CunTraSuaNgoan
New member
F-22 Raptor của Không quân Mỹ chính là "anh cả" đầu tiên trong làng tiêm kích thế hệ 5 trên toàn thế giới đã chính thức nhập ngũ đấy các bạn ơi!
Câu chuyện nguồn gốc siêu xịn sò
Chương trình Advanced Tactical Fighter (ATF) - Dự án "flex" cực mạnh
Năm 1981, Không quân Mỹ bắt đầu nghĩ ra ý tưởng làm một con máy bay chiến đấu mới cực đỉnh để thay thế F-15 Eagle và chuẩn bị "đối đầu" với các đối thủ từ Liên Xô như Su-27 Flanker và MiG-29 Fulcrum.
Đến tháng 6/1981, Không quân Mỹ chính thức khởi động chương trình ATF. Các concept từ những "đại gia" quốc phòng đều chung một vibe: tàng hình xịn xò, cất/hạ cánh nhanh gọn và tốc độ bay siêu âm cực khủng luôn!
Chương trình ATF được kỳ vọng sẽ kết hợp toàn công nghệ "xịn sò" nhất: hợp kim siêu đỉnh, vật liệu composite, hệ thống điều khiển bay bằng dây hiện đại, động cơ khủng hơn và đặc biệt là khả năng tàng hình (stealth) - nghĩa là radar khó phát hiện cực kỳ!
Vào tháng 9/1983, 7 nhà sản xuất đã nhận hợp đồng nghiên cứu. Đến cuối năm 1984, yêu cầu "khủng" cho chương trình ATF gồm tận 17 điểm:
• Máy bay phải nhẹ nhàng với trọng lượng cất cánh tối đa 23.000 kg thôi nha
• Bay xa được 1.300 km một mạch
• Cất cánh từ đường băng ngắn chỉ 610m (ngắn kinh khủng luôn!)
• Bay hành trình siêu âm từ Mach 1,4 - 1,5 (nhanh phát hờn á!)
• Tăng tốc từ Mach 0.6 - Mach 1 chỉ trong 20 giây
• Tăng tốc từ Mach 0,8 - Mach 1,8 trong 50 giây ở độ cao 9,1 km
• Chịu được lực 2G khi rẽ hướng ở tốc độ Mach 1,5 trên độ cao 15 km
• Chịu được lực 5G khi rẽ hướng ở tốc độ Mach 1
• Chịu được lực 6G khi rẽ hướng ở tốc độ Mach 1,5 trên độ cao 9,1 km
• Chịu được lực 9G khi rẽ hướng ở tốc độ Mach 0,9 trong 30 giây (bay mà như đua xe F1 luôn đó!)
• Phải tương thích với cơ sở hạ tầng hiện có (tiết kiệm chi phí mà!)
• Mang được đủ loại vũ khí không đối không hiện tại và tương lai
• Bay gấp đôi F-15 (8 phi vụ trong 24 giờ), 75% lỗi sửa xong trong 4 giờ (chuẩn "workaholic" luôn!)
• Hệ thống điện tử kiểu module hóa, muốn nâng cấp gì cũng được
• Giá khoảng 40 triệu USD/chiếc (giá năm 1985) và sản xuất 750 chiếc
• Chi phí vận hành tương đương F-15
• Tổng ngân sách dự án khoảng 65 tỷ USD
Yêu cầu cho động cơ, gọi là "Joint Advanced Fighter Engine" (JAFE), được đưa ra vào tháng 5/1983. Pratt & Whitney và General Electric đã "vào cuộc" với hợp đồng phát triển động cơ nguyên mẫu từ tháng 9/1983.
Đến tháng 9/1985, yêu cầu cho máy bay được công bố chính thức. Tháng 5/1986, Không quân Mỹ đổi ý và quyết định phải có cả máy bay nguyên mẫu để test luôn!
Tháng 7/1986, Boeing, General Dynamics, Lockheed, Northrop và McDonnell Douglas đều nộp đề xuất.
Hai "chiến binh" cuối cùng là Lockheed và Northrop được chọn vào tháng 10/1986 để thực hiện giai đoạn test 50 tháng, với đỉnh cao là test bay 2 nguyên mẫu: YF-22 và YF-23! ️
Lockheed đã bắt tay với General Dynamics và Boeing thành team, còn Northrop thì "combo" với McDonnell Douglas. Ai thắng thì cả team cùng phát triển tiếp!
YF-23 có 2 chiếc nguyên mẫu: chiếc đầu (c/n-87-0800) tên "Spider" (sau đổi thành "Black Widow II") màu xám than, và chiếc thứ 2 (c/n-87-0801) tên "Gray Ghost" với 2 tông xám nhạt. YF-23 do Northrop Grumman/McDonnell Douglas phát triển.
Vì trọng lượng tăng thêm từ động cơ đẩy vector trên F-15S/MTD, Không quân Mỹ đổi yêu cầu đường băng lên 910m vào cuối 1987. Hai nguyên mẫu sẽ test với 2 loại động cơ: General Electric YF120 và Pratt & Whitney YF119.
YF-23 đầu tiên bay lần đầu vào 27/8/1990, còn YF-22 bay sau hơn 1 tháng vào 29/9/1990. Test bay bắt đầu và các nguyên mẫu thứ 2 của cả 2 bên gia nhập cuối tháng 10/1990.
YF-23 đầu tiên với động cơ Pratt & Whitney bay siêu âm đạt Mach 1,43 vào 18/9/1990. YF-23 thứ hai với động cơ General Electric bay siêu âm đạt Mach 1,6 vào 29/11/1990 - "nhanh hơn gió" thật sự!
YF-22 với động cơ General Electric bay siêu âm đạt Mach 1,58. Test bay tiếp tục đến tháng 12/1990. Sau đó, các nhà thầu nộp đề xuất sản xuất chính thức.
Sau khi review kỹ càng kết quả test bay và các đề xuất, vào ngày 23/4/1991, Không quân Mỹ tuyên bố Lockheed YF-22 với động cơ Pratt & Whitney YF119 là người chiến thắng! YF-23 tuy tàng hình hơn và nhanh hơn, nhưng YF-22 lại cơ động hơn - và đây chính là lý do quyết định!
Nguồn: soha.vn