Không chỉ có Nga, mà cả châu Âu và Mỹ đang phải đóng vai trò "trọng tài" để kéo dây Israel và Iran đừng đánh nhau tại chiến trường Syria nữa
Vụ "ăn miếng trả miếng" giữa Iran và Israel hôm 21/1 vừa rồi đã khiến ai cũng phải hỏi: Ai sẽ là người kéo phanh cho hai bên trước khi drama leo thang thêm ở Syria nữa đây?
Với việc Mỹ - anh em thân thiết của Israel - đang rút quân về nước trong những tháng tới, thì Nga đang trở thành "ông trùm" duy nhất ở khu vực có đủ sức để ngăn Israel và Iran biến Syria thành sàn đấu mới, theo CS Monitor.
Từ khi nhảy vào cuộc chiến ở Syria để ủng hộ Tổng thống Bashar al-Assad, Nga đã từng bước xây dựng thế lực chiến lược của mình ở Đông Địa Trung Hải luôn.
Mặc dù đến giờ Moscow vẫn đang "ngồi núi xem hổ đấu", nhưng nếu xung đột giữa Israel và Iran leo thang quy mô lớn thì có thể ảnh hưởng đến những lợi ích mà Nga đã kiếm được ở Syria – lúc đó Nga mới phải "phanh gấp" đấy!
"Tình hình đang rất bấp bênh", Daniel Shapiro, cựu đại sứ Mỹ tại Israel, nói về thế bế tắc này. "Nếu Iran triển khai lực lượng ở Syria đến mức đe dọa Israel, hoặc kéo Israel can thiệp theo cách làm lung lay chính quyền Assad, thì Nga có thể phải vào cuộc để đặt ra giới hạn cho một hoặc cả hai bên".
Nga đang ngồi trên đống lửa nè
Vị thế được củng cố của Nga ở Trung Đông đi kèm với một vấn đề phức tạp: Tổng thống Putin thấy mình bị kẹp giữa hai ông lớn khu vực. Tehran đã góp công không nhỏ cùng Moscow trong việc giúp Tổng thống Syria Bashar al-Assad trong cuộc chiến nhiều năm qua.
Nhưng sự hiện diện quân sự của Tehran ở Syria lại khiến Israel nổi giận, vì họ đang tiến hành chiến dịch chống lại các lực lượng Iran và các lô hàng vũ khí chuyển cho Hezbollah ở Lebanon ngày càng công khai.
Nga chơi xiếc cân bằng
Sau vụ đáp trả hỏa lực, kể cả cuộc tấn công tiếp theo của Israel vào Damascus ngày 21/1 khiến khoảng hai chục người thiệt mạng (bao gồm cả người Iran và Syria), phản ứng của Moscow cho thấy họ đang cố gắng cân bằng cả hai bên.
Sau hơn một ngày im lặng, Nga lên tiếng chỉ trích Israel vì các cuộc tấn công bừa bãi ở Syria. Nhưng rồi cuối tuần, Thứ trưởng Ngoại giao Sergei Ryabkov lại xoa dịu Israel bằng cách nói rằng: Moscow hiểu nhu cầu "an ninh mạnh mẽ" của Israel và hạ thấp mối quan hệ "liên minh" với Iran xuống.
Là thế lực mạnh nhất được triển khai ở Syria, Nga có thể tác động lên cả hai bên. Một mặt, Moscow có các cơ chế giảm xung đột để cho phép quân đội Israel tấn công Iran và các lực lượng đồng minh ở Syria. Mặt khác, Nga là nhà cung cấp vũ khí cho quân đội Iran luôn.
Năm ngoái, Nga đã đề nghị thiết lập một vùng đệm ở miền Nam Syria - nơi cấm địa với các lực lượng Iran. Nhưng Israel vẫn do dự chưa tin tưởng vào lời hứa của Nga lắm
"Sau tất cả, chỉ có quân đội Israel mới có thể bảo vệ Israel khỏi những nỗ lực của Iran nhằm phá hoại an ninh và đe dọa sự tồn tại của đất nước. Tuy nhiên, có những lực lượng khác có thể ảnh hưởng đến những cân nhắc của Iran trong tương lai", Dore Gold, cố vấn chính sách đối ngoại của Thủ tướng Benjamin Netanyahu, nói.
Các cuộc tấn công của Israel có thể sẽ chỉ dừng ở mức "mèo vờn chuột"
"Trong khi Nga đang tìm cách thiết lập lại sự hiện diện mà nước này từng có ở Đông Địa Trung Hải giống như thời kỳ Liên Xô, họ không muốn thấy Syria biến thành vệ tinh của Iran. Nói cách khác, lợi ích của Iran và Nga không giống nhau đâu nhé", Gold cho biết thêm. "Bất chấp việc họ có thích sử dụng đòn bẩy hay không, họ vẫn là thế lực mạnh ở Trung Đông".
Iran và Israel đang viết luật chơi mới
Ehud Eiran, giáo sư khoa học chính trị tại đại học Haifa ở Israel, đã so sánh cuộc đụng độ giữa Israel và Iran hiện tại với sự can thiệp của Syria vào cuộc nội chiến ở Lebanon vào giữa những năm 1970.
Vào thời điểm đó, Ngoại trưởng Henry Kissinger đã đứng ra hòa giải giữa Israel và Syria để tránh sự leo thang. Ông nói rằng những đợt đáp trả gần đây nhất giữa Iran và Israel đã hình thành các quy tắc của trò chơi ở Syria.
"Cả hai bên đang cố gắng thiết lập các tiêu chuẩn và lằn ranh đỏ trong thời điểm cuộc chiến Syria đang dần kết thúc: Iran chỉ nên đến gần biên giới Israel ở khoảng cách như thế nào và vũ khí mà họ được phép có là gì?", giáo sư Eiran nói.
Sức mạnh hiệu quả nhất và mạnh nhất trên mặt đất là Nga. Vấn đề với Nga là nước này có lợi ích riêng và có thể mâu thuẫn với Israel. Họ cũng có chương trình nghị sự riêng, có thể trùng với Iran và đôi khi là không. Nói cách khác, Nga và Israel vừa là bạn vừa là... "frenemy"
Mỹ đã có thể kiềm chế sự leo thang, nhưng kế hoạch rút khỏi Syria của Tổng thống Trump khiến Washington bị hạn chế hơn trong các lựa chọn để chống lại Iran.
Gần đây có tin đồn rằng Mỹ đang có kế hoạch để lại một tiền đồn quân sự chiến lược gần al-Tanf, miền Nam Syria, trên một đường cao tốc có thể đóng vai trò là đường vận chuyển vũ khí giữa Iran và Hezbollah.
Châu Âu có vai trò gì không?
Về lý thuyết, các nước châu Âu có thể đóng vai trò là một lực lượng đối kháng khác nhằm chống lại sự leo thang của Israel và Iran ở Syria, các nhà phân tích nhận định. Trong đó, Đức đặc biệt có kinh nghiệm trong việc trao đổi tù nhân trung gian giữa Israel và Hezbollah.
Và bằng cách cung cấp viện trợ để giảm bớt cuộc khủng hoảng ở Syria, Mỹ và các nước châu Âu đã có "củ cà rốt" để khuyến khích Damascus giảm bớt ảnh hưởng của Iran - Joel Parker, học giả tại Trung tâm nghiên cứu Trung Đông và Châu Phi Moshe Dayan tại đại học Tel Aviv, nêu quan điểm.
Nhưng về cơ bản, các nhà phân tích tin rằng cả Israel và Iran đều không quan tâm đến một cuộc đối đầu rộng lớn hơn trong trung hạn. Thủ tướng Netanyahu của Israel đang vướng vào các cáo buộc tham nhũng và phải đối mặt với cuộc bầu cử quốc hội ngày 9/4.
Iran, trong khi đó, đang phải vật lộn với các lệnh trừng phạt kinh tế và không muốn mạo hiểm với sự hiện diện của mình ở Syria thông qua một cuộc chiến với Israel.
Do đó, đôi khi không cần phải Nga hay bất kỳ ai nhúng tay vào can thiệp, cuộc đối đầu giữa Israel và Iran sẽ chỉ giữ quy mô ở mức hiện tại thôi
"Chắc chắn tình hình có khả năng leo thang nghiêm trọng nhưng sẽ không bên nào tìm kiếm một cuộc đối đầu ở mức độ sâu rộng hơn. Mục tiêu của Iran trong giai đoạn này là xây dựng khả năng của mình ở Syria, nhưng không nhất thiết phải sử dụng nó ngay bây giờ", cựu đại sứ Shapiro nói.
Nguồn: soha.vn