CauVuiNgoan
New member
Chỉ cần một cái ảnh + một con số đủ gây sốc, thế là cả làng mạng đã sẵn sàng kết tội rồi. Không cần điều tra, không cần đối chiếu, thậm chí không cần nghe hai bên nói gì. Đó mới là điều đáng sợ nhất đấy các bạn ơi!
Dạo gần đây, chuyện một hóa đơn bữa ăn gần 18 triệu ở Sầm Sơn (Thanh Hóa) đã làm dậy sóng MXH trong dịp lễ 30-4 và 1-5 vừa rồi. Chỉ cần một tấm hình, vài dòng status, là cả ngàn comment lập tức đổ về với kết luận quen thuộc: "chặt chém quá trời!"
Nhưng khoan đã! Khi cơ quan chức năng vào cuộc thì câu chuyện lại khác: đoàn đi đông người, đã thỏa thuận giá từ trước, giá niêm yết đúng quy định, và không hề có ai khiếu nại gì cả. Vậy rốt cuộc, sự thật là gì?
Sự thật không thay đổi, nhưng cách nó được kể lại thì có đấy!
Và đây không phải lần đầu tiên đâu nha. Trước đó còn có mấy vụ "tô bún 500k", "phở 100k", "bàn hải sản 10 triệu", "hóa đơn 4 con ghẹ nặng 2,3 kg ở Hạ Long"... Tất cả đều đi theo một kịch bản quen thuộc: một con số gây sốc + một bức ảnh thiếu bối cảnh + một đám đông sẵn sàng phán xét. Lúc đó, MXH không còn là nơi chia sẻ thông tin nữa mà trở thành nơi "định nghĩa" sự thật theo... cảm xúc rồi!
Vấn đề nằm ở chỗ: MXH không có nghĩa vụ phải kiểm chứng nhưng lại có khả năng lan truyền mạnh hơn bất kỳ cơ chế kiểm chứng nào.
Một cái hóa đơn, nếu tách khỏi context như số người ăn, món ăn cụ thể, thỏa thuận ban đầu... sẽ trở thành một "mảnh sự thật". Mảnh sự thật đó, khi được đặt vào đúng tâm lý đám đông (vốn rất nhạy cảm với câu chuyện "bị chặt chém"), sẽ nhanh chóng bị khuếch đại thành một "sự thật hoàn chỉnh", dù thực tế không phải vậy đâu nha!
Mà ở chiều ngược lại, người đọc cũng đang góp phần tạo nên vòng xoáy này đấy. Chúng ta dễ tin vào điều phù hợp với cảm xúc hơn là điều cần thời gian kiểm chứng. Một bức ảnh hóa đơn dễ gây phẫn nộ hơn một bản kết luận dài dòng của cơ quan chức năng. Một tiêu đề giật gân dễ lan truyền hơn một thông tin đầy đủ.
Và thế là, sự thật bị "bóp méo" mất rồi.
Người đăng thông tin hóa đơn bữa ăn 18 triệu đồng ở Sầm Sơn lên MXH không hề có mục đích phản ánh việc bị "chặt chém" đâu. Nhưng nhiều trang mạng xã hội đã thêm thắt các thông tin không đúng sự thật, thiếu kiểm chứng dẫn tới có nhiều bình luận tiêu cực.
Nhưng điều đáng nói hơn cả không chỉ là chuyện đúng/sai của một hóa đơn. Điều đáng lo là cách những "sự thật rút gọn" như vậy đang ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường kinh doanh, hình ảnh du lịch và niềm tin xã hội. Một nhà hàng có thể bị tổn hại uy tín chỉ sau vài giờ, dù không vi phạm gì cả. Một điểm đến có thể bị gắn mác "chặt chém", chỉ vì một thông tin chưa được kiểm chứng lan rộng.
Khi đó, cái giá phải trả không còn là một hóa đơn 18 triệu đồng nữa, mà là niềm tin đấy các bạn ơi!
Không thể phủ nhận vai trò của MXH trong việc phát hiện và lên tiếng trước những sai phạm thật sự. Nhiều vụ việc tiêu cực đã được phanh phui từ những bài đăng cá nhân. Nhưng nếu không phân biệt rạch ròi giữa "phản ánh" và "phán xét", MXH rất dễ trở thành một tòa án cảm tính, nơi bằng chứng không quan trọng bằng cảm xúc, và kết luận được đưa ra trước khi sự thật kịp xuất hiện.
Vì vậy, câu hỏi không phải là "có nên tin MXH hay không", mà là "tin đến đâu" nha!
Với người đăng, trách nhiệm không dừng ở việc chia sẻ mà còn ở việc cung cấp đầy đủ bối cảnh. Một thông tin thiếu chi tiết, dù không có ý xấu, vẫn có thể gây hệ quả lớn đấy. Với người đọc, cần một khoảng lùi trước khi nhấn nút chia sẻ hay để lại một comment kết tội. Sự tỉnh táo trong tiêu thụ thông tin, ở thời đại này, không còn là kỹ năng nữa, mà là trách nhiệm rồi!
Còn với báo chí, đây chính là lúc phải khẳng định vai trò không chạy theo đám đông mà đi trước một bước trong việc xác minh, kiểm chứng và đặt lại vấn đề. Báo chí không thể cạnh tranh với MXH về tốc độ nhưng hoàn toàn có thể (và phải) vượt trội về độ tin cậy.
Một xã hội không thể vận hành ổn định nếu sự thật bị định nghĩa bởi những dòng status. Cũng như một nền kinh tế không thể phát triển bền vững nếu niềm tin bị chi phối bởi những "phiên tòa mạng" thiếu kiểm chứng.
Nguồn: soha.vn
Dạo gần đây, chuyện một hóa đơn bữa ăn gần 18 triệu ở Sầm Sơn (Thanh Hóa) đã làm dậy sóng MXH trong dịp lễ 30-4 và 1-5 vừa rồi. Chỉ cần một tấm hình, vài dòng status, là cả ngàn comment lập tức đổ về với kết luận quen thuộc: "chặt chém quá trời!"
Nhưng khoan đã! Khi cơ quan chức năng vào cuộc thì câu chuyện lại khác: đoàn đi đông người, đã thỏa thuận giá từ trước, giá niêm yết đúng quy định, và không hề có ai khiếu nại gì cả. Vậy rốt cuộc, sự thật là gì?
Sự thật không thay đổi, nhưng cách nó được kể lại thì có đấy!
Và đây không phải lần đầu tiên đâu nha. Trước đó còn có mấy vụ "tô bún 500k", "phở 100k", "bàn hải sản 10 triệu", "hóa đơn 4 con ghẹ nặng 2,3 kg ở Hạ Long"... Tất cả đều đi theo một kịch bản quen thuộc: một con số gây sốc + một bức ảnh thiếu bối cảnh + một đám đông sẵn sàng phán xét. Lúc đó, MXH không còn là nơi chia sẻ thông tin nữa mà trở thành nơi "định nghĩa" sự thật theo... cảm xúc rồi!
Vấn đề nằm ở chỗ: MXH không có nghĩa vụ phải kiểm chứng nhưng lại có khả năng lan truyền mạnh hơn bất kỳ cơ chế kiểm chứng nào.
Một cái hóa đơn, nếu tách khỏi context như số người ăn, món ăn cụ thể, thỏa thuận ban đầu... sẽ trở thành một "mảnh sự thật". Mảnh sự thật đó, khi được đặt vào đúng tâm lý đám đông (vốn rất nhạy cảm với câu chuyện "bị chặt chém"), sẽ nhanh chóng bị khuếch đại thành một "sự thật hoàn chỉnh", dù thực tế không phải vậy đâu nha!
Mà ở chiều ngược lại, người đọc cũng đang góp phần tạo nên vòng xoáy này đấy. Chúng ta dễ tin vào điều phù hợp với cảm xúc hơn là điều cần thời gian kiểm chứng. Một bức ảnh hóa đơn dễ gây phẫn nộ hơn một bản kết luận dài dòng của cơ quan chức năng. Một tiêu đề giật gân dễ lan truyền hơn một thông tin đầy đủ.
Và thế là, sự thật bị "bóp méo" mất rồi.
Người đăng thông tin hóa đơn bữa ăn 18 triệu đồng ở Sầm Sơn lên MXH không hề có mục đích phản ánh việc bị "chặt chém" đâu. Nhưng nhiều trang mạng xã hội đã thêm thắt các thông tin không đúng sự thật, thiếu kiểm chứng dẫn tới có nhiều bình luận tiêu cực.
Nhưng điều đáng nói hơn cả không chỉ là chuyện đúng/sai của một hóa đơn. Điều đáng lo là cách những "sự thật rút gọn" như vậy đang ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường kinh doanh, hình ảnh du lịch và niềm tin xã hội. Một nhà hàng có thể bị tổn hại uy tín chỉ sau vài giờ, dù không vi phạm gì cả. Một điểm đến có thể bị gắn mác "chặt chém", chỉ vì một thông tin chưa được kiểm chứng lan rộng.
Khi đó, cái giá phải trả không còn là một hóa đơn 18 triệu đồng nữa, mà là niềm tin đấy các bạn ơi!
Không thể phủ nhận vai trò của MXH trong việc phát hiện và lên tiếng trước những sai phạm thật sự. Nhiều vụ việc tiêu cực đã được phanh phui từ những bài đăng cá nhân. Nhưng nếu không phân biệt rạch ròi giữa "phản ánh" và "phán xét", MXH rất dễ trở thành một tòa án cảm tính, nơi bằng chứng không quan trọng bằng cảm xúc, và kết luận được đưa ra trước khi sự thật kịp xuất hiện.
Vì vậy, câu hỏi không phải là "có nên tin MXH hay không", mà là "tin đến đâu" nha!
Với người đăng, trách nhiệm không dừng ở việc chia sẻ mà còn ở việc cung cấp đầy đủ bối cảnh. Một thông tin thiếu chi tiết, dù không có ý xấu, vẫn có thể gây hệ quả lớn đấy. Với người đọc, cần một khoảng lùi trước khi nhấn nút chia sẻ hay để lại một comment kết tội. Sự tỉnh táo trong tiêu thụ thông tin, ở thời đại này, không còn là kỹ năng nữa, mà là trách nhiệm rồi!
Còn với báo chí, đây chính là lúc phải khẳng định vai trò không chạy theo đám đông mà đi trước một bước trong việc xác minh, kiểm chứng và đặt lại vấn đề. Báo chí không thể cạnh tranh với MXH về tốc độ nhưng hoàn toàn có thể (và phải) vượt trội về độ tin cậy.
Một xã hội không thể vận hành ổn định nếu sự thật bị định nghĩa bởi những dòng status. Cũng như một nền kinh tế không thể phát triển bền vững nếu niềm tin bị chi phối bởi những "phiên tòa mạng" thiếu kiểm chứng.
Nguồn: soha.vn