Chưa kịp hết bàng hoàng vì trận động đất kinh hoàng ngày 6/2, Thổ Nhĩ Kỳ và Syria giờ còn phải đối mặt với một mối lo mới: nạn "hôi của" tràn lan và nguy cơ IS lợi dụng tình hình để trỗi dậy. Tình hình đang căng thẳng từng giờ!
Theo Reuters (Anh) đưa tin, ngay sau trận động đất tàn phá miền Đông Nam Thổ Nhĩ Kỳ, tình trạng cướp bóc các cửa hàng đã bắt đầu xuất hiện rầm rộ.
Trên mạng xã hội lan truyền clip cho thấy các chủ cửa hàng giận dữ đuổi theo một nam giới bị nghi ăn trộm tại thành phố Antakya (video dưới, nguồn: AFP).
Điều đáng nói là bọn cướp không chỉ lấy đồ ăn uống hay vật dụng thiết yếu, mà còn nhắm thẳng vào những món đồ giá trị cao. Anh Nizamettin Bilmez, một chủ cửa hàng địa phương, tâm sự: "Có một cửa hàng điện thoại gần đây bị cuỗm sạch. Siêu thị thì còn ổn. Nếu có người đến lấy tã lót, đồ ăn thức uống thì mình hiểu vì một đến hai ngày rồi vẫn chưa có người giúp. Mọi người có thể lấy mà không sao. Nhưng có nhiều người khá lạ luôn, họ đến lấy cả nồi, máy pha cà phê nữa chứ"
Anh Mehmet Bok (26 tuổi) tại Antakya kể: "Nhiều người đã phá cửa sổ và hàng rào của các cửa hiệu, ô tô luôn". May mà cảnh sát và quân đội đã tăng cường hiện diện tại Antakya để điều tiết giao thông, hỗ trợ lực lượng cứu hộ và phát thực phẩm.
Chị Gizem, một nhân viên cứu hộ từ tỉnh Sanliurfa phía Đông Nam Thổ Nhĩ Kỳ, chia sẻ với Reuters rằng trong 4 ngày ở Antakya, chị đã tận mắt chứng kiến những kẻ cướp bóc. "Chúng tôi không thể can thiệp nhiều vì hầu hết bọn cướp đều mang theo dao. Hôm nay họ bắt được một tên, mọi người đuổi theo ầm ầm luôn". Chị bộc bạch: "Chúng tôi không cầm được nước mắt. Nếu mọi người không chết dưới đống đổ nát thì cũng chết vì chấn thương, không thì chết vì nhiễm trùng. Ở đây không có nhà vệ sinh, đó là vấn đề lớn lắm. Thi thể nằm la liệt khắp các con đường, chỉ có những tấm chăn đắp lên..."
Theo truyền thông nhà nước, lực lượng an ninh Thổ Nhĩ Kỳ đã bắt ít nhất 98 nghi phạm cướp bóc vào hôm 11/2, thu giữ hơn 10.000 euro cùng nhiều mặt hàng tiêu dùng.
Nhưng đó chưa phải tất cả! Tại một nhà tù ở phía Tây Bắc Syria giam giữ 2.000 tù nhân (trong đó có 1.300 thành viên IS), đã xảy ra náo loạn sau trận động đất. Một nguồn tin địa phương tiết lộ có 20 tù nhân đã trốn thoát. Nhà tù này nằm ở thị trấn Rajo của Syria, cách biên giới Thổ Nhĩ Kỳ khoảng 5 km và cách Aleppo 65 km.
AFP (Pháp) dẫn lời một quan chức tại nhà tù Rajo cho biết: "Sau trận động đất, Rajo bị ảnh hưởng và các tù nhân bắt đầu nổi loạn, giành quyền kiểm soát các khu vực của nhà tù. Khoảng 20 tù nhân đã chạy trốn… những người này được cho là thành viên IS". Vị quan chức này cũng nói với AFP rằng trận động đất đã làm hư hại nhà tù, khiến tường và cửa bị nứt.
Tờ Jerusalem Post (Israel) nhận định việc Thổ Nhĩ Kỳ tập trung toàn lực vào công tác cứu hộ động đất có thể tạo sơ hở khiến các nhóm khủng bố từ Syria xâm nhập qua biên giới. Giáo sư Hamoon Khelghat-Doost tại Đại học Lincoln (Anh) phân tích: "Mọi nguồn lực của Thổ Nhĩ Kỳ đều được huy động để xử lý vấn đề động đất. Các tổ chức cực đoan sẽ không bỏ lỡ thời điểm này đâu. Những sự kiện tập trung sự chú ý của quốc gia, ví dụ như thảm họa thiên nhiên, gây lơ là an ninh biên giới luôn là cơ hội vàng cho các nhóm cực đoan như IS".
Giáo sư Khelghat-Doost nhấn mạnh rằng IS từng lợi dụng điều tương tự với dịch COVID-19 để tái tổ chức và tích lũy sức mạnh. Ông ước tính hàng nghìn người Syria đã thiệt mạng và hàng nghìn người khác mất nhà cửa, điều này có thể dẫn đến một làn sóng tị nạn Syria mới vượt biên sang Thổ Nhĩ Kỳ để tìm nơi trú ẩn và hỗ trợ. Giáo sư cảnh báo: "Thành viên của các tổ chức khủng bố thường lợi dụng bi kịch nhân đạo để vượt biên sang Thổ Nhĩ Kỳ. Có nỗi sợ rằng lịch sử sẽ lặp lại trong những ngày tới"
Ông nhận định: "Hàng nghìn phần tử cực đoan đang sống dọc biên giới Thổ Nhĩ Kỳ và háo hức theo dõi diễn biến để tìm đường vào Thổ Nhĩ Kỳ hoặc tiến hành các cuộc tấn công dọc biên giới. Biên giới giữa Syria và Thổ Nhĩ Kỳ kéo dài hơn 800 km, kiểm soát không dễ đâu".
Theo quan chức Syria, tất cả lực lượng của Thổ Nhĩ Kỳ hiện đang được huy động để khắc phục hậu quả động đất nên có khả năng lơ là công tác an ninh. Đây chính là cơ hội để các phần tử IS thâm nhập vào Thổ Nhĩ Kỳ thông qua dòng người là nạn nhân của trận động đất, vốn đang tìm cách vượt biên vào nước này để tìm kiếm sự trợ giúp nhân đạo.
"Chính sách biên giới của Thổ Nhĩ Kỳ đã thay đổi trong những năm qua. Để đối phó với cuộc nội chiến ở Syria, Thổ Nhĩ Kỳ đã thiết lập chính sách biên giới mở, cho phép người tị nạn Syria đến Thổ Nhĩ Kỳ. Tuy nhiên, ngay sau khi cuộc nội chiến bắt đầu năm 2011, khu vực Syria giáp Thổ Nhĩ Kỳ đã bị IS chiếm giữ, tạo ra mối đe dọa an ninh nghiêm trọng", Giáo sư Khelghat-Doost bổ sung.
Để chống lại rủi ro từ các tổ chức khủng bố vận hành bởi những kẻ cực đoan từ Syria tràn vào, Ankara đã tiến hành một số chiến dịch quân sự đảm bảo an ninh biên giới, trong đó có Chiến dịch Lá chắn Euphrates (2016-2017), Chiến dịch Cành Olive (2018) và Chiến dịch Mùa Xuân Hòa bình (2019).
Tình trạng bất ổn về an ninh đã gây khó khăn cực lớn cho công tác cứu nạn cứu hộ sau động đất. Hai tổ chức cứu trợ của Đức là Tổ chức Tìm kiếm và Cứu nạn Quốc tế (ISAR) và Cơ quan Kỹ thuật Cứu viện Liên bang (THW) cùng quân đội Áo đã tạm ngừng hoạt động giải cứu tại khu vực vào hôm 11/2 với lý do an ninh trong bối cảnh nhiều thông tin về đụng độ giữa các nhóm người và xảy ra cả nổ súng.
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan cùng ngày 11/2 nhấn mạnh chính phủ sẽ kiên quyết đối phó với những kẻ cướp phá và các hành vi tội phạm khác, đồng thời cho biết tình trạng khẩn cấp đã được ban bố.
ISAR và THW thông báo sẽ nối lại công việc ngay khi cơ quan bảo vệ người dân của Thổ Nhĩ Kỳ tuyên bố khu vực an toàn. Trong khi đó, người phát ngôn Bộ Quốc phòng Áo Michael Bauer thông báo Lực lượng Cứu nạn thiên tai (AFDRU) đã nối lại công việc sau khi quân đội Thổ Nhĩ Kỳ cam kết bảo vệ họ.
Thụy Sĩ cũng thông báo sẽ theo dõi sát sao tình hình an ninh tại Thổ Nhĩ Kỳ và bổ sung rằng nước này có các biện pháp bảo vệ 87 nhân viên cứu hộ cùng 8 chú chó cứu hộ tại tỉnh Hatay, Thổ Nhĩ Kỳ.
Ngày 12/2, United Hatzalah - một tổ chức cứu trợ khẩn cấp của Israel - thông báo tạm ngừng hoạt động cứu hộ động đất tại Thổ Nhĩ Kỳ và trở về nước. United Hatzalah đã cử hơn 20 nhân viên y tế tới Thổ Nhĩ Kỳ để tham gia cứu trợ các nạn nhân của thảm họa động đất hôm 6/2. Đến ngày 12/2, nhóm này xác nhận đã sử dụng một chuyến bay khẩn cấp để đưa nhân viên trở về Israel do lo ngại nguy cơ an ninh.
Nguồn: soha.vn