Theo Financial Times, đội tàu "ma" từng phục vụ đại gia Iran đã quay xe sang chở dầu Nga kể từ khi phương Tây siết chặt các lệnh trừng phạt với Moscow vào tháng 12 vừa rồi.
Nghiên cứu của FT cho thấy, ít nhất 16 tàu trong đội "ma" từng giúp Iran lách luật trừng phạt của Mỹ đã bắt đầu chở dầu Nga trong 2 tháng qua. So với trước đó, chỉ có 9 tàu đổi tuyến sang chở dầu Nga trong 9 tháng kể từ khi xung đột Nga - Ukraine nổ ra vào tháng 2/2022. Sự thay đổi này nhanh vậy là vì lý do gì?
Câu trả lời nằm ở... tiền bạc! Các chuyên gia phân tích và môi giới tàu biển cho biết Nga đang trả phí bảo hiểm cực kỳ hời để giữ chân các chủ tàu, nhằm bảo vệ nguồn doanh thu xuất khẩu chính của mình. Mà dạo này doanh thu xuất khẩu dầu của Nga cũng đang giảm sút khá nhiều so với trước khi có xung đột.
Svetlana Lobaciova - chuyên gia phân tích tàu chở dầu tại hãng môi giới EA Gibson ở London chia sẻ: "Chúng tôi đã thấy một số tàu nhảy sang làm ăn với Nga, mặc dù trước đây họ toàn chở dầu Iran."
Chị còn tiết lộ thêm mức giá hời hợt này: "Phí bảo hiểm vận chuyển của Nga cao hơn ít nhất 50% so với giá thị trường thông thường, thậm chí có trường hợp hơn 100% luôn! Hấp dẫn hơn hẳn so với việc chở dầu Iran đó!"
Việc cạnh tranh giữa các tàu này có thể gây căng thẳng cho mối quan hệ Iran-Nga không? Có thể đấy. Nhưng Matthew Wright, chuyên gia tại công ty phân tích Kpler, lại nhận định: "Việc số lượng 'tàu ma' thuộc sở hữu của các thực thể bí ẩn tăng lên cho phép họ né tránh các lệnh trừng phạt và hỗ trợ trong việc tìm nguồn cung."
Drama trong thị trường tàu chở dầu được dự đoán sẽ còn gay cấn hơn trong những tuần tới. Các biện pháp trừng phạt của EU và mức giá trần của G7 đều được mở rộng sang xuất khẩu nhiên liệu tinh chế của Nga như dầu diesel và xăng, có hiệu lực vào Chủ nhật tuần này.
Nga đã phải điều hướng lại rất nhiều tàu chở dầu thô sang châu Á, sau khi lệnh cấm nhập khẩu dầu thô của Nga sang EU bằng đường biển có hiệu lực vào ngày 5/12. Nước này sẽ cần vận chuyển dầu diesel và các loại nhiên liệu khác với khoảng cách xa hơn khi lệnh cấm tương tự sắp được áp dụng.
Thực tế, các lệnh trừng phạt của phương Tây nhắm vào Nga ít gay gắt hơn so với Iran. Mức giá trần của G7 được đặt ra một phần để hạn chế doanh thu của Điện Kremlin nhưng vẫn duy trì đủ lượng dầu Nga trên thị trường để tránh thiếu hụt.
Các nhà môi giới tàu biển cho biết các điều khoản khiến giao dịch với Nga hấp dẫn hơn so với Iran hoặc các quốc gia bị trừng phạt nghiêm ngặt khác như Venezuela. Các chủ tàu và người điều hành tàu ít có khả năng vi phạm các biện pháp này, nếu chứng minh được họ đã thông báo rằng nhiên liệu của Nga được bán dưới mức giá trần.
Phân tích của FT cho thấy khối lượng dầu thô Nga được vận chuyển trên các tàu thuộc "đội tàu ma" đã tăng vọt từ dưới 3 triệu thùng trong tháng 11 lên hơn 9 triệu thùng trong tháng 1. Con số tăng gấp 3 lần, ấn tượng chưa!
Một nhà môi giới cho hay, dù một số nhà khai thác tàu chở dầu lớn vẫn tránh giao dịch với Nga - như các công ty dầu lớn ở phương Tây và các nhà khai thác tàu của Mỹ - nhưng lại có nhiều bên sẵn sàng nhập khẩu vì mức giá hấp dẫn và hiệu lực của các lệnh trừng phạt có độ trễ.
Họ chia sẻ: "Ai cũng 'nhúng chàm' hết. Ranh giới giữa thị trường xám và thị trường tàu chở dầu thông thường chắc chắn đã trở nên mờ nhạt trong năm vừa qua."
Một số tàu hiện đang chạy trên tuyến Nga là những tàu trước đây được xác định là có khả năng thuộc "đội tàu trong bóng tối" của chính Moscow. Các nhà môi giới tàu ước tính đội này có khoảng 100 tàu.
Claire Jungman, chánh văn phòng UANI, cho biết: "Việc sở hữu các đội 'tàu ma' rất không rõ ràng và được 'ngụy trang' thông qua nhiều công ty vỏ bọc thay đổi liên tục để tránh các lệnh trừng phạt."
Dầu của Nga vẫn đang được vận chuyển trên các tàu chở dầu với các điều khoản bảo hiểm của phương Tây nhưng chỉ áp dụng với dầu được mua thấp hơn giá trần. Giá dầu thô Ural của Nga đã giảm xuống thấp hơn 30-40 USD/thùng so với giá các loại dầu thô quốc tế như Brent.
Các thùng dầu của Nga từ Biển Baltic đến Biển Đen đã giảm giá mạnh, một phần là để chi trả phí vận chuyển và do các nhà máy lọc dầu ở Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ đàm phán với mức giá thấp hơn cho các thùng từng được chuyển đến EU.
Lobaciova cho biết hoạt động vận chuyển dầu của Nga dường như sinh lời hơn vì không có sự chậm trễ đáng kể, không giống như hàng hóa của Iran vốn mất nhiều thời gian để "che đậy" nguồn gốc.
Hiện tại, các nhà máy lọc dầu ở những quốc gia như Trung Quốc vẫn là khách hàng mua dầu lớn của Iran, nhưng họ cũng để các tàu chở dầu Iran chờ đợi rất lâu. Chị tiết lộ: "Đôi khi chúng tôi quan sát thấy các tàu chở dầu của Iran phải đợi hàng tháng trời, điều này lại không xảy ra với các tàu chở dầu của Nga."
Tóm lại, trong thế giới kinh doanh, câu "của rẻ là của ôi" vẫn đúng. Ai mà chê của hời được, đúng không nào?
Nguồn: soha.vn