EU đang "quẩy" hết mình để giảm phụ thuộc Trung Quốc trong lĩnh vực đất hiếm nè! Dự án nhà máy Narva tại Estonia hoàn thành siêu nhanh chỉ trong 500 ngày, đúng là biểu tượng cho tham vọng tự chủ chiến lược của châu Âu đây
Nhà máy Narva – minh chứng cho quyết tâm "tự làm lấy"
Ngay tại Narva, Estonia, sát biên giới Nga luôn, nhà máy sản xuất nam châm vĩnh cửu do tập đoàn Neo Performance Materials (Canada) xây dựng đang là tâm điểm chú ý. Dự án này được EU đồng tài trợ, thể hiện rõ nỗ lực "thoát" khỏi sự lệ thuộc vào Trung Quốc.
Điểm đỉnh nhất là nhà máy này được hoàn thành chưa đầy 500 ngày thôi!
Nhờ tiến độ cấp phép nhanh như chớp và sự phối hợp cực ăn ý giữa chính quyền địa phương và nhà đầu tư, nhà máy nhận được hỗ trợ khoảng 14,5 triệu euro từ Quỹ Chuyển đổi Công bằng của EU.Ban đầu công suất là 2.000 tấn nam châm mỗi năm, với mục tiêu nâng lên 5.000 tấn. Tuy nhiên so với nhu cầu dự kiến của EU đến năm 2030 (khoảng 45.000 tấn/năm) thì con số này vẫn còn khá khiêm tốn nha
Nhiều chuyên gia nhận định để thực sự đạt được tự chủ, EU cần nhân rộng mô hình này, xây dựng cả chuỗi từ khâu khai thác, tinh luyện cho đến sản xuất.
Sáng kiến RESourceEU – át chủ bài của EU
Phải nói là Trung Quốc đang "cầm trùm" với 90% năng lực tinh luyện toàn cầu, và việc Bắc Kinh siết chặt xuất khẩu đã gây gián đoạn ngay lập tức. Điều này ảnh hưởng nặng nề đến các ngành công nghiệp chiến lược như quốc phòng, công nghệ cao và năng lượng tái tạo. Từ hệ thống radar, tên lửa đến máy bay chiến đấu đều cần nam châm từ đất hiếm, nên sự phụ thuộc này chính là rủi ro chiến lược cực kỳ nghiêm trọng cho an ninh châu Âu
Để "xoay sở", EU đã tung ra sáng kiến RESourceEU – một chiến lược toàn diện nhằm giảm phụ thuộc Trung Quốc. Chiến lược tập trung vào việc tăng sản xuất nội khối, nâng cao năng lực tinh luyện và sản xuất nam châm, đồng thời đa dạng hóa nguồn cung qua hợp tác với Australia, Canada, Kazakhstan hay Ukraine.
EU còn thúc đẩy tái chế đất hiếm từ các sản phẩm đã qua sử dụng, tận dụng kinh tế tuần hoàn để giảm nhập khẩu mới. Song song đó, khối này đang cân nhắc các biện pháp mua chung và lập kho dự trữ chiến lược để đảm bảo nguồn cung ổn định, đặc biệt trong tình huống khẩn cấp. Đây không chỉ là chuyện lợi ích kinh tế mà còn liên quan đến an ninh quốc phòng và công nghệ cao nữa đó!
Một phần quan trọng của chiến lược là "Đạo luật Nguyên liệu thô quan trọng", đặt mục tiêu khai thác ít nhất 10% nhu cầu nguyên liệu chiến lược tại châu Âu, xử lý 40% nhu cầu nội khối và tái chế 25% từ sản phẩm đã qua sử dụng.
Thách thức chồng chất nhưng không bỏ cuộc
Tuy nhiên việc thực hiện các mục tiêu này đang gặp nhiều "ải" khó: chi phí xây dựng nhà máy cao ngất, thủ tục cấp phép phức tạp vô cùng, thời gian đầu tư kéo dài và phải cạnh tranh với Trung Quốc về giá cả.
Hiện tại EU hầu như không có mỏ đất hiếm lớn nào đang hoạt động, và phần lớn nguyên liệu vẫn phụ thuộc vào Trung Quốc, khiến chuỗi cung ứng châu Âu rất dễ "tổn thương"
Một ví dụ rõ ràng cho rủi ro chuỗi cung ứng chính là nguyên tố yttrium – siêu quan trọng trong hợp kim cao cấp, lớp phủ chịu nhiệt và công nghệ bán dẫn.
Từ đầu năm 2025, giá yttrium oxide tại châu Âu tăng tận 4.400% do nguồn cung khan hiếm, trong khi giá nội địa Trung Quốc chỉ khoảng 7 USD/kg thôi
Sự chênh lệch "kinh hoàng" này phản ánh sức mạnh kiểm soát thị trường của Trung Quốc và làm dấy lên lo ngại về gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu, ảnh hưởng lớn tới các công ty châu Âu và Mỹ vốn phụ thuộc nhiều vào nguồn cung Trung Quốc.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen nhấn mạnh EU sẵn sàng sử dụng mọi công cụ, từ mua chung, dự trữ, tái chế đến đầu tư nội khối, nhằm bảo đảm nguồn cung nguyên liệu chiến lược.
Nguồn: soha.vn