Báo South China Morning Post vừa thả một quả bom thông tin: giá LNG đang lên xuống thất thường như tâm trạng người yêu cũ, khiến các dự án đầu tư LNG khắp châu Á đang run rẩy sợ bị "hủy kèo"
## Làn sóng "chia tay" nhiên liệu hóa thạch đang hot rần rần
Đầu năm nay, ông Werner Hoyer - Giám đốc Ngân hàng Đầu tư châu Âu đã thẳng thừng tuyên bố: "Thời kỳ của nhiên liệu hóa thạch đã hết rồi nhé!" Kể từ đó, các quan chức châu Âu liên tục réo tên Ngân hàng Thế giới, yêu cầu dừng cho vay các dự án khí đốt, than và dầu toàn cầu.
Tổng thống Mỹ Joe Biden cũng không chịu thua, ngay những ngày đầu nhậm chức đã cam kết cắt luôn nguồn tài chính công cho các dự án nhiên liệu hóa thạch ở nước ngoài.
Plot twist là làn sóng này không chỉ ở phương Tây đâu! Ngân hàng Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JBIC) cũng thông báo ngừng "chạy tiền" cho dự án nhiệt điện than ở nước ngoài. Đây là tin sốc vì Nhật Bản vốn là "đại gia" tài trợ nhiều dự án điện than tại châu Á mà.
Hiệu ứng domino tiếp tục khi các ngân hàng thương mại Nhật như Sumitomo Mitsui Banking Corp và Mizuho Bank cũng theo trend. Tháng 2 năm nay, Mitsubishi Corp đã rút khỏi một dự án điện than lớn ở miền Nam Việt Nam và hứa không "vác" thêm dự án than mới nào nữa.
Mặc dù các ngân hàng phát triển đa phương vẫn hơi "chậm chân", nhưng áp lực từ các ngân hàng châu Á và phương Tây đang tăng dần. Ngân hàng Phát triển châu Á sắp tung bản dự thảo chính sách năng lượng mới, hứa hẹn nhiều thay đổi đấy!
## Gánh nặng càng lúc càng nặng khi năng lượng tái tạo giờ "rẻ như bèo"
Với nhiều quốc gia châu Á, các dự án nhiên liệu hóa thạch đang dần trở thành "gánh nặng tài chính", đặc biệt khi công nghệ điện gió và năng lượng mặt trời ngày càng xịn mà giá lại "friendly" hơn.
Ở Bangladesh, Pakistan và Indonesia, công suất điện than đang "dư thừa overload", dẫn đến nhiều nhà máy hoạt động kém hiệu quả và phải ăn trợ cấp từ chính phủ. Riêng Pakistan, các khoản "thanh toán theo công suất" dự kiến lên tới 10 tỷ USD/năm vào 2023. Số tiền này "khủng" thật sự!
Vấn đề tương tự đang "rình rập" với cơ sở hạ tầng LNG, nhất là khi giá cả biến động liên tục. Giá LNG tăng vọt vào mùa lạnh tháng Giêng ở Đông Bắc Á đã ảnh hưởng trực tiếp đến các nước đang phát triển, khiến nhiều cuộc đấu thầu LNG của Bangladesh và Pakistan bị "bay màu".
Nếu không tìm được nguồn LNG ổn định và giá hợp lý, cơ sở hạ tầng sẽ không phát triển được, chính phủ phải "móc túi" trợ cấp và giá điện sẽ tăng "phi mã"
Bộ trưởng Năng lượng Qatar (nước xuất khẩu LNG lớn nhất thế giới) đã cảnh báo giá sẽ còn tăng mạnh hơn nữa, trong khi S&P Global Ratings đã nâng mức đánh giá rủi ro ngành dầu khí từ "trung bình" lên "cao vừa phải" vào tháng Giêng.
Với giá nhiên liệu hóa thạch cao, nhu cầu dài hạn giảm dần và năng lượng tái tạo rẻ hơn, các quyết định đầu tư LNG khắp châu Á có thể bị ảnh hưởng nặng. Khoảng 50 tỷ USD dự án LNG tại Việt Nam, Bangladesh và Pakistan đang có nguy cơ bị "hủy kèo" do giá cả biến động liên tục tăng
## Cái kết buồn của những khủng hoảng tài chính năng lượng
Kế hoạch 5 năm của Bangladesh (2020-2025) đã nhấn mạnh: phụ thuộc vào LNG hay than nhập khẩu = tăng giá điện HOẶC tăng trợ cấp HOẶC cả hai. Đây là gánh nặng "không sustainable" luôn! Hơn nữa, các khoản trợ cấp đã "kìm hãm" sự phát triển năng lượng tái tạo ở Bangladesh, trong khi công suất điện ở đây vốn đã quá tải rồi.
Pakistan cũng đang đối mặt với tình trạng tương tự, thậm chí còn tệ hơn. Nợ do trợ cấp nhiên liệu hóa thạch và các khoản thanh toán công suất dư thừa dự kiến lên tới hơn 17 tỷ USD vào cuối năm tài chính này.
Cũng trong năm nay, thuế điện ở Pakistan đã tăng lần thứ 2 để ngăn chặn nợ tăng và đáp ứng áp lực từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế. Pakistan mới đây còn phải nhờ Trung Quốc xóa nợ các khoản vay điện than.
Tháng 12 năm ngoái, Thủ tướng Imran Khan của Pakistan đã "thả thính" bất ngờ: "sẽ không có thêm dự án năng lượng nào làm từ than đá nữa". Tuyên bố này khiến hàng loạt nhà máy điện than rút lui, và trend này sẽ còn tiếp diễn trong năm nay.
Các khoản tài trợ trong quá khứ đã khiến nhiều nước đang phát triển ở châu Á trở nên "nghiện" than và LNG, dẫn đến khủng hoảng tài chính năng lượng. Việc phụ thuộc quá nhiều vào than và LNG sẽ tạo ra các khoản trợ cấp nhiên liệu hóa thạch ngày càng lớn và không bền vững, kèm theo thuế điện tăng cao. Cả hai yếu tố này đều sẽ "kìm chân" tăng trưởng kinh tế thôi
Nguồn: soha.vn