Okay các bạn, chắc nhiều người cũng để ý rồi đấy: lũ trẻ bây giờ trông "chín" quá sớm luôn Mà người lớn tuổi thì lại "hack tuổi" siêu đỉnh. Vậy chuyện gì đang xảy ra với gen người vậy trời?
Con người thời hiện đại đang lớn nhanh hơn nhưng già chậm lại. Nghe kỳ kỳ nhưng đó là sự thật đấy! Có những em nhỏ mới lên 10 đã có vẻ ngoài tuổi dậy thì rồi. Còn những người trung niên thì trông vẫn trẻ măng như mới 20 ấy.
Hay nói cho dễ hiểu: chúng ta đang "lớn sớm" và "trẻ lâu" hơn hẳn thế hệ trước. Tại sao lại vậy nhỉ? Cùng mình tìm hiểu nhé!
Body con người đổi nhiều lắm các bạn ơi!
Thật ra so với ông bà cố mình, chúng ta đã thay đổi cực nhiều đấy. Trong 150 năm qua, chiều cao trung bình của con người đã "đu đưa" lên tận 9cm luôn á!
Hiện tại quốc gia có chiều cao khủng nhất là Hà Lan nha: đàn ông cao tới 1m83, còn chị em phụ nữ cũng 1m7 cơ. Xịn sò không nào!
Còn về tuổi dậy thì nữa, theo nghiên cứu của ĐH Duke (Mỹ) thì hồi thập niên 1860, con gái dậy thì vào khoảng 16 tuổi rưỡi. Nhưng giờ thì từ 10 tuổi đã bắt đầu rồi Con trai cũng sớm hơn nhưng thường chậm hơn con gái khoảng 1 năm.
Ngày nay, cơ thể phát triển max vào 16 tuổi (con gái) và 18 tuổi (con trai). Còn 150 năm trước, con số đó là 20 và 22 tuổi cơ đấy!
Không chỉ trẻ em, người lớn cũng đổi nha!
Plot twist: chúng ta đang già "muộn" hơn tổ tiên rất nhiều luôn!
Theo nghiên cứu trên The Lancet Public Health, giờ phải ngoài 65 tuổi mới được gọi là già. Mà còn phụ thuộc vào từng quốc gia nữa - ví dụ tại Nhật phải ngoài 76 tuổi, nhưng ở Papua New Guinea thì 45 tuổi đã coi như già rồi.
Dậy thì sớm cũng khiến độ tuổi sinh sản kéo dài hơn. Hiện giờ phụ nữ mãn kinh khoảng 50 tuổi. Tuy chưa có research chắc chắn về việc mãn kinh sẽ đến muộn hơn, nhưng nhiều nhà khoa học đang tin vào xu hướng này đấy!
Nguyên nhân là gì?
Thực ra giới khoa học cũng chưa biết chính xác lắm. Nhưng có mấy giả thuyết này nè:
Giả thuyết 1: Khoa học công nghệ phát triển vượt bậc
Những thay đổi lớn bao gồm:
• Tiếp xúc ánh sáng nhiều hơn nhờ đèn điện phát triển
• Nhiệt độ trong nhà ấm hơn, mùa đông bớt khắc nghiệt
• Thuốc men y học tiến bộ vượt bậc
Y học, khoa học, công nghệ đã giúp cuộc sống ez mode hơn nhiều. Nhờ vậy chúng ta có thể dồn hết năng lượng cho việc phát triển thay vì phải survive với môi trường khắc nghiệt. Có thể đây là dấu hiệu của sự tiến hóa đấy!
Tuy nhiên, một số nhà khoa học lại không đồng ý, cho rằng các yếu tố này không thể tạo ra thay đổi nhanh đến vậy. Họ đưa ra giả thuyết khác: EDC (endocrine disruptors influence - tác nhân thay đổi nội tiết tố).
Nhiều đồ dùng hàng ngày chứa hóa chất, và một số scientist cho rằng chúng là EDC có thể ảnh hưởng đến hormone, khiến thanh thiếu niên dậy thì sớm. Nhưng giả thuyết này vẫn chưa được ủng hộ nhiều lắm.
Giả thuyết 2: Dinh dưỡng cải thiện
Con người bây giờ ăn uống chất lượng hơn hẳn, đủ vitamin đủ chất. Trong đó, các vitamin B6, B12 và acid folic có thể giúp cơ thể tăng trưởng mạnh mẽ hơn.
Và quan trọng hơn nữa, chúng ta ăn nhiều hơn! Theo thống kê trên ISRN Public Health năm 2014, trung bình một người tiêu thụ khoảng 43kg thịt/năm. Thậm chí ở một số quốc gia như Nga lên tới 73kg luôn. Nhưng giữa thế kỷ 20, con số này chỉ vào khoảng 22kg thôi.
Hệ quả là gì?
Về mặt tiến hóa thì việc lớn nhanh già chậm là hợp lý. Nhưng về mặt xã hội thì có vài vấn đề đấy...
Ví dụ một bé gái 11 tuổi, cơ thể đã gần như trưởng thành, nhưng tâm hồn vẫn còn non trẻ. Cô bé sẽ gặp phải nhiều vấn đề về tâm lý và hành vi mà bản thân không thể hiểu được, kèm theo những rủi ro nhất định.
Hơn nữa, gen Z bây giờ trưởng thành sớm về thể chất nhưng về tâm lý lại chậm hơn tổ tiên rất nhiều. Lý do cũng dễ hiểu: cuộc sống xưa khổ hơn nên buộc người ta phải trưởng thành nhanh hơn thôi.
Khoa học đã chứng minh điều này rồi nhé! Đầu tháng 3, các chuyên gia tại Anh đưa ra lý thuyết rằng con người đến 30 tuổi mới thực sự trưởng thành. Trước thời điểm này, não bộ vẫn đang phát triển, và các yếu tố bên ngoài như công việc, tình yêu... sẽ góp phần hình thành nên con người chúng ta.
Nguồn: kenh14.vn