Ơ kìa, drama căng đét đây! Trong lúc Mỹ - Trung đang "beef" nhau về công nghệ thì tuần trước cộng đồng tech vừa phát hiện một sự thật chấn động: hai công cụ lập trình AI đình đám của Mỹ với tổng giá trị hơn 20 tỷ USD hóa ra lại đang lén lút chạy trên nền tảng AI... của Trung Quốc luôn á!
Dù các mô hình AI của Trung Quốc là mã nguồn mở thật, nhưng việc các công ty Mỹ che giấu nguồn gốc trong sản phẩm thương mại thì thực sự hơi mất điểm về mặt đạo đức đấy nhé.
Chuyện này không chỉ gây drama về đạo đức khi thương mại hóa mô hình mã nguồn mở mà không credit tác giả gốc, mà còn khiến người ta đặt câu hỏi: Ủa thực lực công nghệ của các ông lớn Silicon Valley đâu rồi?
Bóc phốt drama ngay thôi nào!
Cognition AI ở San Francisco, định giá lên tới 10,2 tỷ USD, vừa ra mắt mô hình SWE-1.5 với lời quảng cáo khủng: hiệu suất lập trình đỉnh cao, tốc độ tạo code phá kỷ lục. Nghe xịn phết nhỉ?
Nhưng mà plot twist đây rồi! Công ty này chỉ nói loanh quanh trong blog post rằng SWE-1.5 được build trên "một mô hình mã nguồn mở hàng đầu" mà không chịu nói rõ tên. Sus vãi! Và khi anh em users hỏi thẳng công cụ đang xài mô hình gì, câu trả lời thực sự gây sốc.
Zhipu AI - startup Bắc Kinh với brand quốc tế Z.ai - đã lên tiếng khẳng định họ tin rằng SWE-1.5 xài mô hình GLM-4.6 flagship của họ làm nền tảng (thông báo hôm thứ Ba). Còn Cognition AI thì? Im re luôn, không rep bất kỳ comment nào. Sự im lặng này nói lên tất cả rồi đó, chắc đang ngồi trên đống lửa lắm
Nhưng khoan, còn nữa! Cognition AI không phải "cameo" duy nhất bị bóc phốt đâu nhé. Cursor - một gã khổng lồ lập trình khác của Mỹ vừa tăng giá trị định giá gấp 3 lên 9,9 tỷ USD chỉ trong 6 tháng - cũng drama không kém khi tung công cụ mới Composer.
Tuy được flex là lập trình mạnh mẽ, code nhanh như chớp, nhưng có anh em tinh mắt phát hiện detail đáng ngờ: mô hình này tạo ra các dấu vết suy luận bằng... tiếng Trung! Đây chính là bằng chứng "không thể chối cãi" cho thấy mô hình gốc có nguồn từ Trung Quốc. Giống như Cognition AI, Cursor cũng chọn cách "câm nín là vàng" trước mọi yêu cầu bình luận.
Về mặt pháp lý thì... không sao cả?
Dù bị ném đá dữ dội về việc thiếu minh bạch, nhưng về mặt pháp lý thì hai công ty Mỹ này không vi phạm gì cả nha.
Florian Brand - nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Đại học Trier của Đức và chuyên gia về mô hình mã nguồn mở - giải thích rằng giấy phép mã nguồn mở của các mô hình Trung Quốc cho phép công ty khác thương mại hóa mà không cần credit hay xin phép. Đó là bản chất của open source mà, nhưng câu hỏi về đạo đức và minh bạch vẫn còn đó.
Ông Brand còn có quan điểm khá thú vị: việc xài mô hình cơ sở nào không quan trọng bằng việc fine-tuning. Ông ví von dù là GLM hay Kimi hay DeepSeek thì fine-tuning mới là "nước sốt bí mật" tạo nên sự khác biệt, ám chỉ quá trình học tăng cường bổ sung trước khi mô hình trở thành công cụ chuyên biệt như các tác nhân lập trình.
Tuy nhiên, lý lẽ này không thể xóa đi sự thật rằng: không có nền tảng vững từ các mô hình Trung Quốc thì các công cụ trị giá hàng tỷ USD này có khi đã "bay màu" rồi.
Zhipu AI đã release mô hình GLM-4.6 cuối tháng 9 theo giấy phép mã nguồn mở của Viện Công nghệ Massachusetts - một trong những giấy phép "chill" nhất trong cộng đồng open source.
Giấy phép này cho devs toàn quyền phân phối và sửa đổi mô hình, kể cả mục đích thương mại mà không cần xin phép hay trả tiền bản quyền. Chính sách này phản ánh triết lý của Trung Quốc trong việc mở rộng ảnh hưởng công nghệ qua chiến lược mã nguồn mở - một nước cờ thông minh đang dần "hái quả ngọt".
Đáng chú ý là phản ứng của Zhipu AI trước drama này. Khi có người đăng bài chỉ trích Cognition AI trên X, startup Trung Quốc đã có phản hồi rất "high EQ".
Họ nói không thấy đây là chuyện tiêu cực, mà ngược lại nhấn mạnh tác động tích cực và giá trị của đóng góp mã nguồn mở cho hệ sinh thái công nghệ. Đây là động thái PR khéo léo, vừa thể hiện độ lượng vừa khẳng định vị thế như một contributor quan trọng cho cộng đồng AI toàn cầu. Respect!
Startup Trung Quốc này đã chứng kiến số người dùng trả phí ở nước ngoài tăng gấp mười lần chỉ trong hai tháng qua và đang tích cực tung các gói đăng ký lập trình nhắm vào thị trường AI coding toàn cầu siêu tiềm năng.
Trong khi đó, các công ty Mỹ với giá trị định giá hàng chục tỷ USD lại phải dựa vào công nghệ nền tảng của đối thủ để tạo sản phẩm. Sự thật này không chỉ là "cú tát" vào niềm tự hào công nghệ của Silicon Valley mà còn là lời nhắc nhở: trong thế giới mã nguồn mở, ranh giới giữa cạnh tranh và hợp tác đôi khi mờ nhạt đến khó phân biệt.
Nguồn: genk.vn