CauChanhUwu
New member
Nghe thì điện mặt trời nghe "xịn xò" lắm, tiềm năng vô hạn, giúp VN "xả" dần nguồn năng lượng hóa thạch đang cạn dần. Nhưng mà sau 4 năm triển khai "rầm rộ", giờ mới thấy toàn lỗ hổng với rủi ro môi trường nằm im chờ bùng nổ á
## "Cơn sốt" phát triển điện mặt trời tại Việt Nam
Đối mặt với thử thách về năng lượng để đảm bảo kinh tế tăng trưởng ổn định, cộng thêm nhiên liệu hóa thạch sắp "toang", ô nhiễm môi trường với biến đổi khí hậu đang "real" hơn bao giờ hết. Từ 2015 đến 2017, các chính sách ưu đãi đã tạo nên một "cuộc đua nước rút" khủng khiếp trong việc cung cấp năng lượng tái tạo ở VN luôn!
Không chỉ các ông lớn trong nước nhảy vào cuộc chơi, VN còn "flex" với hàng loạt dự án điện mặt trời "đô la khủng" từ nhà đầu tư quốc tế: nhà máy Tata Power công suất 300 MW tại Hà Tĩnh, nhà máy Hanwha công suất 100-200 MW tại Thừa Thiên Huế, nhà máy GT & Associates và Mashall & Street Ltd công suất 150 MW tại Quảng Nam
Về mặt địa lý thì VN được "buff" cực mạnh để khai thác năng lượng mặt trời vì gần xích đạo, lại có nhiều vùng khô nắng như các tỉnh nam Trung Bộ. Chỉ riêng nửa đầu năm 2018, Bộ Công thương ghi nhận 272 dự án nhà máy điện mặt trời với tổng công suất khoảng 17.500 MW - gấp 9 lần nhà máy thủy điện Hòa Bình và gấp 7 lần nhà máy thủy điện Sơn La luôn á!
Ngoài ra, nguồn cung dồi dào từ các dự án điện mặt trời đang được các chuyên gia cân nhắc để đề xuất thay thế cho các nhà máy điện hạt nhân, khi VN đã dừng các dự án điện hạt nhân tới năm 2030 rồi.
## Phát triển "nóng" quá, drama nổ ra không kịp trở tay
### 1. Chất tẩy rửa bề mặt pin mặt trời - nghe thôi đã thấy "nguy hiểm"
Thoạt nhìn thì điện mặt trời được coi là sạch và thân thiện vì quá trình khai thác gần như không làm ảnh hưởng tới khí hậu. Nhưng plot twist là các dung dịch axit HF để tẩy rửa bề mặt tấm pin năng lượng mặt trời lại "toxic" ghê gớm. Đây là một chất độc mà nếu tiếp xúc mà không có đồ bảo hộ thì có thể phá hủy mô và làm giảm canxi trong xương luôn đó! Giải pháp hiện tại nhiều nhà sản xuất áp dụng là thay HF bằng NaOH. NaOH tuy cũng ăn mòn da nhưng vẫn dễ xử lý và thải hơn HF rất nhiều.
Hơn nữa, nguyên liệu ban đầu để chế tạo pin năng lượng mặt trời là thạch anh (silica SiO2 silicon). Thạch anh được nhiệt luyện để tinh chế thành silicon nguyên chất (bước này thải ra một lượng khí CO2 và SO2 đó nha). Sau đó, silicon được tinh luyện tiếp cùng với các hóa chất (axit Clohydric HCl) để tạo ra những khối silicon đa tinh thể và hợp chất thải SiCl4 cực kỳ độc hại.
Mặc dù thu silicon từ SiCl4 tốn chi phí hơn tinh chế silicon từ thạch anh, nhưng không phổ biến vì giá các thiết bị tái xử lý lên tới hàng chục triệu USD Còn nếu thải ra môi trường thì gây nguy cơ axit hóa đất đai, nguồn nước.
Do vậy, cũng cần có các quy định siêu ngặt nghèo đối với việc lưu trữ và xử lý chất thải SiCl4. Phòng thí nghiệm năng lượng tái tạo quốc gia Mỹ (NREL) đã nghiên cứu các phương pháp chế tạo polysilicon từ ethanol thay vì các chất hóa học chứa Clo, nhờ đó tránh hoàn toàn việc tạo ra SiCl4 luôn!
### 2. Hạ tầng chưa đáp ứng tốc độ tăng trưởng điện mặt trời ở VN - "quá tải" là main keyword
Ngoài ra, các nhà sản xuất phải gấp rút đóng điện trước ngày 30/6/2019 để hưởng mức giá bán 9,35 US cent/kWh (tương đương 2.174 VNĐ/kWh), khá cao so với các quốc gia tương đồng về điều kiện khí hậu trong khu vực như Thái Lan hay Malaysia.
Chỉ riêng nửa đầu năm 2019, Trung tâm điều độ hệ thống điện quốc gia (A0) ghi nhận số lượng "chưa từng có trong lịch sử" với 90 nhà máy đưa vào vận hành đồng loạt, so với năm 2018 chỉ có 3 nhà máy đóng điện thành công. Trong đó, Ninh Thuận và Bình Thuận là 2 tỉnh có số lượng nhà máy điện lớn nhất với lần lượt 15 nhà máy (tổng công suất 1.000 MW) và 19 nhà máy (tổng công suất 871 MW)
Tình trạng thiếu đồng bộ giữa quy hoạch phát triển điện mặt trời và các lĩnh vực hạ tầng phụ trợ đã làm vỡ quy hoạch, quá tải lưới điện trầm trọng mà điển hình ở trục đường dây 110kV Tháp Chàm - Hậu Sanh - Tuy Phong - Phan Rí quá tải tới 260-360%... chữ "overload" là đây chứ đâu!
Hậu quả là các dự án điện mặt trời vừa đưa vào vận hành cũng phải giảm phát. Theo chia sẻ của một số nhà sản xuất, ngày nào cũng được văn bản từ trung tâm đề nghị cắt giảm 30-60% công suất. Việc này sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới phương án kinh doanh của dự án.
Lý giải cho khó khăn của ngành điện, Phó Cục trưởng Cục Điện lực và năng lượng tái tạo, ông Bùi Quốc Hùng cho biết thời gian để triển khai dự án điện mặt trời chỉ mất khoảng 6 tháng, trong khi để thực hiện một dự án lưới điện truyền tải 220 kV, 500 kV mất khoảng 3-5 năm nên "phát triển lưới không theo kịp đầu tư các dự án điện mặt trời". Nói chung là... mất balance hoàn toàn
Dự thảo mới mà Bộ Công thương lấy ý kiến để trình lên Chính phủ ban hành và áp dụng sau thời điểm tháng 6/2019 tính giá theo vùng và theo loại hình dự án được cho là chưa thực sự phù hợp, khó thúc đẩy phát triển điện mặt trời trong nước phát triển đúng với tiềm năng và kỳ vọng.
Cụ thể, các tỉnh từ Quảng Bình trở ra Bắc (trừ Điện Biên) được tính là vùng 1 với mức giá mua điện dao động từ 9,20 - 10,87 US cent/kWh (2.139 -2.537 VNĐ/kWh). Các tỉnh từ Quảng Trị đến Quảng Ngãi và Điện Biên được tính là vùng 2 với mức giá mua điện 7,91 - 9,36 US cent/kWh (1.839-2.176 VNĐ/kWh).
Các tỉnh Đông Nam bộ cùng với ĐBSCL và Kon Tum, Đắk Nông được tính là vùng 3 với giá mua điện chỉ từ 7,09 - 8,38 US cent/kWh (1.648-1.948 VNĐ/kWh). Khu vực này bắt đầu giảm tương đối mạnh kể cả mô hình điện mặt trời trên mái nhà, đặc biệt ở vùng 4 gồm 6 tỉnh là Phú Yên, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Ninh Thuận và Bình Thuận giá điện chỉ còn 6,67 - 8,21 US cent/kWh (1.551-1.909 VNĐ/kWh) - "giảm giá" khá sâu luôn!
Nguồn: soha.vn