KẹoNgọtXinhXắn
New member
Một câu hỏi từ fanpage Báo Điện tử VTV về drama giữa Tàn Chỉ và MV Come My Way đang làm dậy sóng MXH, kéo theo hàng tá bình luận tranh cãi nảy lửa luôn!
Mấy hôm nay, chuyện tranh chấp bản quyền giữa bối cảnh trong MV Come My Way của Sơn Tùng M-TP và tác phẩm Tàn Chỉ của nghệ sĩ Lê Giang vẫn đang hot rần rần trên MXH. Giữa lúc dư luận đang chia phe rõ rệt, fanpage Báo Điện tử VTV bất ngờ đăng một câu hỏi khiến cả comment section bùng nổ tranh luận về chuyện bản quyền trong văn hóa và nghệ thuật.
Cụ thể, fanpage Báo Điện tử VTV đã share câu hỏi từ một khán giả: "Em muốn biết là Tàn Chỉ đã xin phép các làng nghề thủ công mỹ nghệ chưa mà đã đưa các họa tiết văn hóa vào rồi đòi đánh bản quyền ạ?". Kèm theo là dòng status: "Phải chăng câu hỏi này đang phần nào phản ánh một thực tế: Một bộ phận khán giả đang nói về bản quyền nhưng có lẽ chưa hiểu rõ bản quyền bảo vệ điều gì và như thế nào là vi phạm bản quyền trong lĩnh vực văn hoá, sáng tạo nghệ thuật? Bạn nghĩ sao về câu hỏi này?".
Vừa đăng xong là tương tác tăng vèo vèo liền! Dưới phần comment, netizen chia làm hai phe rõ mồn một. Phe một cho rằng các họa tiết, hoa văn truyền thống là tài sản chung của dân tộc nên ai cũng có quyền xài trong sáng tạo. Nhiều người nhận xét những chi tiết trong vụ này toàn là các yếu tố văn hóa quen thuộc, xuất hiện ở đình đền chùa chiền hay các làng nghề truyền thống.
Tuy nhiên, phe còn lại lại cho rằng câu hỏi này đang nhầm lẫn giữa hai vấn đề: di sản văn hóa cộng đồng vs quyền tác giả của một tác phẩm nghệ thuật cụ thể.
Một comment được nhiều người để ý đã phân tích rằng các họa tiết dân gian, hoa văn truyền thống, hình ảnh làng nghề, áo dài, trống đồng, hoa sen hay kiến trúc đình chùa vốn là di sản văn hóa truyền đời và không thuộc sở hữu riêng của ai cả. Theo góc nhìn này, việc các nghệ sĩ, designer, đạo diễn hay nhà nghiên cứu lấy cảm hứng từ văn hóa truyền thống là chuyện bình thường từ xưa đến giờ và còn giúp lan tỏa giá trị văn hóa dân tộc nữa chứ.
Dưới bài đăng, netizen để lại cả tá comment với đủ kiểu quan điểm:
- Cũng đúng, tôi thấy vài cái hoạ tiết giống nhau còn đâu bố cục cũng khác mà, mà hoạ tiết là văn hoá dân tộc ai chẳng được dùng.
- Mình cũng có thắc mắc như vậy, những hoa văn và tạo hình như vậy rất dễ bắt gặp ở các di tích đình, đền, chùa, miếu mạo. Do đó những thứ đấy phải là tài sản chung của dân tộc chứ không thể là tài sản riêng của một ai được.
- Các làng nghề thủ công đâu có đăng ký bản quyền các hoạ tiết đó, nhưng khi đưa vào tác phẩm để trưng bày thì tác phẩm đó đã được đăng ký sở hữu trí tuệ rồi.
- Hỏi như này là đã thấy thiếu hiểu biết về di sản văn hoá và tác phẩm nghệ thuật rồi. Có ai sở hữu áo dài không? Nhưng nếu một nhà thiết kế tạo ra một mẫu áo dài độc đáo, người khác chụp gần như nguyên mẫu rồi thương mại hoá, thì vấn đề không còn là 'áo dài là của dân tộc' nữa mà là bản quyền của nhà thiết kế.
- Cái chính không phải là Tàn Chỉ đã xin phép gì hay chưa, mà là phía Lê Giang chưa đưa được bằng chứng thuyết phục về việc cụ thể đã vi phạm bản quyền cái gì. Cái gì là phần sáng tạo gốc bị sao chép? Là màu trắng, yếu tố đổ nát hay các họa tiết vốn xuất hiện phổ biến trong văn hóa truyền thống?
- Cần phải định nghĩa rõ ràng di sản văn hóa và tác phẩm nghệ thuật. Cây đa, mái đình chẳng ai sở hữu cả. Nhưng nếu một họa sĩ vẽ bức tranh có hình cây đa, mái đình thì bản quyền của bức tranh đó vẫn thuộc về người sáng tạo.
Hiện tại cuộc tranh luận dưới bài đăng vẫn đang "nóng" với đủ kiểu góc nhìn xoay quanh chuyện bản quyền, sáng tạo và việc khai thác giá trị văn hóa truyền thống trong nghệ thuật đương đại.
Để các bạn hiểu rõ hơn, drama này bắt đầu từ ngày 2/6 khi Hanoi Grapevine đăng bài chỉ ra những điểm giống nhau giữa phân cảnh after-credit trong MV Come My Way và tác phẩm sắp đặt Tàn Chỉ của nghệ sĩ Lê Giang. Nhiều chi tiết về không gian visual, các mảng phù điêu vôi hóa và cảm hứng từ kiến trúc đình làng Bắc Bộ được cho là tương đồng, làm dấy lên tranh cãi về vấn đề bản quyền.
Rạng sáng 3/6, Microwave Soups đã thừa nhận hình ảnh Tàn Chỉ từng xuất hiện trong moodboard nghiên cứu của ekip thiết kế và gửi lời xin lỗi tới nghệ sĩ Lê Giang. Antiantiart cũng nhận trách nhiệm vì chưa kiểm soát chặt chẽ quá trình triển khai của đối tác.
Đến ngày 5/6, Lê Giang cho biết không chấp nhận các lời xin lỗi trước đó và khẳng định Tàn Chỉ là thành quả của nhiều năm nghiên cứu thực địa tại đồng bằng sông Hồng.
Nguồn: kenh14.vn