Nghe có vẻ ez nhưng thực ra không phải lúc nào chúng ta cũng hiểu hết quá khứ đâu nha! Mặc dù đã đào được vô số đồ cổ và nghiên cứu kỹ lưỡng, nhưng vẫn còn nhiều món đồ khiến các nhà khoa học "đau đầu" không biết giải thích sao cho hợp lý.
Kể từ khi con người bắt đầu "lên đời" với chữ viết - từ chữ hình nêm, chữ tượng hình Ai Cập cho đến văn bản Hy Lạp - chúng ta mới có thể hiểu rõ hơn về cuộc sống xưa kia. Đọc được, dịch được, suy luận được - chill phết!
Nhưng vấn đề nằm ở chỗ: trước khi chữ viết ra đời thì sao? Lúc đó không ai ghi chép lại, nên giờ chúng ta chỉ nhìn vào đồ vật cổ mà "đoán mò" thôi. Kiểu như không biết món đồ này dùng để làm gì, có ý nghĩa văn hóa gì, hay liệu nó có phải đồ dùng trong nghi lễ tôn giáo không nữa.
Đến giờ vẫn còn quá nhiều câu hỏi chưa có lời giải thích "xịn xò". Chính vì thế mà các nhà khoa học cứ phải suy đoán mãi, đưa ra đủ loại lý thuyết từ logic đến... hơi "out trình" để khám phá về tổ tiên nhân loại.
Và một trong những món đồ "bí ẩn nhất hệ mặt trời" chính là bức tượng nhỏ dogū từ Nhật Bản thời tiền sử!
Dogū là gì mà "xịn" thế?
Dogū nghĩa đen là "tượng đất" - những bức tượng mini bằng đất sét có hình người hoặc động vật được làm ra vào cuối thời kỳ Jōmon (thời tiền sử Nhật). Điểm gây tò mò nhất? Không ai biết chúng được làm ra để làm gì hoặc đại diện cho cái quái gì luôn!
Thời kỳ Jōmon - khoảng thời gian "xịn sò" của lịch sử Nhật
Thời kỳ Jōmon kéo dài từ năm 14.000 đến năm 300 trước Công nguyên - dài "vô đối" luôn á! Lúc đó người Nhật còn sống kiểu săn bắn hái lượm, sau này mới dần chuyển sang làm nông nghiệp.
Đầu thời kỳ Jōmon cũng chính là lúc đồ gốm đầu tiên xuất hiện ở Nhật. Năm 1998, nhà khảo cổ học và động vật học người Mỹ tên Edward S. Morse đã tìm ra những mảnh gốm đầu tiên từ thời này.
Chính ông ấy đặt tên cho thời kỳ này luôn nè! Jōmon có nghĩa là "dây đánh dấu" vì phong cách làm gốm lúc đó là ấn dây vào đất sét ướt để tạo hoa văn - handmade xịn xò đó!
Lý do chúng ta không hiểu rõ về dogū là vì chữ viết ở Nhật chỉ bắt đầu phát triển từ thế kỷ thứ 6 sau Công nguyên - quá muộn so với thời làm ra dogū rồi! Và dogū chỉ xuất hiện trong thời Jōmon thôi, sau đó "biến mất" luôn!
Toàn bộ đều là "phỏng đoán" thôi nha!
Mọi lý thuyết về dogū đều chỉ là đoán mò - và đó chính là lý do chúng "bí ẩn vãi" đến vậy! Thực tế thì chúng ta biết có nhiều phong cách dogū khác nhau, tùy thuộc vào địa điểm và thời gian tìm thấy.
Tại sao có nhiều phong cách khác nhau? Lại thêm một câu hỏi "nữa" rồi đây!
Các bức tượng dogū đều nhỏ xinh, cao từ 10-30cm, phần lớn có hình dáng cơ thể phụ nữ. Đặc điểm chung: mắt to tròn, eo nhỏ, hông rộng, và đôi khi có bụng bầu nữa.
Nhiều học giả tin rằng đây là tượng nữ thần mẹ trong nền văn minh cổ Nhật. Lý do? Vì dogū trông khá giống các bức tượng thời đồ đá mới khác như Thần Vệ nữ của Willendorf. Có thể dogū liên quan đến khả năng sinh sản và các nghi lễ tôn giáo thời đó.
Vẻ ngoài của dogū nhìn kiểu như... đang đeo kính bơi ấy, hoặc có khuôn mặt hình trái tim rõ rệt. Thêm nữa là hầu hết dogū đều có dấu hiệu trên mặt, vai và ngực - có thể là hình xăm đấy!
Có bốn kiểu dogū chính: "kiểu phụ nữ mang thai", "kiểu cú có sừng", "kiểu mắt híp" và "kiểu lông mày hình trái tim hoặc lưỡi liềm". Trong đó, kiểu mắt híp (còn gọi là Shakōkidogū) nổi tiếng nhất - đến nỗi người Nhật nghĩ ngay đến nó khi nhắc về dogū!
Loại dogū đeo kính có tên từ shakōki, nghĩa đen là "thiết bị chặn ánh sáng". Trông nó giống kính đi tuyết truyền thống của thổ dân Inuit và Yupik ở Alaska và Siberia luôn á!
Hiếm lắm mới tìm được một con dogū nguyên vẹn! Hầu hết đều thiếu chân, tay hoặc bộ phận nào đó. Có một số bị gãy tự nhiên, nhưng cũng có những con bị cắt đứt chi "cố ý" - wtf?!
Kết luận: Vĩnh viễn là bí ẩn?
Chúng ta có thể sẽ không bao giờ biết được mục đích thực sự của dogū là gì, vì không có tài liệu viết nào từ thời đó cả.
Người ta tin rằng dogū do phụ nữ làm ra và sở hữu (nhưng thực ra không có bằng chứng gì hết, nên đây hoàn toàn chỉ là... đoán thôi nha!), và là biểu tượng của sự tái sinh cùng khả năng sinh sản.
Nguồn: kenh14.vn