Nhắc đến kỷ băng hà là bạn lại hình dung ra toàn cảnh tuyết trắng xóa, lạnh cóng phải không? Nhưng thật ra không phải lúc nào nó cũng lạnh như tủ đá đâu! Có những giai đoạn ấm áp hơn, cho phép sự sống nở rộ tưng bừng luôn đó
Các nhà khoa học vừa khui được DNA 2 triệu năm tuổi từ Greenland và tin rằng phát hiện siêu xịn này có thể là "GPS" dẫn đường cho tương lai của nhân loại đấy! Đây là mẫu DNA lâu đời nhất từng được tìm thấy - phá kỷ lục cũ 1 triệu năm tuổi luôn
Mất tới 16 năm nghiên cứu, các nhà khoa học mới có được thành quả này và đã đăng trên tạp chí Nature danh giá.
"Cảm giác không thể tin được luôn á", Eske Willerslev - một trong những tác giả nghiên cứu chia sẻ. Anh là giáo sư sinh thái học và tiến hóa tại Đại học Cambridge, đồng thời là Giám đốc Trung tâm Di truyền địa chất xuất sắc của Đại học Copenhagen.
Thông thường, để hiểu về sự sống ngàn xưa, các nhà khoa học hay "đào mỏ" hóa thạch. Nhưng mà hóa thạch hiếm như vàng, khó tìm vô cùng, nên cũng giới hạn kiến thức về quá khứ của chúng ta thôi.
Vì thế, team nghiên cứu đã đổi chiến thuật sang trích xuất DNA từ môi trường. Loại vật chất di truyền này gọi là DNA môi trường hay eDNA, đến từ các sinh vật đời trước thải ra môi trường xung quanh - có thể là đất liền hoặc vùng nước. Giờ các nhà khoa học có thể trích xuất và giải mã nó để hiểu rõ hơn về môi trường cổ đại của hành tinh chúng ta
"Mỗi tế bào trong cơ thể đều chứa DNA. Vì vậy, chúng tôi đang tìm hiểu về DNA từ hiện tại", Willerslev giải thích trong một video tóm tắt báo cáo.
Team khoa học bắt đầu cuộc hành trình này từ 16 năm trước tại Hệ tầng Kap København - giờ là một sa mạc cằn cỗi ở Bắc Greenland. Nhưng mãi mới vài năm gần đây, họ mới nâng cấp được công nghệ trích xuất DNA đủ xịn để lấy thông tin di truyền từ các mỏ khoáng sản ở một vịnh nông trong khu vực.
"Các mẫu DNA cổ đại được tìm thấy chôn sâu trong lớp trầm tích đã hình thành hơn 20.000 năm", Kurt Kjær, giáo sư tại Trung tâm GeoGenetics của Đại học Copenhagen, cho biết.
Sau khi trích xuất DNA, các nhà nghiên cứu đã so sánh các đoạn này với cơ sở dữ liệu di truyền hiện có về thực vật và động vật hoang dã. Mẫu DNA tuy nhỏ - chưa đến một milimét - nhưng chứa đầy thông tin về thế giới cổ đại luôn đó!
Team nghiên cứu xác định niên đại của DNA này khoảng 2 triệu năm tuổi. Trước đây Willerslev còn nghĩ DNA chỉ tồn tại được 1 triệu năm thôi, nhưng nghiên cứu của chính mình đã chứng minh ông... sai rồi
"DNA có thể phân hủy nhanh chóng, nhưng chúng có thể tồn tại lâu hơn trong những hoàn cảnh thích hợp, giờ đây chúng ta có thể quay ngược thời gian xa hơn bất kỳ ai có thể tưởng tượng được", Willerslev nói.
Khi phân tích DNA cổ đại này, họ phát hiện bằng chứng di truyền của vô số loài thực vật và động vật. Team đã xác định được 102 chi khoa học của các loài thực vật như cây Dryas integrifolia ở Bắc cực và những cây như tuyết tùng và cây dương - mà ngày nay chúng ta thấy ở phía nam, trong các khu rừng phương bắc của Canada.
Họ cũng tìm thấy 9 loại động vật lớn, bao gồm những loài quen thuộc như ngỗng và thỏ rừng, nhưng cũng có những loài bất ngờ như tuần lộc và cua móng ngựa - những loài thường sống xa hơn về phía nam trong vùng nước ấm hơn so với Greenland hiện tại
DNA cổ đại này còn tiết lộ sự hiện diện của voi răng mấu cổ đại - những sinh vật trông giống nhưng nhỏ hơn chút so với voi ma mút lông mịn. Điều này khiến các nhà nghiên cứu vừa ngạc nhiên vừa phấn khích, vì họ từng nghĩ không thể tìm thấy bằng chứng về động vật lớn như vậy ở đây!
Thế giới cổ đại ẩn trong DNA này khác hoàn toàn với thế giới hiện tại, nhưng có thể sẽ dễ tưởng tượng hơn khi sự nóng lên toàn cầu tiếp diễn.
Các nhà khoa học tìm thấy cả loài Bắc Cực lẫn loài ôn đới sống chung trong Hệ tầng Kap København - một hệ sinh thái không hề tồn tại trong thế giới hiện đại của chúng ta.
Các nhà nghiên cứu cho biết những loài động vật thường phát triển mạnh ở vùng khí hậu ấm hơn này đã có thể sống sót trong khí hậu của Greenland cổ đại, nơi có nhiệt độ trung bình cao hơn nhiệt độ hiện tại từ 11 đến 19 độ C ️
Willerslev cho biết khả năng thích ứng của đời sống động vật và thực vật "cao hơn nhiều so với chúng tôi tưởng tượng", đồng thời cho biết thêm rằng những phát hiện của họ chứng minh "cách tự nhiên có thể phản ứng với nhiệt độ ngày càng tăng".
Nếu Greenland cổ đại thực sự là lời cảnh báo về tương lai khí hậu của chúng ta, thì các nhà khoa học nói rằng chúng ta nên hành động dựa trên kiến thức thu được từ việc nghiên cứu DNA cổ đại này.
Willerslev tin rằng DNA có thể đóng vai trò là bản đồ chỉ đường để chỉnh sửa "cấu trúc di truyền của thực vật và động vật để trở nên kiên cường hơn trước biến đổi khí hậu", có khả năng ngăn chặn sự tuyệt chủng hàng loạt
Các nhà nghiên cứu đã có thể mở khóa DNA ở những vùng xa xôi lạnh giá của Greenland, nơi điều kiện khí hậu thuận lợi cho việc bảo quản DNA. Mùa hè tới, họ dự định đến Canada để tiến hành trích xuất DNA tương tự trong một môi trường lạnh giá không kém.
Họ cũng muốn mở rộng nghiên cứu sang những vùng khí hậu ấm hơn - một thách thức tiềm ẩn vì DNA được bảo quản tốt nhất ở những vùng khí hậu lạnh hơn.
Nhưng vì đây là lần đầu tiên các nhà khoa học có thể trích xuất DNA từ đất sét và thạch anh ở Greenland nên họ hy vọng sẽ làm được điều tương tự ở đầu kia của địa cầu. Mở rộng nghiên cứu sang châu Phi - nơi bắt nguồn của nhân loại - có thể làm sáng tỏ sự khởi đầu của loài người
Nguồn: kenh14.vn