Ê, các bạn ơi! Có biết câu chuyện về một dòng họ ở Nghệ An mà ba đời liên tiếp toàn trạng nguyên không? Nghe xong chỉ muốn gọi là "flex của năm" luôn á!
Nhắc đến danh sĩ Hồ Tông Thốc cùng con trai và cháu nội, dòng họ Hồ ở Nghệ An này đã để lại câu chuyện đặc biệt về ba thế hệ liên tiếp đỗ trạng nguyên. Đến giờ câu chuyện của dòng họ này vẫn là niềm tự hào của vùng đất học xứ Nghệ nha!
Gia đình "thiên tài" với thành tích đỗ đạt đỉnh nóc
Trong lịch sử khoa bảng Việt Nam, dòng họ Hồ ở Nghệ An được nhắc đến với truyền thống học hành và thành tích đỗ đạt đáng chú ý vô cùng. Theo gia phả họ Hồ Tam Công, Hồ Tông Thốc cùng con trai là Hồ Tông Đốn và cháu nội Hồ Tông Thành đều đỗ trạng nguyên dưới triều Trần.
Thành tích đặc biệt ấy được người dân địa phương lưu truyền qua câu ca:
"Một nhà ba trạng nguyên ngồi
Một gương từ mẫu mấy đời soi chung."
Câu chuyện không chỉ thể hiện niềm tự hào về truyền thống khoa bảng của một gia đình mà còn gắn với tên tuổi Hồ Tông Thốc - một danh sĩ có đóng góp khủng trong lĩnh vực văn chương và sử học thời Trần đó các bạn!
Hồ Tông Thốc và journey đỗ đạt đỉnh cao
Theo gia phả họ Hồ Tam Công được Báo Nghệ An dẫn lại, Hồ Tông Thốc sinh năm Giáp Tý (1324), quê ở làng Thổ Thành, phủ Diễn Châu, Nghệ An. Đây là vùng đất có truyền thống hiếu học, sản sinh nhiều nhân tài trong lịch sử nha.
Từ nhỏ, Hồ Tông Thốc đã được ghi nhận là người thông minh, có năng khiếu văn chương. Theo những câu chuyện lưu truyền trong gia phả, ông sớm được gia đình cho theo học chữ nghĩa, tiếp xúc với kinh sách Nho học và từng bước theo đuổi con đường khoa cử.
Một số tư liệu, trong đó có gia phả họ Hồ Tam Công, ghi rằng năm Tân Tỵ (1341), dưới triều vua Trần Hiến Tông, Hồ Tông Thốc dự thi và đỗ trạng nguyên khi mới 17 tuổi theo cách tính tuổi được ghi trong gia phả. Quá trẻ trâu mà đã đỗ đầu rồi á!
Tuy nhiên, thời điểm ông đỗ đạt vẫn còn những ý kiến khác nhau. Theo công trình đăng trên Tạp chí Hán Nôm số 3/1998, Hồ Tông Thốc đỗ trạng nguyên vào khoảng niên hiệu Thiệu Khánh (1370-1372), đời Trần Nghệ Tông.
Sau khi đỗ đạt, ông làm quan đến chức Hàn lâm học sĩ. Khoảng cuối niên hiệu Xương Phù (1377-1388), ông giữ chức Quang lộc đại phu Trung thư lệnh kiêm Hàn lâm học sĩ, tứ Kim ngư đại, Thượng hộ quân (nghe tên chức vụ thôi đã thấy xịn sò rồi ). Khi nhà Hồ lên nắm quyền, ông về hưu và sống đến ngoài 80 tuổi.
Dù còn khác biệt về thời điểm đỗ trạng nguyên, các ghi chép đều cho thấy Hồ Tông Thốc là một nhân vật có vị trí đáng kể trong đời sống chính trị, văn hóa thời Trần.
Theo gia phả họ Hồ Tam Công, con trai ông là Hồ Tông Đốn và cháu nội Hồ Tông Thành cũng lần lượt đỗ trạng nguyên. Nếu tính theo những ghi chép này, ba thế hệ trong cùng một gia đình đã nối tiếp nhau đạt danh hiệu cao nhất của khoa cử phong kiến, tạo nên câu chuyện hiếm có trong lịch sử khoa bảng Việt Nam luôn!
Danh sĩ với nhiều công trình sử học "đỉnh của chóp"
Không chỉ được nhắc đến bởi truyền thống khoa bảng của gia đình, Hồ Tông Thốc còn là một nhà sử học, nhà văn có tiếng dưới triều Trần nữa nha!
Theo Đại Việt thông sử của Lê Quý Đôn và Lịch triều hiến chương loại chí của Phan Huy Chú, ông là tác giả của nhiều công trình như Việt sử cương mục, Việt Nam thế chí, Thảo nhàn hiệu tần tập và Phú học chỉ nam.
Trong đó, Việt sử cương mục và Việt Nam thế chí là những tác phẩm gắn với lĩnh vực biên soạn, nghiên cứu lịch sử. Dù không còn được lưu giữ nguyên vẹn, tên các công trình vẫn xuất hiện trong thư tịch đời sau, cho thấy sự quan tâm của Hồ Tông Thốc đối với việc ghi chép và hệ thống hóa lịch sử.
Một số tư liệu nghiên cứu về Hán Nôm cũng đề cập đến những văn bản do ông biên soạn. Theo nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Hán Nôm, Hồ Tông Thốc là tác giả văn bia chùa Từ Ân. Nhà nghiên cứu Đinh Khắc Thuân, trong một công trình đăng trên Tạp chí Hán Nôm, còn giới thiệu bài Minh văn chuông chùa Chiêu Quang do ông biên soạn.
Những tư liệu này góp phần làm rõ hơn hoạt động sáng tác của Hồ Tông Thốc, không chỉ trong lĩnh vực thơ văn mà còn ở các văn bản Hán học có giá trị lịch sử, văn hóa.
Giai thoại làm 100 bài thơ trong một đêm
Tên tuổi ông còn gắn với một giai thoại nổi tiếng về tài văn chương nghe mà choáng luôn á! Theo Đại Việt sử ký toàn thư và Nam Ông mộng lục, khi còn trẻ, Hồ Tông Thốc từng tham dự một buổi tiệc văn chương vào dịp Tết Nguyên tiêu tại kinh thành. Trong một đêm, ông vừa uống rượu vừa sáng tác tới 100 bài thơ, khiến những người có mặt vô cùng thán phục. Sau sự kiện này, tiếng tăm của ông lan rộng trong giới văn nhân ở kinh đô.
(Nghĩ mà xem, giờ mình làm được 10 bài văn trong 1 tháng cũng đã là "cố hết sức" rồi )
Từ chối làm quan, chọn lifestyle "chill" với thơ văn
Vào những năm cuối triều Trần, khi tình hình đất nước có nhiều biến động, Hồ Tông Thốc dần rút khỏi đời sống chính trị.
Năm 1400, sau khi Hồ Quý Ly lên nắm quyền, ông được mời tham gia triều chính nhưng đã từ chối. Theo ghi chép của Phan Huy Chú trong Lịch triều hiến chương loại chí, Hồ Tông Thốc lấy lý do yêu thích cuộc sống thanh nhàn, phóng khoáng để không nhận chức vụ.
Sau đó, ông dành thời gian làm thơ, uống rượu và bày tỏ tâm sự trước những biến động của thời cuộc. Ông qua đời tại nhà khi đã ngoài 80 tuổi - thọ hơn cả mong đợi với thời xưa nha!
Di tích lưu giữ ký ức văn hóa ️
Trải qua nhiều thế kỷ, tên tuổi Hồ Tông Thốc vẫn được người dân quê hương tưởng nhớ. Tại vùng Thọ Thành, huyện Yên Thành (cũ), tỉnh Nghệ An, nhà thờ Trạng nguyên Hồ Tông Thốc là nơi lưu giữ những dấu tích lịch sử và truyền thống văn hóa của dòng họ.
Công trình được xây dựng để tưởng nhớ công lao của ông đối với quê hương, đất nước, trải qua nhiều biến động lịch sử và được trùng tu, tôn tạo qua các thời kỳ.
Ngày 25/1/1991, Bộ Văn hóa - Thông tin ban hành Quyết định số 154/QĐ-VH công nhận Nhà thờ Trạng nguyên Hồ Tông Thốc là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia.
Tại di tích hiện còn lưu giữ nhiều hiện vật, tư liệu có giá trị, trong đó có các đạo sắc phong qua những triều đại. Đây là những chứng tích thể hiện sự tôn vinh của các thế hệ đối với vị danh nhân, đồng thời góp phần bảo tồn truyền thống văn hóa của dòng họ Hồ trên đất Nghệ An.
Hằng năm, vào dịp đầu xuân, con cháu dòng họ và người dân địa phương tổ chức các hoạt động tưởng niệm tại nhà thờ. Đây cũng là dịp để nhắc nhở thế hệ trẻ về truyền thống hiếu học, lòng biết ơn tổ tiên và ý thức gìn giữ di sản quê hương.
Bài học vẫn còn nguyên giá trị đến tận hôm nay
Câu chuyện về Hồ Tông Thốc cùng hai thế hệ con cháu, dù còn những chi tiết cần tiếp tục khảo chứng, vẫn là một phần ký ức văn hóa đặc sắc của vùng đất học xứ Nghệ. Truyền thống ấy thể hiện quan niệm coi trọng việc học, xem tri thức là con đường lập thân và là giá trị cần được gìn giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ.
Để tưởng nhớ danh nhân Hồ Tông Thốc, quê hương Nghệ An cũng có một tuyến đường mang tên ông đó nha! ️
Thật sự câu chuyện này vừa inspiring vừa cho mình thấy sức mạnh của truyền thống hiếu học. Các bạn nghĩ sao về dòng họ "flex" 3 đời trạng nguyên này? Comment cho mình biết nha!
Nguồn: techz.vn