Ngư lôi UGST sẽ là "át chủ bài" được gắn lên những chiến hạm ngầm hạt nhân đỉnh cao nhất của Hải quân Nga, từ tàu ngầm lớp Borey đến tàu ngầm đa năng dự án 885 "Ash" siêu xịn
Ngư lôi chính là vũ khí "main" của tàu ngầm, và hai ông lớn Mỹ - Nga đều đang flex những loại ngư lôi cực đỉnh. Vậy ai sẽ thắng trong trận "combat" dưới biển? Cùng mình "unbox" nhé!
Mark 48 - "Anh cả" nhà Mỹ
Ngư lôi Mark 48 (Mk-48) được team Hải quân Mỹ nghiên cứu từ cuối thập niên 1960 để "counter" lại đội hình tàu ngầm và tàu nổi "khủng" của Liên Xô, chính thức "debut" năm 1971 thay thế cho Mark 37 và Mark 14.
Qua hơn nửa thế kỷ, Mk-48 đã "upgrade" liên tục và vẫn giữ phom cực mạnh, có thể "one shot" cả tàu nổi lẫn tàu ngầm. Các dev ngư lôi Mỹ đã "theo sát" sự phát triển của Liên Xô (xưa) và Nga (giờ) để không ngừng cải tiến, và hiện đang chuẩn bị tung phiên bản Mk-48 Mod 8 siêu xịn!
Phiên bản đầu Mk-48 Mod 1 xài động cơ tua-bin khí, những bản sau nâng cấp lên động cơ cơ nhiệt piston hướng trục với buồng đốt xoay, nhiên liệu lỏng được bơm áp suất cao cho hiệu suất "max ping" với công suất tới 500 mã lực luôn nha!
Hệ thống dẫn hướng của Mk-48 Mod 1 thông qua sợi cáp quang dài tới 18 km nối thẳng từ tàu mẹ đến bộ não của ngư lôi. Thêm vào đó là hệ thống sonar hoạt động cả chủ động/thụ động (SSN), bắt target trong tầm 1 km (bản mới lên tận 3 km luôn).
Phiên bản Mk-48 Mod 3 ra mắt năm 1976 với nhiều cải tiến "đỉnh của chóp", đặc biệt là động cơ và hệ thống điều khiển 2 chiều qua cáp quang, giúp team chiến đấu nhận info từ ngư lôi để "aim" chuẩn hơn.
Các lần update giúp Mk-48 tăng dần về tầm bắn, tốc độ, độ sâu "gank" mục tiêu cũng như độ chính xác qua việc buff hệ thống sonar, giúp phát hiện xa hơn và chống nhiễu tốt hơn.
Hiện tại, Hải quân Mỹ đang "main" 2 phiên bản: Mk-48 Mod 6 (ra mắt 1998) và Mod 7 (năm 2008).
Cả hai bản này đều được nâng cấp động cơ và thiết bị điện tử khủng; hiệu suất xử lý và RAM tăng "khủng khiếp"; data từ sonar SSN cung cấp thông tin chi tiết về target như kích thước, khoảng cách, tốc độ và hướng di chuyển.
Độ ồn của ngư lôi cũng giảm nhờ chuyển sang động cơ phản lực nước (thay vì hai chân vịt đồng trục quay ngược chiều như trước).
Mk-48 Mod 6 có thông số: dài 5,79m; đường kính 533mm, nặng 1.663kg; speed max 60 hải lý/giờ; tầm xa nhất 50km (tốc độ TB) và 35km (full speed).
Cự ly điều khiển max qua cáp quang: 18km. Phạm vi detect của sonar: 3.500m; có thể "xóa sổ" target ở độ sâu 800-1.000m; đầu đạn nặng khoảng 295kg.
Về cách hoạt động: sau khi được "launch" khỏi ống phóng bằng khí nén, động cơ Mark 48 khởi động, cho ngư lôi "dash" với tốc độ max về phía mục tiêu.
Khi gần đến tầm bắt của sonar, speed giảm xuống 35-40 hải lý và ngư lôi bắt đầu "scan" tìm target; sau khi sonar khóa được, chế độ tốc độ max được bật lại.
Nếu mất target, động cơ quay về chế độ tìm kiếm, sử dụng cơ chế "fire and forget" cực ngầu!
Phiên bản mới nhất Mark 48 Mod 8 (đang trong giai đoạn dev) tập trung cải thiện hiệu suất ở vùng ven biển nước nông, nơi âm thanh rất phức tạp do sóng âm phản xạ liên tục từ đáy biển.
Mod 8 được gắn hệ thống sonar băng thông rộng kỹ thuật số tiên tiến (CBASS), dùng chùm tia kỹ thuật số và phần mềm mới, giúp loại bỏ nhiễu, cải thiện dẫn đường, tăng khả năng tàng hình, giảm tiếng ồn, tăng công suất động cơ và buff sức công phá của đầu đạn.
Việc phát triển Mk-48 Mod 8 là lợi thế chiến đấu quan trọng, cũng là "thông điệp cứng" gửi đến Nga và Trung Quốc!
Ngư lôi "bá đạo" của Nga
Vào thập niên 1970, trước "nỗi ám ảnh" Mk-48, Liên Xô đã phát triển ngư lôi 65-76A "Kit" để "đối đầu". Kit có tính năng vượt trội hơn hẳn Mk-48; Kit có 2 size: 533mm và 650mm, có thể "delete" tàu ngầm địch ở khoảng cách tới 100km, tốc độ đạt 70 hải lý/giờ.
Theo Sputnik, Trưởng phòng các dự án của công ty "Hydropribor" - anh Gleb Tikhonov từng khẳng định: Trên thế giới không có ngư lôi nào có thể so với Ngư lôi 65-76A "Kit" cỡ 650mm của Nga về sức mạnh, và nó có thể đánh chìm cả tàu sân bay!
"Ngư lôi 65-76A cỡ 650mm của chúng tôi - mạnh nhất thế giới. Không nước nào có sản phẩm tương tự. Chỉ một quả có thể đánh chìm một tàu sân bay", ông Tikhonov tự tin tuyên bố trên kênh truyền hình "Zvezda".
Sau khi Liên Xô "đổ" (1991), Hải quân Nga thừa kế phần lớn vũ khí từ thời Liên Xô. Năm 2000, một quả Kit phát nổ trên tàu ngầm Kursk trong diễn tập ngoài khơi biển Baren.
Sau vụ tai nạn Kursk, Hải quân Nga quyết định "retire" tất cả ngư lôi dùng động cơ nhiệt. Việc phát triển ngư lôi động cơ nhiệt mới bị dừng và hải quân Nga có vẻ "lost" trong việc chọn giữa động cơ điện hay nhiệt cho ngư lôi chủ lực.
Nga lúc này bắt đầu "shift" sang hướng ngư lôi động cơ điện, tuy nhiên chưa thể chế tạo được động cơ điện đủ hiệu quả. Do đó về hiệu suất, hiện tại Hải quân Nga chưa có ngư lôi nào có thể "match" với Mk-48 của Mỹ.
Năm 2015, Hải quân Nga cho ra mắt ngư lôi đa năng UGST, có thể phóng từ tàu ngầm hoặc tàu mặt nước.
UGST dài 7,2m, đường kính 533mm, nặng 2.200kg, đầu đạn 300kg, tốc độ 60-65 hải lý/giờ, tầm bắn 32km, dẫn đường qua cáp quang 2 chiều (cự ly điều khiển 25km), dùng động cơ phản lực nước, có thể "giải quyết" mục tiêu ở độ sâu tới 400 mét.
UGST được trang bị sonar và giai đoạn cuối hoạt động theo kiểu "fire and forget".
Tuy nhiên, sonar chủ động/thụ động trên UGST chỉ phát hiện target trong phạm vi 2.500m so với 3.500m của Mk-48 Mod 6; chưa kể khi UGST hoạt động vùng nước nông, hiệu quả ra sao, khả năng xử lý và phân biệt nhiễu của sonar UGST chắc chắn vẫn "thua điểm" Mk-48 Mod 6.
Nguồn: soha.vn