Ngồi trò chuyện với phóng viên Sinh Viên Việt Nam bên lề sự kiện R&D Forum 2025, GS.TS Nguyễn Đức Khương - Chủ tịch AVSE Global đã thẳng thắn: Thế hệ trẻ Việt mình giờ phải dấn thân vào những "bài toán khủng" như biến đổi khí hậu, phát triển bền vững, đổi mới công nghệ. Muốn làm được? Phải có tư duy đa ngành, kỹ năng toàn cầu và tinh thần cày cuốc không biết mệt
Động lực nào khiến GS vẫn mãi tâm huyết với R&D Việt Nam?
"Thế giới giờ nó chạy nhanh lắm!", GS Khương chia sẻ. Ông may mắn được tiếp cận giáo dục quốc tế ngay sau khi tốt nghiệp đại học ở Việt Nam. Sang Pháp học thạc sĩ, tiến sĩ rồi ở lại làm việc - quãng thời gian đó giúp ông mài giũa năng lực hội nhập, biết cách "bắt trend" những cái mới mẻ để áp dụng về Việt Nam.
Nhưng động lực lớn nhất? Chính là niềm tin vào tiềm năng của đội ngũ khoa học, chuyên gia người Việt khắp toàn cầu! Lực lượng này ngày càng hùng hậu, vượt xa thời điểm đầu những năm 2000. Khi đất nước đang bước vào công cuộc đổi mới lần 2, hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045, thì nguồn trí tuệ này quý lắm luôn
Fun fact: Việt Nam hiện nằm trong top 5 quốc gia có nguồn lực tri thức ở nước ngoài lớn nhất thế giới - chỉ sau Trung Quốc và Ấn Độ thôi nhé! Tổ chức các diễn đàn như R&D Forum chính là cách để "móc nối" nguồn tri thức này về phục vụ đất nước.
"Bài toán R&D" nào đang cần Gen Z giải gấp?
Với chủ đề "Đổi mới để vươn lên" của R&D Forum năm nay, GS Khương chỉ rõ: Phát triển kinh tế giờ phải đi kèm phát triển bền vững - cả về môi trường lẫn xã hội.
Phát triển bền vững không còn là option nữa mà là điều BẮT BUỘC với bất kỳ quốc gia nào muốn thịnh vượng, công bằng và có hệ thống phúc lợi xã hội ngon lành
Vấn đề là Việt Nam đang nằm trong top 5 quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ biến đổi khí hậu. Nếu không hành động thiết thực, đến năm 2050, có tới 1/3 diện tích đồng bằng sông Cửu Long có thể bị ngập do nước biển dâng
Nhưng mà... thách thức cũng chính là cơ hội đó! Đây là lúc các bạn trẻ đam mê đổi mới sáng tạo lao vào những lĩnh vực như:
• Công nghệ đo mực nước biển
• Giám sát ô nhiễm
• Thích ứng với biến đổi khí hậu
• Phát triển giống cây trồng, vật nuôi chịu hạn
• Đảm bảo an ninh lương thực
Việc thích ứng không dễ tí nào - cả thế giới cũng đang loay hoay tìm cách. Nhưng chính vì thế mà cơ hội đổi mới sáng tạo cho Gen Z Việt lại càng rộng mở, đặc biệt trong việc hỗ trợ địa phương và doanh nghiệp ứng phó với biến đổi khí hậu
Gen Z cần chuẩn bị hành trang gì để tham gia R&D?
GS Khương khẳng định: Lãnh đạo đất nước luôn trân trọng tài năng. Nhưng muốn đóng góp được, mỗi người trẻ phải trải qua quá trình học tập nghiêm túc, tích lũy kinh nghiệm và mở rộng tri thức.
Điều đặc biệt quan trọng là: năng lực làm việc đa ngành, liên ngành
Tại sao? Vì các vấn đề hiện nay đều phức tạp và đa chiều. Một kỹ sư nếu không hiểu tác động môi trường, xã hội từ công nghệ mình phát triển thì không thể tạo ra giải pháp bền vững được.
GS Khương lấy ví dụ về EMLV Business School ở Pháp - nơi ông đang làm việc. Trường có 3 khoa: kỹ sư, quản trị kinh doanh và công nghệ số. Ba khoa này share 20% chương trình đào tạo, hàng nghìn sinh viên học chung qua mô hình "learning by project", "learning by doing". Không chỉ học kỹ thuật mà còn được đào tạo về phát triển bền vững và các quá trình chuyển đổi sinh thái, xã hội.
Ba chuyển đổi lớn nhất Gen Z cần nắm:
1. Chuyển đổi xã hội - thế hệ Z có tư duy, kỹ năng và thế giới quan khác biệt
2. Chuyển đổi sinh thái - các vấn đề môi trường và khí hậu
3. Chuyển đổi năng lượng - từ hóa thạch sang năng lượng xanh, tái tạo
Nghe nhiều quá? Đừng lo! Nhờ công nghệ số, AI và các kho học liệu mở, Gen Z hoàn toàn có thể học một cách thông minh, chủ động và hiệu quả mà không tốn quá nhiều thời gian đâu
Chính sách thu hút 100 chuyên gia hàng đầu - Làm sao để hiệu quả?
Gần đây Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh chủ trương xây dựng chính sách đãi ngộ đặc biệt để thu hút 100 chuyên gia hàng đầu về nước. GS Khương cho rằng Việt Nam đang rất cần những người có khả năng dẫn dắt các lĩnh vực công nghệ chiến lược và ngành công nghiệp trọng điểm.
Điều quan trọng là phải có cơ chế tuyển chọn minh bạch, ghi nhận đúng năng lực - chứ không "tick boxes" theo kiểu hình thức.
Ví dụ: Khi cần tổng công trình sư cho ngành đường sắt, tiêu chí quan trọng nhất là người đó có khả năng kết nối, điều hành, định hướng và lựa chọn công nghệ phù hợp. Không nên đòi hỏi họ phải có nhiều năm kinh nghiệm tại Việt Nam - vì ngay cả người Việt sống xa một thời gian cũng cần thời gian "bắt sóng" lại mà.
Tin vui là sức hấp dẫn của Việt Nam đang tăng mạnh! Khi môi trường làm việc đủ tốt, sẽ có hiệu ứng "hữu xạ tự nhiên hương" - không cần mời gọi nhiều, chuyên gia cũng tự tìm đến
Cách làm của Singapore là gương tốt: Thu hút một số "cánh chim đầu đàn" - những người có uy tín, mạng lưới và tầm ảnh hưởng. Khi họ về, người khác cũng sẽ về theo, tạo nên cả một hệ sinh thái chuyên gia chất lượng cao.
---
Đón đọc kỳ 2: Việt Nam cần một thế hệ dấn thân, không sợ thất bại
Nguồn: svvn.tienphong.vn