Hóa ra lời nói "không ai cản được Tesla" của Musk chỉ là... PR?
Tuần trước, ngay tại nhà máy Tesla ở ngoại ô Berlin, Elon Musk đã flexing cực mạnh với nhân viên: "Không ai có thể ngăn cản chúng ta". Lúc này nhà máy vừa bị tấn công phá hoại (đốt cột điện cao thế luôn á), sản xuất đang bị đình trệ nặng. Musk phát biểu trước đám công nhân đang ngồi trong những chiếc lều khổng lồ dựng tạm bên cạnh nhà máy.
Nhưng NYTimes có vẻ không mua account lắm. Liệu có đúng là "không ai cản nổi Tesla" như Musk tự tin khẳng định không nhỉ?
Sự thật là doanh số bán xe của Tesla không còn "lên như diều gặp gió" như xưa nữa rồi. Xe của các hãng Trung Quốc cùng những ông lớn như BMW, Volkswagen đang chiếm sóng thị trường xe điện. Trong khi đó, Tesla lại... chậm như rùa bò trong việc tung ra mẫu xe mới.
Thêm nữa, Musk dạo này bận rộn với đủ thứ dự án phụ, lại hay đăng đàn bày tỏ quan điểm chính trị gây tranh cãi trên mạng. Nhiều người bắt đầu đặt câu hỏi: Anh CEO này còn tập trung vào Tesla bao nhiêu nữa đây?
Phố Wall thì càng ngày càng lo lắng: Giá cổ phiếu Tesla đã rớt 1/3 giá trị trong năm nay, trong khi các chỉ số chứng khoán khác đang lập đỉnh. Đặc biệt, chỉ riêng 2 tuần đầu năm 2024, vốn hóa Tesla đã "bốc hơi" tới 94 tỷ USD luôn!
Eric Talley - giáo sư tại Trường Luật Columbia, chuyên về luật doanh nghiệp - nhận xét: "Đặt cược vào Tesla luôn là đặt cược vào Elon Musk".
Còn chính Musk thì sao? Trong buổi phỏng vấn với cựu MC truyền hình Don Lemon phát sóng thứ Hai vừa rồi, ông thậm chí còn phủ nhận luôn chuyện cổ phiếu giảm giá.
Musk nói: "Cổ phiếu thì lúc lên lúc xuống thôi, nhưng điều thực sự quan trọng là chúng tôi tạo ra và cung cấp những sản phẩm xịn xò".
Nhà máy ngừng sản xuất một tuần tại Grünheide (Đức) - lần thứ hai trong năm nay - chỉ là vấn đề tạm thời. Nhưng việc giá cổ phiếu lao dốc cho thấy các nhà đầu tư đang nghĩ lại về tương lai dài hạn của Tesla. Họ không còn chắc chắn rằng một ngày nào đó Tesla sẽ thống trị ngành nữa, dù hiện tại Tesla vẫn có giá trị cao hơn bất kỳ hãng xe nào khác.
Phải công nhận là Musk có công lớn trong việc thúc đẩy các hãng xe khác tập trung vào xe điện, chứng minh rằng chúng khả thi, có lời và còn "ngầu" nữa. Bằng chứng là Model Y - SUV của Tesla - là mẫu xe bán chạy nhất thế giới năm ngoái.
Nhưng vấn đề là Tesla chưa tung thêm mẫu xe nào cho thị trường đại chúng kể từ khi Model Y ra mắt năm 2020. Trong khi đó, các hãng xe Trung Quốc như BYD, SAIC và Geely Auto thì liên tục cho ra lò hàng chục mẫu xe mới.
Các chuyên gia cho rằng Cybertruck - mẫu xe bán tải tương lai của Tesla bán giới hạn năm ngoái - có thể chỉ hấp dẫn nhóm khách hàng nhỏ thôi, vì giá cao và thiết kế... hơi "lạ lùng". Còn mẫu xe điện giá rẻ khoảng 25.000 USD thì dự kiến phải đến năm 2026 mới bán được số lượng lớn.
Michael Lenox - giáo sư quản trị kinh doanh tại Đại học Virginia, người nghiên cứu các ngành đang biến động công nghệ - cho biết: "Tôi hơi bất ngờ đấy".
Tesla đã nhiều lần điều chỉnh giá để kích cầu, giảm giá để tăng doanh số rồi lại tăng lên. Trong khi việc giảm giá giúp xe điện dễ tiếp cận hơn, các chuyên gia cho rằng chiến lược này đã "ngấu nghiến" lợi nhuận của công ty mà không giúp tăng doanh thu nhiều. Giảm giá còn khiến giá trị bán lại của xe Tesla giảm mạnh - ai lại trả nhiều tiền cho xe cũ hơn xe mới chứ?
Chiến lược này khiến khách hàng tiềm năng luôn trong tâm lý "chờ giá rẻ hơn nữa", theo Gary Black - đối tác quản lý của Future Fund, người có hơn 400.000 follower trên X (nền tảng mà Musk sở hữu). Dù từ lâu Black vẫn lạc quan với Tesla, nhưng quỹ của ông gần đây đã bán bớt cổ phần trong công ty.
Tesla đang đối mặt với cạnh tranh siêu gay gắt ở Trung Quốc - thị trường xe lớn nhất thế giới, nơi hơn 1/3 xe mới bán ra là xe điện. BYD đã vượt Tesla về doanh số xe điện toàn cầu trong quý 4/2023 với nhiều dòng sedan, SUV và xe nhỏ giá rẻ. Mẫu Seagull của hãng này chỉ bán dưới 12.000 USD ở Trung Quốc luôn!
Ngay cả sau khi giảm giá, Model 3 sedan và Model Y SUV sản xuất tại nhà máy Thượng Hải vẫn đắt hơn nhiều mẫu xe Trung Quốc. Các hãng xe châu Âu và Trung Quốc cũng đang giới thiệu xe điện mới với tốc độ "chóng mặt". Theo HSBC, hơn 150 mẫu xe sẽ được bán vào cuối năm nay.
"Đồng thời, Tesla không có vị thế tốt để cạnh tranh ở phân khúc xe sang vì xe của họ không có nhiều tiện nghi như BMW hay Mercedes-Benz", John Helfton - trợ lý giáo sư quản lý kỹ thuật tại Đại học George Washington, người nghiên cứu thói quen mua xe của người Trung Quốc - cho biết.
Ông Helfton nói: "Ở Trung Quốc, có quá nhiều lựa chọn xịn đến nỗi Tesla chỉ rơi vào phân khúc sản phẩm tầm trung. Đó là một chiếc xe giá quá cao so với sự sang trọng mà nó mang lại cho khách hàng".
Đáng nói, Tesla vẫn chưa cho nhà đầu tư biết họ sẽ "comeback" ở Trung Quốc thế nào - nơi tạo ra phần lớn doanh thu cho hãng. "Họ sẽ làm gì hơn ngoài việc giảm giá để duy trì hoạt động trong năm 2024 không?", Tu Le - CEO của Sino Auto Insights (công ty nghiên cứu) đặt câu hỏi. "Hơn nữa, chiêu giảm giá đã hết tác dụng rồi".
Helfton cho biết, thái độ "coi thường cách làm truyền thống" của Musk, cùng với việc ông thích những thử thách kỹ thuật lớn, đã khiến Tesla gặp khó khăn trong việc tung sản phẩm mới nhanh chóng. Cybertruck là một ví dụ. Chiếc xe làm bằng thép không gỉ, chống gỉ tốt hơn thép thường nhưng cực khó gia công. Xe tải này ra mắt chậm hơn hai năm so với kế hoạch và chiếm dụng nguồn lực lẽ ra có thể dùng cho sản phẩm hấp dẫn hơn.
Helfton nói: "Tesla có thể làm tốt hơn nhiều so với hiện tại nếu họ bớt quyết liệt trong việc cố gắng làm mọi thứ mới mẻ".
Nhưng làm những điều mới lạ lại là thứ khiến Musk "phê" nhất. Cũng trong buổi phỏng vấn hôm thứ Hai, Musk hào hứng chia sẻ về phiên bản cải tiến của chiếc xe thể thao Roadster mà Tesla dự định tung ra cuối năm nay. Ông nói, xe này sẽ kết hợp công nghệ của Tesla và công ty tên lửa SpaceX "để tạo ra thứ gì đó không thực sự là một chiếc ô tô".
Tại châu Âu, Model Y là xe điện bán chạy nhất năm ngoái. Nhưng theo Schmidt Automotive Research, Volkswagen cùng các thương hiệu Audi, Skoda và SEAT gộp lại bán được nhiều xe điện hơn Tesla trên lục địa này. Doanh số Model Y đã giảm vào cuối năm sau khi Đức và các nước khác cắt trợ cấp.
Tesla cũng có thể phải chịu những hạn chế mà Liên minh châu Âu đang xem xét áp đặt đối với hàng nhập khẩu Trung Quốc. Tất cả Model 3 sedan bán ở châu Âu và Model Y tay lái phải cho Anh đều nhập từ Thượng Hải. Theo Schmidt, Tesla chiếm 1/4 số ô tô do Trung Quốc sản xuất nhập vào châu Âu.
Matthias Schmidt - người sáng lập công ty nghiên cứu - cho biết: "Điều này sẽ thu hẹp tỷ suất lợi nhuận ấn tượng nhưng tạo ra sân chơi bình đẳng hơn cho các hãng xe châu Âu đang sản xuất tại địa phương". Ông lưu ý rằng Pháp đã đi xa hơn bằng cách hạn chế trợ cấp của chính phủ cho việc mua xe điện chỉ dành cho xe sản xuất tại EU. Ý cũng có dấu hiệu làm tương tự.
Bản thân Musk cũng là nguồn gốc của sự "không chắc chắn". Tháng 1 vừa rồi, một thẩm phán ở Delaware đã "huỷ kèo" gói lương hơn 50 tỷ USD của ông, nói rằng hội đồng quản trị Tesla đã sử dụng quy trình thiếu sót khi thương lượng thưởng cho ông. Đáp lại, Musk dọa chuyển đăng ký công ty của Tesla từ Delaware sang Texas luôn.
Hội đồng quản trị Tesla vẫn chưa tiết lộ gói lương mới cho Musk và ông đe dọa sẽ theo đuổi các dự án kinh doanh mới chưa xác định bên ngoài Tesla trừ khi được trao quyền kiểm soát 25% công ty. Hiện ông đang sở hữu khoảng 13%.
Chuyến thăm bất ngờ của Musk tới Grünheide được cho là đúng timing, giúp các nhân viên ở Đức bớt lo lắng, thấy rằng ông vẫn cam kết với công ty và nhà máy. Nhà máy này đang sản xuất khoảng 300.000 xe mỗi năm nhưng đặt mục tiêu mở rộng lên... một triệu chiếc.
Khi được phóng viên hỏi liệu ông có ý định bám sát kế hoạch đó không, Musk trả lời: "Có, hoàn toàn có".
Nguồn: kenh14.vn