Nghe có vẻ lạ nhưng kính râm và máy bay chiến đấu lại có điểm chung đấy – cả hai đều cần ốc vít, bu lông để lắp ráp!
Ốc vít tuy nhỏ nhưng lại là "main character" thầm lặng trong mọi ngành công nghiệp, từ làm bàn ghế đơn giản đến xây dựng những tòa nhà chọc trời hay cầu vượt biển xịn sò.
Ở Trung Quốc, ngành này còn được gọi là "lúa gạo của công nghiệp" luôn – tức là thiếu là ăn hành ngay!
Quận Vĩnh Niên (thành phố Hàm Đan, tỉnh Hà Bắc) chính là "vựa lúa công nghiệp" xịn nhất Trung Quốc. Cách Bắc Kinh 450km về phía nam, nơi này sản xuất và bán hơn NỬA số ốc vít cho ngành công nghiệp và xây dựng của cả nước mỗi năm đấy! Nhu cầu ốc vít ở đây chính là "barometer" phản ánh tình hình kinh tế Trung Quốc và nhiều quốc gia khác trên thế giới.
"Nhìn chung, đơn hàng năm nay của chúng tôi giảm so với 2018 rồi", ông Zhao Yubo – Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp ốc vít Hà Bắc và tổng giám đốc Nhà máy Tiêu chuẩn Feida chia sẻ.
Trong khi các công ty xây dựng vẫn đặt hàng ổn định thì các nhà sản xuất máy móc lại order ít hơn hẳn, theo ông Zhao.
Hoạt động sản xuất của Trung Quốc "đi xuống" trong phần lớn năm nay, với mức tăng trưởng sản xuất công nghiệp tháng 10 giảm xuống mức thấp thứ hai trong hơn 17 năm . Tuy tháng 11 có hồi phục nhẹ sau nửa năm, nhưng vẫn chưa thể khẳng định đã "chạm đáy" hay chưa. Lợi nhuận các nhà sản xuất Trung Quốc từ tháng 1-10 giảm 4,9% so với cùng kỳ năm trước theo số liệu từ Cục Thống kê Quốc gia.
Các công ty ở Vĩnh Niên đưa ra những dự báo khác nhau giữa bối cảnh tăng trưởng trong nước chậm lại và rào cản quốc tế gia tăng.
"Chỉ riêng tháng 11 chúng tôi đã ship hơn 200 tấn đến Nam Thông, miền đông Trung Quốc", Li Bo – chủ Jinfan Fastener Manufacturing cho biết. "Đơn hàng tăng hàng năm, đặc biệt là đinh tán cầu gần đây rất nhiều".
"Hiện nước đang phát triển mạnh cơ sở hạ tầng và cầu vượt để giải quyết vấn đề giao thông đô thị mà" .
Một buổi chiều tại nhà máy của Li ở phía tây nam Vĩnh Niên, hàng chục công nhân đang "cày cuốc" sản xuất hàng loạt đinh tán hàn dùng trong xây dựng cầu.
Vài người đi lại kiểm tra máy ép thanh thép vào đinh tán, trong khi những người khác điều chỉnh máy xử lý tự động mới mua. Ở góc khác, một nhóm chị em ngồi trên ghế nhỏ gõ thủ công các hạt kim loại vào đầu mỗi chiếc đinh cho đơn hàng tùy chỉnh.
Tiếng ồn ào kim loại trong nhà máy phần nào phản ánh việc chính phủ đang tài trợ nhiều dự án cơ sở hạ tầng để hỗ trợ tăng trưởng giữa cuộc chiến thương mại với Mỹ.
Cuộc chiến thuế quan kéo dài 18 tháng Trung-Mỹ ảnh hưởng đến cả sản xuất và xuất khẩu. Mặc dù Bắc Kinh thực hiện các biện pháp kích thích mạnh để thúc đẩy tăng trưởng đang ở mức thấp kỷ lục, gồm nới lỏng quy tắc tài chính cho trái phiếu chính quyền địa phương và giảm yêu cầu vốn cho các dự án.
Bắc Kinh và Washington đã đồng ý thỏa thuận thương mại giai đoạn một hồi đầu tháng này, tạm dừng tăng thuế quan và cắt giảm một số thuế hiện hành.
Nhưng cả Li lẫn Zhao đều nói rằng cuộc chiến thương mại không ảnh hưởng nhiều đến doanh nghiệp của họ, cho thấy áp lực của hơn 1.600 công ty ốc vít tại Vĩnh Niên phần lớn đến từ... chính trong nước!
Trên hành trình dẫn đầu ngành ốc vít Trung Quốc, các công ty ở Vĩnh Niên đã "chiếm sóng" thị phần từ đối thủ miền nam nhờ đánh đổi lợi nhuận trong ba thập kỷ qua, với lợi thế gần các nhà máy thép lớn – nguồn nguyên liệu chính.
Khoảng 340.000 người làm việc trong ngành ốc vít ở quận Vĩnh Niên, chiếm hơn 1/3 dân số địa phương! Trong số 1.600 công ty, khoảng 200 công ty có sản lượng hàng năm trị giá trên 100 triệu CNY (14 triệu USD).
Nhưng việc quá nhiều công ty tập trung dẫn đến cạnh tranh "khốc liệt vô cùng", khiến một số doanh nghiệp ngại đầu tư phát triển sản phẩm mới.
"Vĩnh Niên là quê hương của nhiều người thông minh, một khi sản phẩm có lãi, tất cả mọi người đều muốn làm. Nếu chúng tôi đầu tư sản phẩm mới có lãi, chưa đầy hai tháng các công ty khác cũng nhảy vào luôn", ông Zhao Heng – tổng giám đốc Hengcheng Fastener (một trong những doanh nghiệp lớn nhất Trung Quốc) chia sẻ.
Một công ty lớn khác là Yanzhao Fastener Manufacturing cho biết giá đã gần chạm đáy vì cạnh tranh quá khốc liệt.
"Thị trường nội địa gần như bão hòa rồi", Chen Yongke – tổng giám đốc công ty nói. "Đơn hàng trong nước không tăng mạnh, triển vọng ngành vẫn chưa được tốt lắm" .
Tệ hơn nữa, xuất khẩu đang suy giảm. Kinh doanh với các công ty Hàn Quốc – một trong những khách hàng lớn nhất của ốc vít Vĩnh Niên – bị đình trệ theo Li và Zhao của Feida. Điều này buộc các công ty phải gấp đôi nỗ lực tìm thị trường mới ở nước ngoài, hiện đang focus vào Đông Nam Á.
"Chúng tôi nên mạnh dạn hơn và thực hiện các bước lớn hơn để mở cửa hàng riêng ở đó, giống như đã làm ở nhà vậy", Zhao nói.
Hơn 100.000 người Vĩnh Niên – có biệt danh "lực lượng trăm nghìn người" – đã định cư tại các thành phố khắp Trung Quốc để bán ốc vít sản xuất từ quê nhà.
Mặc dù Hengcheng Fastener bị ảnh hưởng bởi xuất khẩu giảm, họ vẫn tăng gấp đôi quy mô đội bán hàng lên gần 20 người trong năm nay để tìm thị trường mới và có kế hoạch gửi đại diện đến Brazil và Mexico vào năm 2020.
Nhưng trở ngại đáng lo hơn cả là các quy định môi trường chặt chẽ hơn, bắt đầu hạn chế năng lực sản xuất của nhiều công ty khiến họ có nguy cơ mất khách.
"Trước đây tất cả 100 máy của chúng tôi có thể chạy 24/7, nhưng bây giờ chỉ được bật 50 máy và chạy 12 giờ thôi", Zhao của Hengcheng phàn nàn về các cảnh báo chất lượng không khí mới.
Quy định môi trường chặt chẽ hơn là "thanh gươm Damocles" treo lơ lửng trên đầu các công ty ốc vít ở Vĩnh Niên. Trung tâm công nghiệp này nằm ở tỉnh Hà Bắc – nơi luôn "top đầu" bảng xếp hạng ô nhiễm không khí Trung Quốc .
"Ngành công nghiệp này giờ phụ thuộc vào... thời tiết luôn", Li của Jinfan mỉa mai nói.
Trước khu thương mại chứa 7.624 cửa hàng ở phía bắc Vĩnh Niên, các xe tải liên tục tưới nước trên đường để giữ bụi dưới máy đo chất lượng không khí.
Luật Môi trường cũng cản trở giấc mơ của Vĩnh Niên là tạo ra một trung tâm sản xuất bao gồm tất cả các bộ phận của chuỗi công nghiệp ốc vít, theo Wang Hugang – giám đốc Ủy ban Phát triển Công nghiệp ốc vít Vĩnh Niên (một tổ chức được chính phủ hỗ trợ).
Một nhà sản xuất ốc vít động cơ có trụ sở tại Thượng Hải, nơi cung cấp cho các hãng ô tô Mỹ như Ford và General Motors, đã hủy kế hoạch xây nhà máy trong khu vực do lo ngại về chính sách môi trường và đất đai địa phương, ông nói.
"Chúng tôi chỉ thiếu một doanh nghiệp cao cấp như thế này thôi", Wang nói, cho biết thêm quận đã đầu tư xây dựng trung tâm hậu cần giao thông, khu công nghiệp cho các công ty xử lý và phòng triển lãm.
Nguồn: soha.vn