Sau những vụ rửa tiền nghìn tỷ gần đây, các bạn trẻ đang đứng trước nguy cơ bị lợi dụng danh tính một cách đáng sợ Chuyên gia tội phạm học TS Đào Trung Hiếu có những chia sẻ cực kỳ thực tế để các bạn sinh viên tự bảo vệ mình trong thời đại số!
Lỗ hổng trong hệ thống hiện tại đang ở đâu?
Nhìn vào các vụ án gần đây, việc mở tài khoản ngân hàng hay đăng ký doanh nghiệp đang bị các đối tượng xấu lợi dụng khá dễ dàng thông qua chiêu thuê người đứng tên. Vậy cần làm gì để bịt kín kẽ hở này?
Theo TS Đào Trung Hiếu, không nên làm thủ tục trở nên rắc rối hơn một cách máy móc. Chuyển đổi số phải tạo thuận lợi cho người dân chứ! Vấn đề là phải đổi mindset từ "xác thực danh tính lúc đăng ký" sang "quản trị rủi ro trong suốt vòng đời tài khoản".
Với ngân hàng, xác thực sinh trắc học (quét mặt, vân tay) tuy cần thiết nhưng vẫn chưa đủ nha các bạn! Vì một người hoàn toàn có thể tự quét mặt mở tài khoản, rồi sau đó giao quyền kiểm soát cho đối tượng khác.
Vì vậy, hệ thống phòng chống gian lận cần phải thông minh hơn, nhận diện được những hành vi bất thường sau khi tài khoản được kích hoạt như:
• Tài khoản mới mở nhưng lập tức nhận và chuyển tiền khủng
• Dòng tiền vào rồi đi nhanh như chớp
• Giao dịch dày đặc không phù hợp với hồ sơ khách hàng
• Nhiều tài khoản có mô hình luân chuyển giống nhau đến khả nghi
• Thiết bị, địa chỉ truy cập có sự trùng lặp bất thường
Khi mức độ rủi ro vượt ngưỡng, phải có cơ chế xác minh tăng cường và xử lý kịp thời.
Với đăng ký doanh nghiệp, cần chú ý đặc biệt hiện tượng một người đứng tên hàng loạt công ty nhưng không có dấu hiệu hoạt động kinh doanh thực sự. Tất nhiên, không nên coi việc một người đứng tên nhiều doanh nghiệp là vi phạm ngay, vì hoạt động đầu tư hợp pháp hoàn toàn có thể như vậy. Nhưng nó trở thành red flag khi kết hợp với những yếu tố khác:
• DN mới thành lập đồng loạt mở tài khoản
• Thay đổi địa chỉ liên tục
• Không hoạt động tại trụ sở đăng ký
• Không có hoạt động sản xuất kinh doanh nhưng dòng tiền cực lớn
Quan trọng nhất là liên thông dữ liệu giữa ngân hàng, cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan thuế, cơ quan phòng chống rửa tiền và công an. Tội phạm hoạt động theo mạng lưới thì hệ thống phòng vệ cũng phải phát hiện theo mạng lưới!
Mục tiêu cuối cùng không phải làm khó người dân mở tài khoản hay thành lập doanh nghiệp, mà là làm cho tài khoản rác, tài khoản thuê và pháp nhân "ma" ngày càng khó tồn tại.
Đã trót dính bẫy thì phải làm sao?
Nếu bạn đã trót cho thuê tài khoản hoặc đứng tên pháp nhân vì bị dụ dỗ, khi bắt đầu phát hiện dấu hiệu bất thường thì xử lý thế nào?
TS Đào Trung Hiếu nhắn nhủ: Phát hiện mình mắc sai lầm thì phải dừng càng sớm càng tốt, đừng vì sợ mà tiếp tục làm sai để che giấu cái sai trước đó!
Ngay khi nhận thấy bất thường, phải:
• Chấm dứt ngay việc tiếp tục cung cấp tài khoản, mã OTP, xác thực sinh trắc học, ký chứng từ
• Liên hệ ngay với ngân hàng thông báo nguy cơ tài khoản bị sử dụng trái phép
• Nếu đứng tên doanh nghiệp thì kiểm tra ngay tình trạng pháp lý, tài khoản, chữ ký số, hóa đơn điện tử
Một điều CỰC KỲ QUAN TRỌNG: ĐỪNG XÓA TIN NHẮN, LỊCH SỬ GIAO DỊCH, SỐ ĐIỆN THOẠI, TÀI KHOẢN MẠNG XÃ HỘI, HỢP ĐỒNG, CHỨNG TỪ!
Tâm lý thông thường khi hoảng sợ là xóa mọi thứ để "không còn liên quan", nhưng về mặt pháp lý, đó là quyết định CỰC KỲ BẤT LỢI. Những dữ liệu đó chính là chứng cứ chứng minh quá trình bạn bị tiếp cận, dụ dỗ và vai trò thực sự của bạn đấy!
Nếu đã có dấu hiệu tài khoản hoặc pháp nhân được sử dụng phạm pháp, nên chủ động trình báo cơ quan có thẩm quyền và cung cấp trung thực toàn bộ thông tin. Có nguy cơ liên quan đến trách nhiệm pháp lý thì tìm luật sư tư vấn ngay nhé!
Trong tố tụng hình sự, thái độ sau khi nhận ra sự việc rất quan trọng. Một người chủ động dừng hành vi, bảo toàn chứng cứ, khai báo trung thực và tích cực giúp cơ quan chức năng sẽ ở vị thế pháp lý hoàn toàn khác với người biết có dấu hiệu phạm pháp nhưng vẫn tiếp tục và nhận tiền công.
Lời nhắn gửi đến các bạn sinh viên
TS Đào Trung Hiếu nhấn mạnh một điều: Tội phạm trong kỷ nguyên số không chỉ đi tìm nạn nhân; chúng còn đi tìm những người bình thường để biến họ thành một phần của hạ tầng phạm tội.
Trước đây, người lớn thường dạy con em cảnh giác để không bị lừa mất tiền. Bây giờ thế là chưa đủ rồi! Người trẻ còn phải biết cách không để danh tính, tài khoản ngân hàng, SIM điện thoại, chữ ký số, khuôn mặt sinh trắc học và tư cách pháp nhân của mình trở thành công cụ cho người khác phạm tội.
Một tài khoản cho thuê với giá vài trăm nghìn đồng có thể nằm trong dòng tiền hàng chục tỷ đồng. Một chữ ký tưởng như ký hộ có thể xuất hiện trong hồ sơ DN được dùng để luân chuyển tiền bất hợp pháp. Một lần xác thực khuôn mặt tưởng chỉ mất vài giây, có thể trở thành mắt xích giúp tội phạm kiểm soát phương tiện thanh toán mang danh tính của chính bạn.
Vì thế, các trường đại học cần coi năng lực tự bảo vệ pháp lý và tài chính số là một kỹ năng thiết yếu của sinh viên, tương tự kỹ năng nghề nghiệp. Không cần biến sinh viên thành chuyên gia luật, nhưng ít nhất trước khi ra trường phải hiểu nguyên tắc căn bản: Không bán, cho thuê hay giao quyền kiểm soát danh tính pháp lý của mình cho người khác để đổi lấy tiền.
Và đây là câu cực ngắn gọn mà cực quan trọng: Đừng bao giờ kiếm tiền bằng cách cho người khác mượn danh tính của mình. Bởi bạn có thể chỉ nhận vài trăm nghìn đồng, nhưng thứ người ta đang mua không phải vài phút công sức của bạn – mà là một danh tính "sạch" để đặt giữa họ và cơ quan pháp luật.
Đó mới là điều đáng sợ nhất phía sau những lời mời "việc nhẹ, tiền nhanh".
Các bạn ơi, hãy tỉnh táo và bảo vệ bản thân mình nhé!
Nguồn: svvn.tienphong.vn