có thể đóng góp theo một cách riêng: Người làm khoa học phát huy sáng kiến, người làm công tác xã hội kết nối nguồn lực, người công tác tại cơ sở tìm cách cải tiến công việc để phục vụ người dân tốt hơn.
"Không cần chờ đến khi làm được điều phi thường mới có thể sống có ích. Mỗi người có thể bắt đầu từ những việc nhỏ, phù hợp với khả năng của mình, như học tập nghiêm túc, rèn luyện kỹ năng, chia sẻ kiến thức hoặc hỗ trợ người khác", anh Trí chia sẻ.
Được trao Giải thưởng Nguyễn Chí Thanh năm 2026, cả hai đều xem đây là sự ghi nhận đáng quý đối với hành trình đã qua, đồng thời là động lực để tiếp tục hoàn thiện bản thân
Kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam (15/10/1956 - 15/10/2026), câu chuyện của hai cán bộ trẻ này thể hiện tinh thần cống hiến của thanh niên hôm nay, được thể hiện qua những việc làm khác nhau và giá trị của tuổi trẻ được khẳng định bằng những điều thiết thực mà mỗi người tạo ra cho cộng đồng
Nguồn: svvn.tienphong.vn