Một câu hỏi từ fanpage Báo Điện tử VTV về drama Tàn Chỉ vs MV Come My Way đang khiến dân mạng tranh cãi nảy lửa, ai cũng có ý kiến riêng luôn nha!
Mấy ngày nay, chuyện tranh chấp bản quyền giữa thiết kế background trong MV Come My Way của Sơn Tùng M-TP và tác phẩm Tàn Chỉ của nghệ sĩ Lê Giang vẫn hot hòn họt trên MXH. Giữa lúc netizen đang "so găng" quyết liệt, thì fanpage Báo Điện tử VTV lại đăng một câu hỏi gây sốc, kéo theo hàng tá bình luận và cuộc tranh luận gay gắt về khái niệm bản quyền trong nghệ thuật luôn á!
Cụ thể là fanpage Báo Điện tử VTV share câu hỏi của một bạn khán giả: "Em muốn biết là Tàn Chỉ đã xin phép các làng nghề thủ công mỹ nghệ chưa mà đã đưa các họa tiết văn hóa vào rồi đòi đánh bản quyền ạ?". Kèm theo caption: "Phải chăng câu hỏi này đang phần nào phản ánh một thực tế: Một bộ phận khán giả đang nói về bản quyền nhưng có lẽ chưa hiểu rõ bản quyền bảo vệ điều gì và như thế nào là vi phạm bản quyền trong lĩnh vực văn hoá, sáng tạo nghệ thuật? Bạn nghĩ sao về câu hỏi này?".
Vừa đăng xong là post này nổi như cồn luôn! Dưới phần comment, netizen chia phe rõ ràng. Một số người cho rằng các họa tiết, hoa văn truyền thống là tài sản chung của dân tộc, ai muốn dùng thì dùng thôi, không cần xin phép ai cả. Nhiều bạn còn nhận xét những chi tiết trong vụ này là các yếu tố văn hóa quen thuộc, đâu đâu cũng thấy ở đình chùa hay làng nghề thủ công mà!
Tuy nhiên, phe còn lại lại có quan điểm khác, cho rằng câu hỏi này đang nhầm lẫn giữa di sản văn hóa cộng đồng và quyền tác giả đối với một tác phẩm nghệ thuật cụ thể nha. Hai cái này khác nhau hoàn toàn đó!
Có một comment được nhiều người để ý, phân tích rằng các họa tiết dân gian, hoa văn truyền thống, hình ảnh làng nghề, áo dài, trống đồng, hoa sen hay kiến trúc đình chùa là di sản được truyền từ đời này qua đời khác, không phải của riêng ai cả. Theo quan điểm này thì nghệ sĩ, designer, đạo diễn hay nhà nghiên cứu khai thác chất liệu văn hóa truyền thống trong sáng tạo là chuyện bình thường từ xưa đến giờ, còn góp phần quảng bá văn hóa dân tộc nữa cơ!
Check nhanh một vài comment hot dưới bài:
- "Cũng đúng, tôi thấy vài cái hoạ tiết giống nhau còn đâu bố cục cũng khác mà, mà hoạ tiết là văn hoá dân tộc ai chẳng được dùng."
- "Mình cũng có thắc mắc như vậy, những hoa văn và tạo hình như vậy rất dễ bắt gặp ở các di tích đình, đền, chùa, miếu mạo. Do đó những thứ đấy phải là tài sản chung của dân tộc chứ không thể là tài sản riêng của một ai được."
- "Các làng nghề thủ công đâu có đăng ký bản quyền các hoạ tiết đó, nhưng khi đưa vào tác phẩm để trưng bày thì tác phẩm đó đã được đăng ký sở hữu trí tuệ rồi."
- "Hỏi như này là đã thấy thiếu hiểu biết về di sản văn hoá và tác phẩm nghệ thuật rồi. Có ai sở hữu áo dài không? Nhưng nếu một nhà thiết kế tạo ra một mẫu áo dài độc đáo, người khác chụp gần như nguyên mẫu rồi thương mại hoá, thì vấn đề không còn là 'áo dài là của dân tộc' nữa mà là bản quyền của nhà thiết kế."
- "Cái chính không phải là Tàn Chỉ đã xin phép gì hay chưa, mà là phía Lê Giang chưa đưa được bằng chứng thuyết phục về việc cụ thể đã vi phạm bản quyền cái gì. Cái gì là phần sáng tạo gốc bị sao chép? Là màu trắng, yếu tố đổ nát hay các họa tiết vốn xuất hiện phổ biến trong văn hóa truyền thống?"
- "Cần phải định nghĩa rõ ràng di sản văn hóa và tác phẩm nghệ thuật. Cây đa, mái đình chẳng ai sở hữu cả. Nhưng nếu một họa sĩ vẽ bức tranh có hình cây đa, mái đình thì bản quyền của bức tranh đó vẫn thuộc về người sáng tạo."
Hiện tại thì cuộc thảo luận dưới post này vẫn đang tiếp tục "nóng hơn nồi lẩu" với đủ mọi góc nhìn khác nhau xoay quanh chuyện bản quyền, sáng tạo và việc khai thác văn hóa truyền thống trong nghệ thuật đương đại nha!
Nhắc lại chút timeline drama này cho các bạn nào còn lạc trôi: Vụ tranh chấp nghi vấn "đu trend" ý tưởng thiết kế background trong MV Come My Way bắt đầu từ ngày 2/6 khi Hanoi Grapevine đăng bài chỉ ra những điểm tương đồng giữa phân cảnh after-credit trong MV Come My Way và tác phẩm sắp đặt Tàn Chỉ của nghệ sĩ Lê Giang. Nhiều chi tiết về không gian thị giác, các mảng phù điêu vôi hóa và cảm hứng từ kiến trúc đình làng Bắc Bộ được cho là giống nhau đáng ngờ, làm netizen bắt đầu bàn tán về vấn đề bản quyền.
Rạng sáng 3/6, Microwave Soups thừa nhận hình ảnh Tàn Chỉ từng xuất hiện trong moodboard nghiên cứu của ê-kíp thiết kế và gửi lời xin lỗi tới nghệ sĩ Lê Giang. Antiantiart cũng nhận trách nhiệm trong việc chưa kiểm soát chặt chẽ quá trình triển khai của đối tác.
Đến ngày 5/6, Lê Giang cho biết không chấp nhận các lời xin lỗi trước đó và khẳng định Tàn Chỉ là thành quả của nhiều năm nghiên cứu thực địa tại đồng bằng sông Hồng (tức là công sức bỏ ra không phải đùa đâu nha!)
Nguồn: soha.vn