Công nghệ ngày nay tiện lợi phết đúng không nào? Nhưng mà nó cũng khiến không ít bạn trẻ "đắm chìm" giữa thế giới thực và ảo, rồi nghiện luôn mất thôi Học hành, công việc cứ thế mà... sao nhãng. Vậy thì phải "giải độc" kiểu gì đây?
Khi máy móc hiểu mình hơn cả... bản thân mình
Bùi Mạnh Hùng – chàng trai đang học thạc sĩ Khoa học Máy tính tại ĐH Stanford (Mỹ) với TOEFL iBT 119/120 và từng "flex" học bổng từ tận 9 trường đại học top đầu như Stanford, Berkeley, Johns Hopkins, Rice, UCLA... Nghe xịn sò chưa?
Dù là người "ăn công nghệ ngủ công nghệ", nhưng anh bạn này cũng phải tự "cứu" mình bằng cách tắt hết notification không cần thiết, dọn dẹp màn hình điện thoại thật tối giản, xóa sạch những app dễ gây... mất tập trung và cám dỗ
Mạnh Hùng chia sẻ: "Công nghệ, mạng xã hội ban đầu được tạo ra để kết nối mọi người. Nhưng giờ đây, các app và máy móc có thể thu thập, phân tích thông tin cá nhân. Nhiều khi máy móc còn hiểu chúng ta hơn cả bản thân mình, lúc đó mỗi người có thể trở nên phụ thuộc. Nghiện công nghệ và giỏi công nghệ là hai chuyện khác nhau nha. Người giỏi là biết làm và sử dụng công nghệ để đạt hiệu quả. Còn nghiện là lệ thuộc hoàn toàn vào nó".
Theo ThS Phạm Công Nhật: "Dành bao nhiêu thời gian cho công nghệ không quan trọng bằng hiệu quả và giá trị mà nó mang lại".
Nghe có vẻ sợ nhỉ? Nhưng đây là sự thật đấy! Theo thống kê của Digital Việt Nam, một người Việt trung bình mỗi ngày dành tới 6 giờ 30 phút (hơn ¼ ngày luôn á!) để lướt Internet. Trong đó: 2 giờ 22 phút cho mạng xã hội, 2 giờ 09 phút xem truyền hình, 1 giờ 01 phút nghe nhạc và streaming, 1 giờ chơi game. Đặc biệt, 70,1% người dùng mạng xã hội ở VN là nhóm tuổi từ 13 đến 34 – tức là gen Z và millennial đây rồi
ThS Phạm Công Nhật (chương trình Quản trị Truyền thông, ĐH Sterling (Anh)) có câu nói rất thấm: "Cái gì sử dụng mà trả tiền thì mình là khách hàng, cái gì sử dụng miễn phí thì mình là... sản phẩm". Gen Z trở nên nghiện vì công nghệ quá hiểu mình đó các bạn ơi!
Mỗi ngày, thuật toán "dội bom" bạn hàng trăm lời mời, trải nghiệm trên mạng nhưng thực chất là để... thu thập dữ liệu thôi. "Nghiện" còn khiến thế giới quan của người trẻ trở nên hẹp hòi nữa: "Khi bạn like, share nhiều về một chủ đề nào đó, các thuật toán sẽ làm cho thế giới quan hẹp hơn vì chỉ cho bạn tiếp xúc với người có cùng quan điểm. Càng ít góc nhìn khác, thế giới quan càng nhỏ bé và buồn tẻ. Dần dà, khả năng tranh luận bị hạn chế, bảo vệ cái tôi bằng mọi giá", ThS Phạm Công Nhật phân tích.
Thêm nữa là: "Giới trẻ thích Google những thắc mắc, thay vì hỏi người thân. Đây cũng là cách bị thu thập thông tin và phụ thuộc công nghệ đấy. Dần dà, máy móc có thể hiểu mình hơn luôn"
Vậy "cai nghiện" từ đâu bây giờ?
Theo ThS Nguyễn Trung Nghĩa, giảng viên khoa Tâm lý học (ĐH KHXHNV, ĐHQG TP. HCM), Bác sĩ tại Trung tâm Tâm lý Touching Soul Center, công nghệ là khái niệm trung tính, không tốt không xấu, quan trọng là cách sử dụng thôi.
"Nghiện là hành vi lặp đi lặp lại thành thói quen, tạo ra cảm giác thèm muốn, thúc đẩy tìm kiếm sử dụng và bất chấp hậu quả. Nghiện công nghệ không phụ thuộc vào lượng thời gian sử dụng mà tùy vào mục đích".
Nhiều bạn trẻ "kẹt" trong việc dành quá nhiều thời gian cho công nghệ, mạng xã hội dẫn đến sao nhãng và xa rời cuộc sống thật. ThS Phạm Công Nhật cho rằng, nghiện hay không nghiện không quan trọng bằng việc bạn có muốn thoát ra không? Con người chỉ tập trung cao nhất 3-4 giờ trong ngày. Càng ít lướt mạng xã hội càng đỡ mất tập trung: "Dành bao nhiêu thời gian cho công nghệ không quan trọng, mà là hiệu quả công việc và giá trị mà nó mang lại. Tạo ra nhiều tiền chỉ mang đến niềm vui, tạo ra nhiều giá trị mới mang đến hạnh phúc"
Gốc rễ của việc "giải độc", theo BS Nghĩa, chính là câu hỏi: Tại sao lại nghiện? Nhiều bạn trẻ "nghiện" mạng xã hội, Internet vì không tìm thấy sự kết nối trong cuộc sống thực hoặc có nỗi đau, stress nào đó mà không đối mặt được. Khi đó, bạn cần một ai đó đủ kinh nghiệm để hướng dẫn, hoặc tự đối mặt để vượt qua. Tìm gốc rễ vấn đề quan trọng hơn đề ra biện pháp!
"Nghiện" lâu ngày có thể làm thay đổi cấu trúc não bộ chứ không đơn thuần là ý chí đâu nha. Nếu để hành vi lặp lại vô thức càng nhiều, vỏ não yếu đi khiến khả năng kiểm soát mất dần. Nghĩ rằng nghiện chỉ là vấn đề ý chí và cố gắng chữa bằng cách động viên "mạnh mẽ lên đi" hoặc bắt ép, chỉ dẫn đến thất bại thôi
Sự khác biệt giữa thế giới thực và ảo khiến nhiều bạn trẻ mắc kẹt, ngại ngùng bước ra đời thực. Theo BS Nghĩa, mạng xã hội giả tạo hay không do chính người đưa thông tin lên quyết định.
"Người đăng các clip, câu chuyện vui vẻ chưa hẳn đã là người lạc quan. Không hẳn những người nhiều suy tư, trầm buồn, sâu sắc là người đầy tư duy logic về cuộc sống. Nếu người trẻ nhận thức được điều đó sẽ lựa chọn cách tiếp nhận và đưa thông tin phù hợp. Tách bạch được đời sống cá nhân và công cụ sẽ không thất vọng về sự khác biệt giữa ngoài đời và trên mạng", ông phân tích.
Để "giải độc", BS Nghĩa cho rằng: "Tách mình khỏi công nghệ chỉ là phần nhỏ, cần có hành vi thay thế, lấp vào khoảng trống. Khi phát hiện đang lướt mạng xã hội vô thức, bạn có thể đứng dậy làm vài động tác thể dục, đọc 2 trang sách. Dần dần những hành vi thay thế đó sẽ giúp cải thiện"
Nguồn: svvn.tienphong.vn