Ối dồi ôi, hóa ra người Sherpa - những "thánh leo núi" trên dãy Himalaya - không chỉ giỏi vì... tập luyện nhiều đâu nha! Các nhà khoa học vừa khui ra sự thật: họ có luôn "buff gen" siêu phàm từ tổ tiên, xịn xò hơn cả nhân vật game!
Từ nông dân đến huyền thoại leo núi
Dân Sherpa đã chill trên cao nguyên Himalaya từ 6.000 năm trước rồi nha, ở độ cao gần 4.500m (cao hơn cả tầng mây luôn á!). Hồi xưa họ toàn chăn cừu, kéo sợi len, sống cuộc đời bình yên. Còn những đỉnh núi? Người ta nghĩ đó là nhà của thần linh nên không dám leo đâu!
Nhưng rồi những năm 1920, người Anh đến và rủ họ làm "shipper" khuân đồ lên núi. Thế là từ đó, nghề leo núi trở thành DNA của văn hóa Sherpa luôn! Họ trở thành những hướng dẫn viên top tier, giúp các tay phương Tây chinh phục Himalaya.
Thành tích "flex" cực mạnh
Năm 1953, Edmund Hillary (dân New Zealand) và Tenzing Norgay (huyền thoại Sherpa) đã lập kỳ tích: Leo lên đỉnh Everest 8.848m vào ngày 29 tháng 5! First time in history luôn đó!
Sau đó, cả thế giới ùa vào Nepal, ai cũng muốn thử sức với "nóc nhà thế giới". Số lượng hướng dẫn viên Sherpa được thuê tăng vùn vụt. Nghề này giúp họ giàu lên nhiều ở Nepal, nhưng công lao thường bị "văng khỏi spotlight" của truyền thông phương Tây tội nghiệp!
Ngoài Tenzing Norgay ra, còn có Kami Rita Sherpa - anh bro giữ kỷ lục leo Everest tận 25 lần (yes, hai lăm lần!); Pasang Lhamu Sherpa - chị đại Nepal đầu tiên chinh phục Everest; và hội chị em Pasang Lhamu Sherpa Akita, Maya Sherpa, Dawa Yangzum Sherpa - nhóm nữ đầu tiên của Nepal leo lên K2 (núi nguy hiểm nhất thế giới đó nha!)...
Khoa học bóc phốt: Họ khác biệt từ trong gen!
Lâu nay giới khoa học cứ thắc mắc: Sao mà Sherpa "chơi" được ở độ cao thiếu oxy ghê gớm thế?
Normal people như chúng ta khi leo cao, cơ thể sẽ sản xuất thêm hồng cầu để chở oxy. Nhưng máu đặc quá → tim phải bơm mạnh → dễ bị say độ cao. Còn người Sherpa? Họ cũng tăng hồng cầu nhưng vừa phải thôi, không quá đà như mình!
Dự án Xtreme Everest đã theo dõi 15 người Sherpa leo lên Everest Base Camp, so với team châu Âu. Họ lấy mẫu máu và cơ bắp ở London, rồi ở Base Camp, rồi sau 2 tháng nữa. Kết quả? Mind-blowing luôn!
Nghiên cứu trên tạp chí Proceedings of the National Academy of Sciences cho thấy:
• Cơ thể Sherpa sản xuất ATP (phân tử năng lượng) xịn hơn hẳn
• Mức oxy hóa chất béo thấp hơn → dùng oxy hiệu quả hơn
• Nồng độ phosphocreatine của người miền xuôi giảm sau 2 tháng, nhưng của Sherpa lại... TĂNG!
Kết luận: Đột biến gen = Siêu sức mạnh thật sự!
Tóm lại, người Sherpa không chỉ giỏi vì "ở gần núi" hay "quen đường" đâu nhé! Họ thật sự có gen đột biến độc nhất - một "update firmware" của tự nhiên sau hàng nghìn năm sống ở nơi khắc nghiệt. Khả năng liên kết hemoglobin khác biệt, sản xuất gấp đôi nitric oxide, và cả một hệ thống trao đổi chất được "mod" để chinh phục núi cao.
Nguồn: kenh14.vn