KẹoNgọtXinhXắn
New member
Ngày càng nhiều chị em trẻ, dù có lifestyle healthy max, vẫn bị đột quỵ - căn bệnh mà nhiều người cứ nghĩ chỉ người già mới mắc thôi
Từ một buổi chiều bình thường đến ngưỡng cửa sinh tử
Tháng 9/2023, Dominica Padilla - 35 tuổi, sống ở Arizona, Mỹ - miss trận bóng bầu dục của con trai vì cơ thể bỗng dưng lag cực mạnh. Không phải cơn đau nửa đầu quen thuộc. Đây là thứ gì đó khác hẳn: đau nhói kiểu lạ, kèm theo buồn nôn và cảm giác bụng dạ bất an
Chị uống thuốc, uống nước, nằm xuống, nghĩ rằng có lẽ mình bị ngộ độc hoặc cảm cúm thông thường. Nằm trên giường xem lại trận đấu của con qua YouTube, đến khoảnh khắc bật dậy mừng một pha bóng đẹp, Padilla gục xuống luôn.
Khi mở mắt ra, tầm nhìn đã tối sầm lại. "Tôi chỉ nhìn thấy một vệt sáng nhỏ, như đang nhìn qua ống hút. Nửa người bên trái tê cứng, đau nhói rồi mất cảm giác hoàn toàn", chị kể lại. May mà cậu con trai 9 tuổi kịp gọi cứu thương
Điều trớ trêu là Padilla làm việc tại một trung tâm y tế lớn, quen thuộc với các bài giảng về đột quỵ. Thế nhưng khi nhân viên cứu hộ đến nơi, họ lại cho rằng chị chỉ đang... hoảng loạn tâm lý: "Tôi van xin họ hãy tin tôi, cơ thể tôi đang có chuyện rất nghiêm trọng. Họ bảo tôi bình tĩnh lại"
Nhờ kiên quyết yêu cầu đưa thẳng đến trung tâm đột quỵ chuyên sâu, chị được tiêm thuốc làm tan cục máu đông kịp thời và giữ được mạng sống. Nhưng sau nhiều tháng phục hồi chức năng, di chứng vẫn còn đó - thị lực ở nửa mắt trái vĩnh viễn không còn như trước. Nguyên nhân đến nay vẫn chưa được xác định: y khoa gọi đó là đột quỵ ẩn (cryptogenic stroke)
Trong những khoảnh khắc sinh tử, sự nhạy bén cùng việc kiên quyết bảo vệ tiếng nói của bản thân chính là tấm phao cứu mạng duy nhất!
Plot twist: Không chỉ người già mới bị đột quỵ đâu nha!
Câu chuyện của Padilla không phải case đặc biệt. Y học đang đứng trước một xu hướng đáng báo động mà nhiều người chưa nhận ra.
Chúng ta đang chứng kiến ngày càng nhiều người trẻ bị đột quỵ, và khi đi sâu vào số liệu, có một thực tế đáng lo: tỷ lệ này ở phụ nữ đang cao hơn nam giới.
Từ trước đến nay, y học thường nhắc đến đột quỵ trong context người cao tuổi, nam giới, hoặc những người có bệnh nền như cao huyết áp, tiểu đường, rối loạn mỡ máu. Nhưng hình ảnh đó đang dần thay đổi rồi các bạn ơi!
Ở người trẻ, đột quỵ thường không đến từ những yếu tố nguy cơ kinh điển. Tiến sĩ Eliza C. Miller thuộc Hiệp hội Đột quỵ Mỹ cho biết một nguyên nhân phổ biến nhất bà gặp ở bệnh nhân trẻ là bóc tách động mạch cổ - tình trạng thành mạch máu ở vùng cổ bị rách, tạo ra cục máu đông di chuyển lên não
Theo nghiên cứu đăng trên tạp chí Stroke, nguyên nhân này chiếm tới 25% số ca đột quỵ ở người dưới 50 tuổi, trong khi ở người lớn tuổi chỉ là 2%. Ngay cả người có body fit, thường xuyên tập gym cũng không miễn nhiễm nha. Nâng tạ quá sức, chơi các môn thể thao va chạm mạnh hay những kỹ thuật nắn chỉnh xương khớp thô bạo đều có thể vô tình làm tổn thương thành động mạch cổ
Chị em phụ nữ đối mặt với những "plot twist" riêng
Bên cạnh các yếu tố chung, phụ nữ còn phải face với những nguy cơ đặc thù mà y học đang dần làm rõ:
1. Đau nửa đầu (migraine)
Ảnh hưởng nặng nhất ở nhóm 20-50 tuổi, tỷ lệ nữ cao gấp 4 lần nam do biến động nội tiết. Nghiên cứu 2025 chỉ ra 35% ca đột quỵ ở phụ nữ 18-55 tuổi có liên quan mật thiết đến tiền sử đau nửa đầu.
2. Biến chứng thai kỳ
Chị em từng mắc tiền sản giật hoặc rối loạn tăng huyết áp khi mang thai có nguy cơ đột quỵ cao hơn tới 80%. Nguy cơ này không end sau khi sinh mà kéo dài nhiều năm về sau luôn nha!
3. Rối loạn nội tiết tố nữ
Giai đoạn tiền mãn kinh, mãn kinh, suy buồng trứng sớm trước 45 tuổi, hay liệu pháp hormone đều tác động trực tiếp đến thành mạch và nguy cơ hình thành huyết khối.
4. Lupus ban đỏ
Tình trạng viêm nhiễm mãn tính này làm tăng từ 16% đến 34% nguy cơ đột quỵ. Viêm kéo dài khiến tiểu cầu kết dính hơn, dễ hình thành cục máu đông bám vào thành mạch.
"Kẻ sát nhân thầm lặng" đáng sợ nhất: Cao huyết áp!
Trong số các yếu tố nguy cơ, cao huyết áp vẫn là "sát thủ thầm lặng" nguy hiểm nhất - nguy hiểm vì nó không có triệu chứng, không gây đau, không tự dưng báo hiệu. Theo JAMA Network Open, hơn 90% phụ nữ từ 18 đến 44 tuổi bị huyết áp cao không được kiểm soát tốt, và gần 70% trong số đó hoàn toàn không biết mình mắc bệnh
Chuyên gia thần kinh Lauren Patrick từ Đại học California San Francisco nhấn mạnh: kiểm tra huyết áp định kỳ - tại nhà, tại hiệu thuốc, hay trong mỗi lần khám sức khỏe - là bước phòng ngừa đơn giản nhất nhưng hiệu quả bậc nhất mà bất kỳ ai cũng có thể làm ngay hôm nay!
Golden time: "Thời gian là não bộ"
Trong điều trị đột quỵ, giới y khoa có một câu nói được lặp đi lặp lại như nguyên tắc sống còn: "Thời gian là não bộ". Mỗi phút mạch máu não bị tắc nghẽn, hàng triệu tế bào chết đi không thể phục hồi
Nhiều người quen thuộc với quy tắc FAST nhận biết đột quỵ: mặt lệch, tay yếu, nói khó, và gọi cấp cứu ngay. Nhưng ở phụ nữ trẻ, đột quỵ thường không xuất hiện theo đúng "kịch bản" đó. Những dấu hiệu dễ bị bỏ qua nhất:
• Đau đầu dữ dội đột ngột (kiểu worst headache ever)
• Buồn nôn, nôn mửa không rõ nguyên nhân
• Chóng mặt, mất thăng bằng
• Mờ mắt hoặc nhìn đôi bất thường
• Mệt lả người kiểu lạ
• Lú lẫn, khó tập trung
Khi các dấu hiệu trên xuất hiện đột ngột, hãy gọi cấp cứu ngay, đừng tự lái xe nha! Thuốc tiêu sợi huyết tPA chỉ phát huy hiệu quả tốt nhất trong vòng 3-4,5 giờ kể từ khi khởi phát. Can thiệp kịp thời có thể biến một bệnh nhân liệt nửa người thành người đi lại bình thường chỉ sau vài ngày!
Bài học từ Dominica Padilla
Dominica Padilla giờ đây sống chậm hơn, đi bộ mỗi ngày và học cách lắng nghe cơ thể mình. Chị biết rằng mình may mắn vì đã không ngủ thêm một giấc, vì đã không im lặng khi người ta bảo mình "chỉ đang hoảng loạn", vì cậu con trai 9 tuổi đã biết gọi đúng số
Nguồn: kenh14.vn