OtakuTrang2k6
New member
Đầu tư cho đường sắt cao tốc không phải chỉ để chạy tàu chở khách cho vui đâu nhé! Đây chính là bước đi chiến lược để build cả một ngành công nghiệp mới, kèm theo đào tạo nhân lực xịn xò, chuyển giao công nghệ và phát triển tech chuẩn không cần chỉnh
Tuần trước, cộng đồng mạng dậy sóng khi một doanh nghiệp tư nhân "dám" mạnh dạn xin được làm đường sắt cao tốc Bắc Nam. Nhiều ý kiến trái chiều xoay quanh đề xuất táo bạo này, nhưng ít ai để ý đến cam kết xây dựng công nghiệp đường sắt cao tốc mà VinSpeed đưa ra.
Thực tế, đây là ngành công nghiệp có tính đòn bẩy khủng cho sự phát triển kinh tế và công nghiệp của một quốc gia, nhưng tại Việt Nam vẫn còn là một khoảng trống đáng tiếc
Công nghiệp đường sắt cao tốc - Bệ phóng công nghệ của quốc gia
Khác với các dự án hạ tầng truyền thống kiểu "đổ bê tông là xong", đường sắt cao tốc (ĐSCT) là kết tinh của cả tá công nghệ đỉnh cao và đòi hỏi cả một hệ sinh thái công nghiệp khép kín. Ngành công nghiệp ĐSCT là tổ hợp đa tầng, tích hợp hàng trăm công nghệ cao và có tính lan tỏa mạnh đến nhiều ngành kinh tế khác luôn
PGS.TS Nguyễn Hữu Đức (ĐH Kỹ thuật Berlin, Đức) khẳng định, công nghiệp ĐSCT chính là đại diện tiêu biểu cho công nghiệp hiện đại, ngang tầm với ngành công nghiệp sản xuất ô tô và máy bay. Quốc gia nào làm chủ được ngành này, quốc gia đó đã level up sang một trình độ phát triển mới rồi đó! Sản xuất ĐSCT đòi hỏi trình độ cơ khí chính xác siêu cao. Mỗi đoàn tàu cao tốc bao gồm hàng chục toa xe, với hàng nghìn linh kiện và chi tiết phức tạp, từ chất liệu khung vỏ nhẹ, hệ thống phanh điện - khí, cho tới hệ giá chuyển hướng chống rung, động cơ kéo, hệ thống điều khiển tự động, cảm biến tốc độ, và vô số các công nghệ vật liệu tiên tiến để đảm bảo vận hành ở tốc độ cao mà vẫn an toàn.
Theo vị chuyên gia này, để vận hành một đoàn tàu cao tốc, mỗi toa xe cần hàng trăm, thậm chí hàng ngàn linh kiện cơ khí, điện tử và tự động hóa, hầu hết phải sản xuất với độ chính xác gần như tuyệt đối - sai một tí là GG luôn!
Bên cạnh đó, công nghiệp ĐSCT còn là nơi hội tụ của các ngành công nghệ số xịn sò. Từ điều khiển trung tâm, quản lý hành trình, vận hành tự động đến hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (big data), điện toán đám mây… đều được tích hợp nhằm tối ưu vận hành và nâng cao trải nghiệm người dùng.
Phát triển ngành công nghiệp ĐSCT tại các quốc gia không chỉ giải quyết hàng trăm ngàn việc làm trực tiếp và gián tiếp, mà còn thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ và tăng năng suất lao động. Theo TS Mai Văn Sinh, chuyên gia về chính sách công nghiệp, một trong những lĩnh vực được hưởng lợi trực tiếp từ ngành công nghiệp ĐSCT chính là du lịch nè!
"Ở Nhật Bản, doanh thu du lịch nội địa tăng mạnh nhờ các tuyến Shinkansen. Người ta du lịch bằng tàu cao tốc vì nó nhanh, đúng giờ và tiện lợi", TS Sinh cho biết. Đó cũng là lý do các nước như Nhật Bản, Pháp, Đức, Trung Quốc, Hàn Quốc đều coi phát triển ĐSCT là chiến lược quốc gia từ rất sớm.
Đặc biệt, Việt Nam có dư địa rất lớn để phát triển ngành công nghiệp ĐSCT đấy nha! Bên cạnh quy mô dân số đông, mạng lưới các hành lang kinh tế liên vùng đang phát triển mạnh mẽ. Ngoài tuyến trục Bắc - Nam, còn rất nhiều trục phát triển khác như Tây Nguyên - Duyên hải miền Trung, TP.HCM - Cần Thơ - Cà Mau, hay Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh...
Đây đều là những hành lang cần hạ tầng vận tải tốc độ cao để giải tỏa áp lực đường bộ, rút ngắn thời gian di chuyển, đồng thời tạo điều kiện cho hàng hóa và lao động dịch chuyển nhanh chóng giữa các trung tâm kinh tế, tạo tiền đề cho sự phát triển đột phá của Việt Nam trong kỷ nguyên mới
Với Việt Nam, ngành công nghiệp này sẽ giúp giảm phụ thuộc vào nhập khẩu thiết bị, tạo việc làm có giá trị gia tăng cao, đồng thời nâng cao năng lực nội sinh của nền công nghiệp. Một ngành như vậy, theo TS Mai Văn Sinh, "phải được phát triển bằng cách đặt mục tiêu quốc gia, có doanh nghiệp mũi nhọn dẫn dắt và chính sách nhất quán hỗ trợ dài hạn".
Cơ hội hình thành ngành công nghiệp ĐSCT Việt Nam
Nếu như trước đây ngành công nghiệp ô tô Việt Nam từng loay hoay hàng chục năm không thể tạo nổi một thương hiệu quốc gia đúng nghĩa, thì đến khi VinFast xuất hiện, một ngành công nghiệp ô tô Việt Nam hiện đại đã chính thức được đặt nền móng. Trong vòng chưa đầy 8 năm, VinFast đã có thể làm chủ hoàn toàn công nghệ sản xuất, sở hữu dải sản phẩm ô tô điện đa dạng bậc nhất trong ngành công nghiệp ô tô thế giới, đồng thời đưa thương hiệu Việt ra thị trường toàn cầu - đỉnh chưa nè!
Mô hình tương tự có thể sẽ được lặp lại với VinSpeed, công ty đề xuất đầu tư tuyến ĐSCT Bắc - Nam với tổng chiều dài hơn 1.500 km. Dù còn ở giai đoạn đề xuất, nhưng tầm nhìn mà VinSpeed đưa ra đã vượt xa một dự án hạ tầng đơn thuần. Thay vì chỉ nhập khẩu công nghệ, VinSpeed xác định sẽ nội địa hóa từng bước, từ nhận chuyển giao công nghệ, tiến tới làm chủ toàn bộ chuỗi giá trị ngành ĐSCT, từ thiết kế tàu, xây dựng hạ tầng, vận hành, bảo trì cho đến đào tạo nhân lực.
Điều này đặt ra yêu cầu hình thành một ngành công nghiệp mới, nơi các doanh nghiệp Việt Nam không chỉ là nhà thầu xây lắp mà còn tham gia vào sản xuất các bộ phận tàu cao tốc, chế tạo thiết bị tín hiệu, cung cấp vật liệu kỹ thuật cao… Khi chuỗi giá trị này được khởi tạo, hàng trăm doanh nghiệp cơ khí, điện tử, vật liệu và CNTT trong nước sẽ có cơ hội nâng cấp năng lực, trở thành vệ tinh trong một hệ sinh thái công nghiệp quy mô lớn
PGS.TS Bùi Quang Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam nhận định, điểm đáng xem xét của VinSpeed không nằm ở việc đề xuất một dự án hạ tầng khổng lồ, mà ở tầm nhìn công nghiệp. VinFast đã có vai trò rất quan trọng trong phát triển ngành ô tô hiện đại ở Việt Nam, thì VinSpeed có thể có đóng góp quan trọng tương tự như vậy đối với ngành ĐSCT hiện đại.
"Tôi tin rằng nếu được chấp thuận, VinSpeed sẽ xây dựng hệ sinh thái công nghiệp nội địa xung quanh dự án ĐSCT. Với công nghiệp ĐSCT, tiêu chuẩn là rất cao, nhưng chính vì vậy mà buộc các doanh nghiệp trong nước phải đổi mới, nâng cấp và liên kết, hợp tác với nhau. Nếu không tự thay đổi để thích ứng với áp lực đó, họ sẽ mãi ở trình độ gia công thấp", vị chuyên gia thẳng thắn.
Cũng theo PGS. TS Bùi Quang Tuấn, nếu đầu tư cho đường sắt cao tốc chỉ để chở khách thì có thể chưa thấy dự án có lãi ngay trước mắt, nhưng đứng về mặt chiến lược, chúng ta có thể thấy một sự đầu tư hiệu quả cho tương lai của một ngành công nghiệp mới gắn với đào tạo nhân lực, chuyển giao, thiết kế và phát triển công nghệ, và "đó là một khoản đầu tư xứng đáng cho một ngành công nghiệp chiến lược của đất nước".
Trong quá khứ, Việt Nam từng chậm chân trong cuộc đua công nghiệp hóa do thiếu các ngành công nghiệp mũi nhọn. Nhưng cơ hội đang trở lại, lần này là với ngành công nghiệp đường sắt cao tốc. Nếu VinSpeed, với mã gen "nói được làm được" của Vingroup, được giao trọng trách dẫn dắt ấy, Việt Nam sẽ không chỉ sở hữu một tuyến giao thông tốc độ cao, mà còn đặt nền móng cho một ngành công nghiệp công nghệ cao có giá trị dài hạn
Nguồn: soha.vn