Ơ kìa, nghe hơi lạ nhưng mà có thật đấy! Ở Botswana người ta đánh thuế xe máy/ô tô, thế mà xe đạp lại bị coi là "của người nghèo" và bị kỳ thị khủng khiếp luôn
## Gaborone: Thành phố ngập khói vì toàn xe cũ giá rẻ, chất lượng "lè lưỡi"
Gaborone là thủ đô kiêm thành phố lớn nhất của Botswana (ở châu Phi nha). Riêng khu nội thành đã chiếm tới 10% dân số cả nước luôn á.
Trong 10 năm gần đây, số lượng ô tô ở Botswana tăng gấp đôi, mà 2/3 trong số đó đổ hết về Gaborone. Vấn đề là đa phần xe này là xe cũ nhập khẩu, nhiều chiếc còn là hàng "lỗi" không đạt chuẩn khí thải ở nước sản xuất nữa
Theo nhà nghiên cứu Wiston Modise từ ĐH Botswana, tình trạng ô nhiễm không khí ở Gaborone nghiêm trọng vô cùng luôn.
Vốn dĩ đây là thành phố đang phát triển. Dân số thành thị tăng liên tục, cơ sở hạ tầng không kịp theo.
Trong các loại ô nhiễm ở Gaborone, ô nhiễm không khí do giao thông là trầm trọng nhất. Kẹt xe triền miên, mà phương tiện lại chẳng đạt chuẩn môi trường gì cả.
Các khí thải độc hại như carbon monoxide, nitơ oxit, chì, hydrocarbon... tràn lan trong không khí. Hậu quả là hầu hết dân thành phố đều có nguy cơ mắc bệnh về đường hô hấp
## Thành phố "kém xanh" nhất hành tinh - nơi xe đạp bị ghét cay ghét đắng
Ngoài ô nhiễm giao thông, Gaborone còn đau đầu với ô nhiễm khói công nghiệp và nhiên liệu đốt. Nó bị xếp vào top các thành phố có không khí tệ nhất hành tinh luôn đó
Thường thì ở những nơi như vậy, người ta khuyến khích chuyển sang phương tiện "xanh" như xe đạp, xe điện.
Nhưng ở Gaborone, đem xe đạp ra đường là đang "thách đấu" với các tài xế ô tô luôn á!
"Ông tông cho một phát bây giờ! Đừng có mang xe đạp ra mà chạy ở ngoài đường!" - Mpaphi Ndubo, chủ một cửa hàng xe đạp ở Gaborone, thường xuyên phải nghe câu quát tháo vô lý này, nhiều đến mức quen luôn rồi
Một phần nguyên nhân của sự ghét bỏ này là vì Botswana đánh thuế người lái xe cơ giới. Phải đóng tiền nên họ tự nghĩ đường là của mình, của ô tô.
Phần khác là do định kiến địa phương. Dân Gaborone mặc định chỉ có người nghèo mới phải đi xe đạp.
Sự phân biệt giàu nghèo thúc đẩy thái độ kỳ thị. Những người lái ô tô thản nhiên coi mình là "bề trên", được quyền xúc phạm người đi xe đạp với tư cách "kẻ dưới"
## Vẫn có người bất chấp định kiến, nỗ lực mở đường cho xe đạp đô thị
Dù bị xem thường và xúc phạm, Ndubo vẫn kiên trì đạp xe đạp trên đường phố Gaborone suốt 22 năm. "Nói thật, chính những lái xe hung hăng ấy mới khiến đường phố nguy hiểm hơn cả một con sư tử," - ông nhận định.
Quê của Ndubo là Masukwane, ngôi làng ở phía Bắc Botswana. Hồi ông còn nhỏ, xe đạp vẫn là phương tiện được coi trọng. "Tôi vẫn nhớ cha đã mua một chiếc xe đạp và mẹ thường chở anh em tôi đến phòng khám bằng nó," - Ndubo kể.
"Bà địu đứa út trên lưng, còn tôi và anh trai thì chia nhau thằng ngồi phía sau, thằng ngồi ngưỡng trên đầu xe".
Lớn lên, Ndubo chuyển tới thủ đô sinh sống và làm việc. Trước thực trạng ô nhiễm khói bụi nghiêm trọng vì giao thống, ông quyết định mở cửa hàng bán xe đạp.
Nhưng khác với sự nhiệt huyết ban đầu, chuyện buôn bán gặp khó khăn ngay từ những ngày đầu.
Thay đổi định kiến ăn sâu trong tâm thức cộng đồng là điều cực kỳ khó và mất thời gian. Dù vậy, Ndubo không nản lòng.
Ông thành lập tổ chức phi chính phủ Đại sứ Xe đạp Botswana (Cycling Embassy Botswana), từng bước phân tích kỹ cho dân thành phố hiểu về lợi ích sức khỏe và môi trường của việc sử dụng xe đạp.
Ngoài ra, ông còn mở các buổi tập lái xe đạp miễn phí nữa
Sau nhiều năm kiên trì, Ndubo cuối cùng trở thành "thị trưởng xe đạp" của Gaborone. Ông được BYCS, tổ chức xã hội khuyến khích xe đạp đô thị ở Amsterdam, Hà Lan hết lời khen ngợi và hỗ trợ.
## Và những cư dân thay đổi suy nghĩ, chuyển sang yêu xe đạp vì tương lai xanh
Sau Ndubo, tại Gaborone còn xuất hiện một "đại sứ xe đạp" khác là Jan Sadek. Sadek là người Thụy Điển, làm việc cho EU.
Nguồn: soha.vn