Hú hồn! El Niño năm nay đang lên đồ cực mạnh và biến thời tiết toàn cầu thành một màn "drama" không hồi kết ️ Từ những vụ cháy rừng khủng khiếp ở Indonesia, đến hàng loạt cơn bão siêu to khổng lồ ở Thái Bình Dương... thời tiết đang khiến nhiều quốc gia phải "đau đầu" nghiêm trọng.
Indonesia chìm trong khói độc, gần 900.000 ha rừng bị "thiêu rụi"
Theo BBC Weather đăng ngày 20/10/2026, El Niño đã mạnh lên suốt mấy tháng qua và đang làm thay đổi kiểu thời tiết ở khắp nơi trên thế giới. Indonesia, Ấn Độ cùng một số nước châu Á và Thái Bình Dương đang gặp phải hạn hán, cháy rừng, mưa to, bão mạnh và nắng nóng gay gắt.
Đáng lo là Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) cho biết El Niño có thể còn tiếp tục "phát huy" và kéo dài ít nhất đến năm 2027 Những gì đang xảy ra cho thấy hiện tượng khí hậu này không chỉ ảnh hưởng một vùng mà lan rộng, tác động đến đời sống, nông nghiệp, môi trường và cả an ninh lương thực nữa.
Indonesia đang là nơi hứng chịu tác động nặng nề nhất của El Niño, với tình trạng khô hạn và nhiệt độ tăng cao đáng báo động.
Theo BBC, tính từ đầu năm 2026 đến nay, có tới 895.657 ha đất ở Indonesia đã bị cháy rụi luôn rồi! Diện tích này gần bằng sáu lần vùng Đại London của Anh và cao gấp đôi năm trước khi chưa có El Niño "ghé thăm"
Các vụ cháy rừng và đất đang tạo ra hậu quả cực kỳ nghiêm trọng. Khói độc bao phủ nhiều khu vực ở Sumatra và Kalimantan, hàng triệu người phải hít thở không khí ô nhiễm nặng. Nhiều trường học buộc phải đóng cửa, trong khi bệnh viện chật kín người đến khám vì các bệnh về hô hấp.
BBC cho biết khoảng 175.000 người đã mắc bệnh đường hô hấp do khói cháy rừng. Đặc biệt, hơn 40.000 ca là trẻ em với các triệu chứng từ ho, viêm phế quản đến viêm phổi nghiêm trọng
Không chỉ ảnh hưởng sức khỏe con người, các đám cháy còn đe dọa hệ sinh thái rừng nhiệt đới, môi trường sống của nhiều loài động vật và chất lượng không khí cả khu vực Đông Nam Á.
Theo The Guardian phân tích, cháy ở vùng đất than bùn đặc biệt nguy hiểm vì lửa có thể âm ỉ dưới lòng đất hàng tuần, rồi bất ngờ bùng lên ở chỗ khác. Việc dập lửa vì thế khó khăn hơn rất nhiều so với cháy thông thường. Khói từ Indonesia còn có thể bay sang các nước láng giềng, làm tăng ô nhiễm không khí xuyên biên giới.
Các chuyên gia cho rằng El Niño làm tăng điều kiện khô nóng, khiến cây cối dễ bắt lửa và lửa dễ lan. Tuy nhiên, việc phá rừng, chuyển đổi mục đích sử dụng đất và quản lý các vùng than bùn cũng là những yếu tố khiến tình hình cháy rừng trở nên nghiêm trọng hơn.
Thái Bình Dương xuất hiện bão liên tục, Đại Tây Dương lại yên ắng "bất thường"
Ngược lại với tình trạng khô hạn và cháy rừng ở Đông Nam Á, khu vực phía đông Thái Bình Dương đang chứng kiến một mùa bão hoạt động siêu sôi động luôn.
Theo BBC Weather, khu vực này đã có 22 cơn bão được đặt tên, trong đó 12 cơn bão cuồng phong và 10 cơn đạt cấp bão lớn. Con số này đã vượt mức trung bình của cả mùa bão, mà giờ vẫn còn hai tháng nữa mới hết mùa đó nha!
El Niño được xem là yếu tố giúp bão nhiệt đới phát triển mạnh. Nhiệt độ nước biển cao cung cấp năng lượng và độ ẩm cho bão, trong khi gió yếu ở tầng trên giúp bão không bị "phá" cấu trúc.
Bão Polo là một case điển hình. Cơn bão này tăng cường độ siêu nhanh, với sức gió lên tới khoảng 285 km/h khi di chuyển trên vùng biển có nhiệt độ cao bất thường.
Đáng chú ý, Polo từng hoạt động cùng lúc với hai cơn bão Odalys và Nolo trong cùng khu vực. Hiện tượng ba cơn bão cuồng phong cùng xuất hiện cũng từng xảy ra vào tháng 9, khi Lowell, Karina và Marie cùng hoạt động ở Thái Bình Dương.
Theo BBC, trước năm 2026, lần gần nhất ba cơn bão cuồng phong cùng xuất hiện ở Thái Bình Dương là năm 2015. Điều này cho thấy mức độ "khủng" của mùa bão năm nay.
Trong khi đó, Đại Tây Dương lại có diễn biến gần như trái ngược. Hoạt động bão ở đây yên tĩnh đến mức "bất thường" so với thông thường.
El Niño có xu hướng làm tăng hiện tượng đứt gió ở Bắc Đại Tây Dương. Đây là hiện tượng tốc độ hoặc hướng gió thay đổi theo độ cao, có thể làm "tan rã" cấu trúc bão nhiệt đới, khiến chúng khó mạnh lên hoặc thậm chí suy yếu.
Theo BBC, đến thời điểm thống kê, Đại Tây Dương mới có 8 cơn bão nhiệt đới được đặt tên: Arthur, Bertha, Cristobal, Dolly, Edouard, Fay, Gonzalo và Hanna. Trong khi đó, mức trung bình cùng thời điểm của mùa bão thông thường là khoảng 10 cơn bão được đặt tên, 5 cơn bão cuồng phong và 2 cơn bão lớn.
Sự tương phản giữa hai đại dương cho thấy El Niño không làm thời tiết toàn thế giới biến đổi theo một hướng giống nhau. Ở một nơi có thể tạo điều kiện cho bão mạnh phát triển, nhưng nơi khác lại thay đổi hoàn lưu khí quyển theo hướng hạn chế bão.
Ấn Độ thiếu mưa trầm trọng, nguy cơ "đe dọa" mùa màng và an ninh lương thực
Tại Ấn Độ, vấn đề đáng lo nhất là lượng mưa gió mùa thấp hơn đáng kể so với mức trung bình. Đây là nguồn nước quan trọng cho sản xuất nông nghiệp và đời sống của hàng trăm triệu người dân.
Theo BBC, lượng mưa gió mùa ở Ấn Độ thấp hơn khoảng 13% so với mức trung bình. Mặc dù Cục Khí tượng Ấn Độ (IMD) vẫn xếp mức thiếu hụt này trong phạm vi bình thường, nhưng con số trung bình toàn quốc không phản ánh đầy đủ sự khác biệt giữa các vùng.
Cụ thể, miền Trung Ấn Độ có lượng mưa tương đối ổn. Ngược lại, miền Đông và Đông Bắc thiếu hụt khoảng 26% lượng mưa, trong khi các bang phía Nam thấp hơn khoảng 24% so với trung bình
Tình trạng thiếu mưa kéo dài gây áp lực lớn cho canh tác, đặc biệt ở những khu vực phụ thuộc nhiều vào nước mưa để tưới tiêu. Khi nguồn nước giảm, nông dân có thể phải điều chỉnh lịch gieo trồng, giảm diện tích canh tác hoặc đối mặt với nguy cơ năng suất giảm sút.
Đáng chú ý, vấn đề không chỉ nằm ở tổng lượng mưa mà còn ở cách mưa phân bố trong mùa. Thay vì xuất hiện đều đặn, mưa ở một số khu vực lại diễn ra gián đoạn, xen kẽ giữa những đợt khô hạn kéo dài và các trận mưa cực đoan.
Sự thay đổi này khiến sản xuất nông nghiệp khó dự đoán hơn. Những trận mưa lớn trong thời gian ngắn không phải lúc nào cũng bù đắp được lượng nước thiếu hụt trong các đợt hạn kéo dài, thậm chí còn làm tăng nguy cơ ngập úng, xói mòn đất và thiệt hại mùa màng.
Dù vậy, các nhà khoa học lưu ý El Niño không phải yếu tố duy nhất chi phối mùa gió mùa ở Ấn Độ. Những hình thái khí hậu và điều kiện khí tượng khác cũng có thể tác động đến lượng mưa, do đó cần đánh giá tổng hợp trước khi xác định nguyên nhân của từng đợt hạn hán hoặc mưa cực đoan.
Trung Quốc và Nhật Bản "đối đầu" với bão mạnh, mưa lớn và sạt lở đất
Ở phía tây Thái Bình Dương, Trung Quốc và Nhật Bản cũng đang phải dè chừng các cơn bão nhiệt đới. Những cơn bão như Maysak và Dujuan đã gây ngập lụt và sạt lở đất trên diện rộng ở nhiều khu vực.
Theo Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (BBC dẫn lại), Tây Thái Bình Dương đã có 10 xoáy thuận nhiệt đới hình thành trong giai đoạn được thống kê, mức cao nhất trong một mùa kể từ năm 1966!
Trong điều kiện El Niño, nhiệt độ nước biển và sự thay đổi hoàn lưu khí quyển có thể khiến các xoáy thuận nhiệt đới hình thành ở vị trí xa hơn về phía đông so với thông thường. Điều này có nghĩa là các cơn bão có thể di chuyển dài hơn trên đại dương trước khi vào đất liền.
Khi di chuyển trên vùng biển ấm, bão có thêm cơ hội hấp thụ nhiệt và hơi ẩm, qua đó có thể tăng cường độ trước khi đổ bộ. Nếu gặp điều kiện khí quyển thuận lợi, một hệ thống bão nhiệt đới có thể mạnh lên đáng kể trong thời gian ngắn, làm tăng nguy cơ gió mạnh, mưa lớn, nước dâng do bão và lũ quét.
Đối với Nhật Bản và phía Đông Trung Quốc, nguy cơ không chỉ nằm ở sức gió mà còn ở lượng mưa lớn tập trung trong thời gian ngắn. Địa hình đồi núi, các khu vực ven biển đông dân cư và hệ thống sông ngòi có thể khiến hậu quả của mưa bão trở nên nghiêm trọng hơn, đặc biệt khi nhiều thiên tai xuất hiện liên tiếp.
Các nhà khoa học cho rằng hoạt động bão ở Tây Thái Bình Dương vẫn cần được theo dõi chặt chẽ trong những tháng tới, vì các cơn bão mới có thể tiếp tục hình thành và ảnh hưởng đến Nhật Bản hoặc miền Đông Trung Quốc.
El Niño có thể khiến thời tiết toàn cầu "biến động" ra sao?
El Niño là một pha nóng của hiện tượng El Niño - Dao động phương Nam (ENSO), xảy ra khi nhiệt độ mặt nước biển ở khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương xích đạo ấm lên bất thường so với mức trung bình. Sự thay đổi này tác động đến hoàn lưu khí quyển, lượng mưa, nhiệt độ và hoạt động của các hệ thống thời tiết ở nhiều khu vực.
Điều đáng chú ý là El Niño không có nghĩa là mọi nơi trên thế giới đều nóng lên hoặc cùng chịu hạn hán. Tùy thuộc vào vị trí địa lý và mùa trong năm, một số khu vực có thể đối mặt với nắng nóng, khô hạn và cháy rừng, trong khi những nơi khác lại có mưa lớn, lũ lụt hoặc hoạt động bão thay đổi.
Những diễn biến ở Indonesia, Ấn Độ, Thái Bình Dương và Đông Á cho thấy tác động của El Niño có thể lan rộng từ môi trường tự nhiên đến đời sống kinh tế - xã hội. Nông nghiệp, nguồn cung lương thực, sức khỏe cộng đồng, giao thông và cơ sở hạ tầng đều có nguy cơ chịu ảnh hưởng khi thời tiết trở nên khó đoán.
Đặc biệt, El Niño diễn ra trong bối cảnh biến đổi khí hậu do con người gây ra đang làm nhiệt độ toàn cầu tăng cao. Hai yếu tố này không đồng nhất, nhưng có thể kết hợp khiến một số hiện tượng cực đoan trở nên nghiêm trọng hơn. Vì vậy, việc theo dõi các bản tin khí tượng, chủ động ứng phó với hạn hán, cháy rừng, mưa bão và bảo vệ sức khỏe cộng đồng đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với nhiều quốc gia.
Với dự báo El Niño còn có thể kéo dài sang năm 2027, những diễn biến thời tiết trong thời gian tới sẽ tiếp tục là vấn đề được giới khoa học và các cơ quan khí tượng theo dõi sát sao. Stay safe mọi người nhé!
Nguồn: techz.vn