CậuVàngQuạu
New member
Nghiên cứu này do team các nhà khoa học thuộc Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga thực hiện đấy các bạn ơi!
Mạng lưới Thông tin Đa dạng Sinh học Toàn cầu (GBIF) - tổ chức quốc tế chuyên thu thập và chia sẻ data về các loài sinh vật trên toàn thế giới - năm 2025 vừa đăng tải công trình nghiên cứu "xịn sò" của Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga về một loài cây gỗ cực kỳ quý hiếm ở Việt Nam và trên thế giới: Cây Xá xị (còn gọi là Vù hương, Rè hương). Danh pháp khoa học nghe cũng "chanh sả" lắm: Cinnamomum parthenoxylon (Jack) Meisn..
Để làm được nghiên cứu này, các nhà khoa học Việt-Nga đã "cày" cực kỳ nhiệt tình với Hệ thống Định vị Toàn cầu (Garmin GPSMAP 64s) - công nghệ GPS "xịn xò" với hệ tọa độ WGS84. Họ thực hiện cuộc khảo sát "khủng" trong suốt 4 năm để định vị và thu thập mẫu sinh học của Xá xị.
Kết quả sau hơn 1.400 ngày "lội rừng lên núi", team nghiên cứu đã thu thập được 117 mẫu vật Xá xị (lá và vỏ cây) tại các khu bảo tồn thiên nhiên, rừng phòng hộ và rừng sản xuất khắp Việt Nam. Impressive quá đi!
Tất cả các mẫu đều được thu thập bằng tay (chứ không phải robot nhé), sau đó được vận chuyển đến phòng thí nghiệm tại Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga trong các thùng nhựa.
Để xác định đặc điểm của hệ gen biểu hiện toàn diện của Cinnamomum parthenoxylon (Jack) Meisn., các nhà khoa học đã "flex" kỹ thuật cao cấp: đông lạnh riêng lẻ ngay lập tức các mẫu vật quý hiếm trong nitơ lỏng và bảo quản ở -80°C cho đến khi chiết xuất RNA. Chuyên nghiệp thật sự!
Mục đích của cuộc khảo sát "dày công" này là thiết lập bản đồ số chính xác về tọa độ địa lý và sự phân bố của loài cây gỗ Xá xị tại Việt Nam.
Từ đó, giới chuyên gia có thể dự báo được sự dịch chuyển của quần thể thực vật dưới tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu toàn cầu, tìm kiếm các vùng đất và khí hậu tối ưu để triển khai các chiến lược phục hồi, tái trồng rừng nhằm bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển bền vững nguồn tài nguyên quý báu của khu vực châu Á.
Xá xị đang ở tình trạng "đỏ" nghiêm trọng
Trong Danh lục Đỏ Việt Nam, cây Xá xị được phân loại CR (Rất nguy cấp) bởi số lượng trong tự nhiên của loài cây gỗ quý hiếm này đang dần suy giảm do bị khai thác ồ ạt để lấy gỗ và tinh dầu. Buồn quá!
Loài cây gỗ quý này chủ yếu chỉ có tại khoảng 10 nước ở châu Á, mọc ở độ cao từ 1.500m so với mặt nước biển trở lên. Về đặc điểm sinh học, cây Xá xị có thể cao đến 25 mét, thân cây hình trụ, gốc cây to khỏe.
Tại sao Xá xị lại "xịn" đến vậy?
Hai "báu vật sống" trong Xá xị chính là gỗ và tinh dầu:
Cả lá, thân, gỗ và rễ của Xá xị đều chứa tinh dầu đặc trưng với hàm lượng 2-4%. Thành phần chủ yếu trong tinh dầu Xá xị là Safrol (75%) có mùi thơm ngọt "chill phết".
Riêng lõi gỗ Xá xị thuộc hàng "cực phẩm" không đùa được: Ít thấm nước và mối mọt không thể phá hủy. Quá đỉnh!
Sở dĩ, mối mọt khó "ăn" gỗ Xá xị là nhờ mùi hương đặc trưng của nó.
Đối với con người, mùi hương này rất dễ chịu, giúp thư giãn vibe chill max; Đối với côn trùng (mối, mọt, kiến, muỗi), các hợp chất hóa học trong tinh dầu này (đặc biệt là Safrol) lại là một chất xua đuổi tự nhiên cực mạnh. Khứu giác của mối mọt rất nhạy, chúng sẽ chủ động né tránh những thớ gỗ đậm mùi tinh dầu này. Thiên nhiên quả là "pro player"!
Nguồn: soha.vn