Ae ơi, làng crypto đang náo loạn vì một tin siêu hot! Ethereum - "ông trùm" blockchain số 2 thế giới - đang chuẩn bị thực hiện một cú lột xác đỉnh cao, hứa hẹn sẽ giải quyết được vấn đề "ăn điện như ăn cơm" mà bao lâu nay ai cũng phàn nàn.
Chuyện là thế này nhé: cả Ethereum lẫn Bitcoin hiện đang dùng cơ chế proof-of-work (PoW) - cái kiểu đòi hỏi cả đống máy tính trên toàn cầu phải hoạt động liên tục, uể oải không nghỉ. Và các dev của Ethereum mấy năm nay cũng đang cày cuốc tìm cách chuyển sang proof-of-stake (PoS) - một hệ thống hoàn toàn khác, vừa bảo mật tốt hơn vừa... thân thiện với môi trường hơn hẳn.
Sự thay đổi này tuy nhiều lần bị delay vì những vấn đề kỹ thuật phức tạp, nhưng không kịp cứu crypto khỏi cơn "bão táp" gần đây. Nhất là khi Elon Musk công bố Tesla ngừng nhận thanh toán bằng Bitcoin vì... tốn điện quá trời!
Để các bạn hình dung, mạng lưới Bitcoin hiện tại xài điện mỗi năm nhiều hơn cả Pakistan hay UAE cơ đấy (theo số liệu từ Cambridge Bitcoin Electricity Consumption index). Còn Ethereum thì chưa có số liệu chính xác nhưng cũng không khá hơn là mấy."Chuyển sang proof-of-stake giờ đã trở thành vấn đề cực kỳ cấp bách với chúng mình rồi, vì sự phát triển bùng nổ của crypto nói chung và Ethereum nói riêng trong năm qua" - Vitalik Buterin, "cha đẻ" của Ethereum, chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn. Anh ấy hi vọng có thể hoàn thành chuyển đổi này vào cuối năm nay, hoặc chậm nhất là nửa đầu 2022. Timeline này sớm hơn cả năm so với dự tính hồi tháng 12 năm ngoái luôn đó!
"Tôi siêu vui vì một trong những vấn đề lớn nhất của blockchain sẽ được giải quyết khi proof-of-stake hoàn thiện" - Buterin nói thêm. Anh đã kêu gọi các dev tìm hiểu về sự chuyển đổi này từ khi Ethereum ra mắt năm 2015 rồi. "Nó thật là tuyệt!"
Sự thay đổi này chắc chắn sẽ giúp đẩy giá Ether lên cao hơn, đặc biệt khi các nhà đầu tư quan tâm đến môi trường bắt đầu để ý đến việc nó xả carbon thấp hơn nhiều so với hiện tại. Phần lớn những lời chê bai cơ chế proof-of-work đến từ giới millennials và những nhà đầu tư ưu tiên các tiêu chuẩn ESG (môi trường, xã hội, quản lý).
"Khó mà phủ nhận xu hướng ESG sẽ trở nên siêu quan trọng" - theo Wilson Withiam, một chuyên gia phân tích tại Messari. "Nếu bạn nhìn Ether như một khoản đầu tư, thì nó sẽ không bị dính những lời chỉ trích đó nữa."
Pantera Capital - một công ty đầu tư Bitcoin cực kỳ sớm - cũng đồng ý với quan điểm này. "Ethereum có hệ sinh thái ứng dụng tài chính phi tập trung (DeFi) khủng với tốc độ tăng trưởng cực nhanh" - Dan Morehead, sáng lập viên Pantera, viết trong thư gửi các nhà đầu tư vào ngày 10/5 vừa qua. "Gộp hai yếu tố này lại, chúng tôi tin Ethereum sẽ tiếp tục leo thang và đạt thị phần ngang ngửa Bitcoin."
Công cuộc chuyển đổi mà team Ethereum đang làm đúng là một dự án siêu to khổng lồ. Họ đã tạo ra, test, và triển khai một giải pháp hoàn toàn mới để bảo mật mạng lưới, trong khi vẫn giữ nguyên blockchain hiện tại. Sau đó, đến đúng thời điểm, họ sẽ merge blockchain cũ vào kiến trúc mới dùng proof-of-stake để xác thực giao dịch. Sự thay đổi này còn làm tăng đáng kể tốc độ xử lý giao dịch, giúp Ethereum cạnh tranh tốt hơn với các mạng lưới thanh toán đình đám như Visa hay Mastercard nữa đó!
Giải thích cho ae chưa rõ: Proof-of-work dùng tiền để mua và duy trì phần cứng máy tính + tiền điện để vận hành chúng như là khoản đầu tư mà những người tham gia xử lý trên mạng (gọi là thợ đào) phải bỏ ra. Đổi lại, thợ đào nào xác thực được chuỗi giao dịch Bitcoin hoặc Ethereum đầu tiên sẽ được thưởng Bitcoin hoặc Ether miễn phí.
Hệ thống này đã bị chỉ trích trong nhiều năm rồi, mà gần đây nhất là từ phía Elon Musk - người gọi xu hướng tiêu thụ năng lượng của cơ chế này là "điên rồ" luôn.
Còn trong proof-of-stake, Ether sẽ thay thế phần cứng và điện năng để đóng vai trò chi phí vốn. Người dùng cần bỏ ra tối thiểu 32 Ether để "đặt cọc" trên mạng lưới mới. Càng cọc nhiều Ether, cơ hội được chọn để xử lý chuỗi giao dịch tiếp theo càng cao, và phần thưởng là một khoản Ether miễn phí (tương tự proof-of-work nhưng thấp hơn tí).
Cho đến giờ, đã có hơn 4,6 triệu Ether được stake trên "chuỗi đèn hiệu" (beacon chain), trị giá khoảng 11,5 tỷ USD ở mức giá 2.503 USD/ETH hiện nay. Có nghĩa là khi proof-of-stake chính thức hoạt động, chi phí điện duy nhất sẽ chỉ đến từ các máy chủ lưu trữ các node Ethereum - giống như bất kỳ công ty nào dùng cloud computing vậy.
"Không ai nói về việc Netflix xả thải môi trường, vì họ chỉ chạy trên máy chủ thôi mà" - Tim Beiko, điều phối viên phát triển mạng lưới mới của Ethereum Foundation, cho biết.
Danny Ryan, một nhà nghiên cứu tại tổ chức này, nói rằng proof-of-work của Ethereum xài 45.000 gigawatt giờ mỗi năm. Với proof-of-stake, "bạn có thể xác thực blockchain chỉ bằng một chiếc laptop bình thường" - ông nói. "Tôi ước tính mức năng lượng tiêu thụ sẽ chỉ còn 1/10.000 so với mạng Ethereum hiện tại đó!"
Một trong những breakthrough đầu tiên đến từ các dev là việc tạo ra hệ thống cho phép các hợp đồng trên Ethereum có thể được thực thi ngoài chuỗi chính, gọi là "roll ups". Điều này giúp giảm áp lực khủng cho mạng lưới chính, đồng nghĩa mạng lưới sẽ cần ít thay đổi hơn.
Bước tiếp theo liên quan đến roll ups. Quá trình chuyển sang Ethereum mới (gọi là ETH 2.0) sẽ khiến mạng lưới được chia thành 64 khu vực, gọi là "sharding". Các giao dịch trên một shard sẽ được đồng bộ với mạng chính, giúp tổng thể nhanh hơn nhiều. Tuy nhiên, đây cũng là vấn đề phức tạp và câu hỏi bảo mật khó, đang làm quá trình chuyển đổi bị slow down.
Nhưng một khi roll ups có thể được dùng cho giao dịch, các shard chỉ cần lưu trữ dữ liệu thôi - Beiko nói. Trước đây, hệ thống sharding phải được khởi động trước khi Ethereum chuyển sang proof-of-stake. Nhưng giờ không cần nữa!
"Sharding từ siêu phức tạp giờ đã dễ thở hơn nhiều rồi" - Beiko nói. "Nó không còn là rào cản trên roadmap nữa đâu!"
Roll ups bị giới hạn bởi lượng dữ liệu liên kết blockchain mà chúng có thể chứa, Buterin giải thích. Đây từng là vấn đề trước khi các dev nhận ra rằng các shard có thể lưu trữ dữ liệu.
"Nếu bạn có thể phát hành dữ liệu on-chain với các shard, thì quy mô sẽ tăng lên cực nhiều" - Buterin nói.
Beiko cho biết proof-of-stake đã đạt được progress đáng kể, thể hiện qua đợt thử nghiệm gần đây - trong đó các giao dịch trên blockchain Ethereum hiện tại đã được merge thành công vào hệ thống proof-of-stake.
"Tôi tự tin hơn nhiều so với một tháng trước" - ông nói. "Vẫn còn hàng tá vấn đề cần giải quyết, nhưng kiến trúc nền tảng đã có và khá promising rồi đó!"
Nguồn: gamek.vn