Hơi sốc nhưng nghe hay ơi là hay: mấy bé gấu mèo (raccoon) ở thành phố Bắc Mỹ đang âm thầm... "tự thuần hóa" luôn rồi nha! Không phải truyện cười đâu, các nhà khoa học đã xác nhận là những chú gấu mèo sống ở khu đô thị đang dần có ngoại hình và hành vi khác biệt hẳn so với anh em ở miền quê.
Mấy năm gần đây, dân thành phố Bắc Mỹ cứ share liên tục những clip, ảnh về đám gấu mèo cute lạ thường khi chúng lục tung thùng rác, lẻn qua ngõ hẻm hay "chào sân" trước camera an ninh. Và đoán xem, sự đáng yêu đó không chỉ do "hoàn cảnh bắt buộc" đâu mà nằm ngay trong... DNA của chúng luôn!
Một nghiên cứu mới vừa thả bom cho thấy: những bé gấu mèo ở khu vực đô thị đang thực sự TIẾN HÓA theo thời gian, và quá trình này giống hệt hành trình mà loài sói đã đi để trở thành cún cưng của chúng ta đó! Mind-blown chưa?
Nghiên cứu do Đại học Arkansas tại Little Rock thực hiện và đăng trên tạp chí Frontiers in Zoology đã bóc phốt cách mấy bé gấu mèo Bắc Mỹ đang "adapt" với cuộc sống bên cạnh con người. Team nghiên cứu đã phân tích gần 20.000 ảnh gấu mèo từ khắp Hoa Kỳ qua nền tảng khoa học cộng đồng iNaturalist, và phát hiện ra điều này: những em ở thành phố đông đúc có mõm ngắn hơn khoảng 3,5% so với anh em vùng nông thôn!
Nghe có vẻ ít nhưng đây chính là dấu hiệu "xịn sò" của quá trình thuần hóa mà nhiều loài động vật khác cũng đã trải qua nha.
Các nhà khoa học cho biết sự khác biệt này không phải ngẫu nhiên và rất có thể đang phản ánh một dạng tiến hóa real-time đang diễn ra. Giống như sói ngày xưa tiến hóa thành chó nhờ "dựa hơi" con người để kiếm ăn, gấu mèo thành phố cũng đang đi theo con đường tương tự nhờ một "động lực" cực kỳ quen thuộc: RÁC THẢI! ️
Tiến sĩ Raffaela Lesch, phó giáo sư sinh học tại Đại học Arkansas ở Little Rock và đồng tác giả nghiên cứu, chia sẻ rằng rác của con người chính là "chất xúc tác" mạnh mẽ nhất. Các khu dân cư, công viên đô thị luôn có đống rác dồi dào và dễ tiếp cận, khiến gấu mèo nhanh chóng nhận ra: chỉ cần bớt e dè với con người và đừng hung hăng nữa là sẽ có nguồn "buffet miễn phí" ngon lành!
Chính yếu tố này đã mở ra một "niche môi trường" mới cho chúng tiến hóa. Khi những cá thể thân thiện và ít sợ người hơn sống sót tốt hơn, đặc điểm này sẽ dần được truyền lại qua các thế hệ. Vậy là có "natural selection" rồi đó!
Plot twist: quá trình thuần hóa không phải lúc nào cũng do con người chủ động đâu nha. Trong nhiều trường hợp, chính động vật đã tự "hack" môi trường sống do con người tạo ra để tiến hóa và thích nghi cho hợp lý!
Những gì đang xảy ra với gấu mèo thành phố có nhiều điểm tương đồng với giả thuyết "Hội chứng thuần hóa mào thần kinh" - một lý thuyết cho rằng các tế bào mào thần kinh góp phần hình thành cả tính cách lẫn cấu trúc khuôn mặt của động vật. Khi tiến hóa ưu tiên những cá thể có tính khí "zen" hơn, các đặc điểm như mõm ngắn, đầu tròn, tai cụp nhẹ và đường nét mềm mại sẽ dần xuất hiện. Tức là... càng ngày càng cute hơn ý!
Những thay đổi hình thái này cũng đã từng xuất hiện ở nhiều loài được thuần hóa, dễ thấy nhất là cún. Các giống chó hiện đại thường có khuôn mặt ngắn, dễ thương hơn so với tổ tiên sói. Ví dụ điển hình là bulldog Pháp với chiếc mũi cực ngắn. Dù những đặc điểm này gây tranh cãi về mặt sức khỏe, chúng vẫn là minh chứng rõ rệt cho hội chứng thuần hóa. Việc gấu mèo thành phố bắt đầu có những nét tương tự cho thấy chúng đang "speedrun" cùng một con đường! 
Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cũng nhấn mạnh rằng những phát hiện hiện tại mới chỉ là "hint" thôi chứ chưa phải bằng chứng 100% cho giả thuyết về hội chứng thuần hóa mào thần kinh. Để confirm chắc chắn hơn, những nghiên cứu tiếp theo sẽ cần phân tích cấu trúc xương và đặc điểm giải phẫu chi tiết hơn nữa.
Sinh viên đồng tác giả Alanis Bradley đã bày tỏ mong muốn mở rộng đề tài bằng cách quét 3D các hộp sọ gấu mèo từ những năm 1970 để so sánh và đánh giá rõ hơn sự thay đổi theo thời gian. Nghe xịn phết đúng không!
Ngoài ra, team nghiên cứu cũng dự định mở rộng phạm vi sang các loài động vật khác đang sống gần con người để xem liệu có hiện tượng tương tự xảy ra không. Việc khảo sát thêm các loài thú có túi hoặc động vật đô thị khác sẽ giúp củng cố hoặc bác bỏ giả thuyết này.
Fun fact: toàn bộ dự án này bắt đầu từ một lớp học về sinh trắc học mà tiến sĩ Lesch giảng dạy! Bà muốn sinh viên học cách code và phân tích data bằng cách sử dụng những bộ dữ liệu mà các em thích. Nhờ vậy, dự án khoa học công dân này ngày càng phát triển và mang lại những góc nhìn mới mẻ về tiến hóa đô thị. Vừa học vừa chơi là đây!
Nhìn xa hơn, phát hiện này mở ra nhiều câu hỏi siêu thú vị về tương lai của gấu mèo thành phố cũng như mối quan hệ giữa chúng với con người. Nếu quá trình thuần hóa tiếp tục diễn ra trong tương lai xa, không loại trừ khả năng một ngày nào đó việc nuôi gấu mèo như thú cưng sẽ trở thành chuyện bình thường, giống như cách loài chó từng là động vật hoang dã rồi thành bestie của loài người vậy. Tất nhiên, hiện tại chúng vẫn còn là loài hoang dá và tiềm ẩn nhiều rủi ro, nhưng những thay đổi ban đầu đang vẽ ra một viễn cảnh hoàn toàn mới đấy!
Tiến sĩ Lesch nửa đùa nửa thật rằng nếu có một loài tiếp theo được con người thuần hóa thì rất có thể đó sẽ là gấu mèo. Bà dự đoán rằng có lẽ trong tương lai, phiên bản thuần hóa của loài gấu mèo sẽ có một cái tên dí dỏm gắn liền với biệt danh hiện tại mà dân Mỹ yêu thích: "trash panda" hay còn gọi là "gấu trúc rác"!
Nguồn: genk.vn
Mấy năm gần đây, dân thành phố Bắc Mỹ cứ share liên tục những clip, ảnh về đám gấu mèo cute lạ thường khi chúng lục tung thùng rác, lẻn qua ngõ hẻm hay "chào sân" trước camera an ninh. Và đoán xem, sự đáng yêu đó không chỉ do "hoàn cảnh bắt buộc" đâu mà nằm ngay trong... DNA của chúng luôn!
Một nghiên cứu mới vừa thả bom cho thấy: những bé gấu mèo ở khu vực đô thị đang thực sự TIẾN HÓA theo thời gian, và quá trình này giống hệt hành trình mà loài sói đã đi để trở thành cún cưng của chúng ta đó! Mind-blown chưa?
Nghiên cứu do Đại học Arkansas tại Little Rock thực hiện và đăng trên tạp chí Frontiers in Zoology đã bóc phốt cách mấy bé gấu mèo Bắc Mỹ đang "adapt" với cuộc sống bên cạnh con người. Team nghiên cứu đã phân tích gần 20.000 ảnh gấu mèo từ khắp Hoa Kỳ qua nền tảng khoa học cộng đồng iNaturalist, và phát hiện ra điều này: những em ở thành phố đông đúc có mõm ngắn hơn khoảng 3,5% so với anh em vùng nông thôn!
Nghe có vẻ ít nhưng đây chính là dấu hiệu "xịn sò" của quá trình thuần hóa mà nhiều loài động vật khác cũng đã trải qua nha.
Các nhà khoa học cho biết sự khác biệt này không phải ngẫu nhiên và rất có thể đang phản ánh một dạng tiến hóa real-time đang diễn ra. Giống như sói ngày xưa tiến hóa thành chó nhờ "dựa hơi" con người để kiếm ăn, gấu mèo thành phố cũng đang đi theo con đường tương tự nhờ một "động lực" cực kỳ quen thuộc: RÁC THẢI! ️
Tiến sĩ Raffaela Lesch, phó giáo sư sinh học tại Đại học Arkansas ở Little Rock và đồng tác giả nghiên cứu, chia sẻ rằng rác của con người chính là "chất xúc tác" mạnh mẽ nhất. Các khu dân cư, công viên đô thị luôn có đống rác dồi dào và dễ tiếp cận, khiến gấu mèo nhanh chóng nhận ra: chỉ cần bớt e dè với con người và đừng hung hăng nữa là sẽ có nguồn "buffet miễn phí" ngon lành!
Chính yếu tố này đã mở ra một "niche môi trường" mới cho chúng tiến hóa. Khi những cá thể thân thiện và ít sợ người hơn sống sót tốt hơn, đặc điểm này sẽ dần được truyền lại qua các thế hệ. Vậy là có "natural selection" rồi đó!
Plot twist: quá trình thuần hóa không phải lúc nào cũng do con người chủ động đâu nha. Trong nhiều trường hợp, chính động vật đã tự "hack" môi trường sống do con người tạo ra để tiến hóa và thích nghi cho hợp lý!
Những gì đang xảy ra với gấu mèo thành phố có nhiều điểm tương đồng với giả thuyết "Hội chứng thuần hóa mào thần kinh" - một lý thuyết cho rằng các tế bào mào thần kinh góp phần hình thành cả tính cách lẫn cấu trúc khuôn mặt của động vật. Khi tiến hóa ưu tiên những cá thể có tính khí "zen" hơn, các đặc điểm như mõm ngắn, đầu tròn, tai cụp nhẹ và đường nét mềm mại sẽ dần xuất hiện. Tức là... càng ngày càng cute hơn ý!
Những thay đổi hình thái này cũng đã từng xuất hiện ở nhiều loài được thuần hóa, dễ thấy nhất là cún. Các giống chó hiện đại thường có khuôn mặt ngắn, dễ thương hơn so với tổ tiên sói. Ví dụ điển hình là bulldog Pháp với chiếc mũi cực ngắn. Dù những đặc điểm này gây tranh cãi về mặt sức khỏe, chúng vẫn là minh chứng rõ rệt cho hội chứng thuần hóa. Việc gấu mèo thành phố bắt đầu có những nét tương tự cho thấy chúng đang "speedrun" cùng một con đường!
Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cũng nhấn mạnh rằng những phát hiện hiện tại mới chỉ là "hint" thôi chứ chưa phải bằng chứng 100% cho giả thuyết về hội chứng thuần hóa mào thần kinh. Để confirm chắc chắn hơn, những nghiên cứu tiếp theo sẽ cần phân tích cấu trúc xương và đặc điểm giải phẫu chi tiết hơn nữa.
Sinh viên đồng tác giả Alanis Bradley đã bày tỏ mong muốn mở rộng đề tài bằng cách quét 3D các hộp sọ gấu mèo từ những năm 1970 để so sánh và đánh giá rõ hơn sự thay đổi theo thời gian. Nghe xịn phết đúng không!
Ngoài ra, team nghiên cứu cũng dự định mở rộng phạm vi sang các loài động vật khác đang sống gần con người để xem liệu có hiện tượng tương tự xảy ra không. Việc khảo sát thêm các loài thú có túi hoặc động vật đô thị khác sẽ giúp củng cố hoặc bác bỏ giả thuyết này.
Fun fact: toàn bộ dự án này bắt đầu từ một lớp học về sinh trắc học mà tiến sĩ Lesch giảng dạy! Bà muốn sinh viên học cách code và phân tích data bằng cách sử dụng những bộ dữ liệu mà các em thích. Nhờ vậy, dự án khoa học công dân này ngày càng phát triển và mang lại những góc nhìn mới mẻ về tiến hóa đô thị. Vừa học vừa chơi là đây!
Nhìn xa hơn, phát hiện này mở ra nhiều câu hỏi siêu thú vị về tương lai của gấu mèo thành phố cũng như mối quan hệ giữa chúng với con người. Nếu quá trình thuần hóa tiếp tục diễn ra trong tương lai xa, không loại trừ khả năng một ngày nào đó việc nuôi gấu mèo như thú cưng sẽ trở thành chuyện bình thường, giống như cách loài chó từng là động vật hoang dã rồi thành bestie của loài người vậy. Tất nhiên, hiện tại chúng vẫn còn là loài hoang dá và tiềm ẩn nhiều rủi ro, nhưng những thay đổi ban đầu đang vẽ ra một viễn cảnh hoàn toàn mới đấy!
Tiến sĩ Lesch nửa đùa nửa thật rằng nếu có một loài tiếp theo được con người thuần hóa thì rất có thể đó sẽ là gấu mèo. Bà dự đoán rằng có lẽ trong tương lai, phiên bản thuần hóa của loài gấu mèo sẽ có một cái tên dí dỏm gắn liền với biệt danh hiện tại mà dân Mỹ yêu thích: "trash panda" hay còn gọi là "gấu trúc rác"!
Nguồn: genk.vn