Điểm khác biệt chính giữa con người và đám động vật khác chính là chúng mình biết xài công cụ đó mọi người ơi! Công cụ bằng đá nghe thì có vẻ "basic" nhưng hồi đó nó xịn lắm nha - toàn bộ hoặc một phần làm từ đá. Tuy giờ vẫn còn vài xã hội dùng đồ đá, nhưng chủ yếu nó gắn liền với thời tiền sử (đặc biệt là Thời kỳ đồ đá) - những nền văn hóa đã "ra đi" rồi.
Năm 1969, Grahame Clark đã thả một "bom tấn" khiến giới khảo cổ học phải gật gù: ông đề xuất chia quá trình dùng đá thành 5 Phương thức (5 công nghiệp sản xuất đá) theo trình tự tiến hóa. Cứ tưởng đơn giản mà sâu sắc lắm đó nha!
**Phương thức I: Công nghiệp Oldowan - Thời "sơ khai"**
Những công cụ Oldowan đời đầu được tìm thấy ở Gona (Ethiopia) có niên đại tận 2,6 triệu năm trước luôn á! Kiểu thiết kế cực kỳ đơn giản: lấy sỏi sông hoặc đá dạng lõi, dùng hòn đá to hình cầu đập vào tạo các vết nứt hình nón, bóc lớp vảy ra để có cạnh sắc và đầu nhọn. Đầu cùn giữ lại để cầm, còn đầu sắc thì đập phát ào ào vào xương hay củ gì đó. Ez game!
**Phương thức II: Công nghiệp Acheulean - Level up rồi nè**
Thời này "xịn" hơn rồi đó! Lấy phiến đá lớn đập nhỏ làm lõi, dùng búa cứng tạo hình thô, rồi dùng búa mềm (gỗ hoặc xương) chỉnh sửa cho tinh xảo. Kết quả là có công cụ hai mặt lồi giao nhau thành cạnh sắc bén. Có loại hình đĩa, hình trứng, hình lá, có loại thon dài nhọn đầu - đa năng phết nhỉ! Đầu cùn còn dùng để khoan nữa đó.
**Phương thức III: Công nghiệp Mousterian - Càng ngày càng pro**
Công nghiệp Mousterian áp dụng kỹ thuật Levallois, tạo ra các công cụ, dụng cụ nạo nhỏ hơn và sắc hơn, trông giống dao luôn á. Skill lên tầm cao mới rồi đây!
**Phương thức IV: Công nghiệp Aurignacian - Thời "master"**
Công nghiệp Aurignacian tạo lưỡi dao bằng cách xài đá có cấu trúc tinh thể kín, dễ bẻ gãy thành mảnh mịn mà không vỡ tan. Tính toán kỹ càng quá trời luôn!
**Phương thức V: Công nghiệp Microlithic - Đỉnh cao là đây**
Ở giai đoạn này, người ta tra các mảnh đá nhỏ sắc bén vào tay cầm gỗ hoặc xương. Tay cầm giúp tránh đứt tay, đồng thời tăng lực đòn bẩy cho công cụ. Ergonomic design từ thời cổ đại luôn đó các bạn ơi!
Nhìn lại thì có vẻ "bình thường" nhưng thực ra nó vĩ đại lắm nha! Thời nguyên thủy có gì thì xài đấy thôi, chỉ có đá cứng mới chặt, mài, đập được đồ ăn hay vật dụng. Xưa đâu có inox, nhôm hay sắt đâu mà xài!
Nguồn: tinhte.vn