Dạo này cụm từ IP (Intellectual Property - tài sản trí tuệ) đang hot rần rần trong làng phim ảnh đấy! Một IP xịn xò không chỉ giúp phim ăn khách mà còn mang về lợi nhuận "khủng" lâu dài nữa nha.
Nhưng mà trớ trêu thay, dù phim Việt liên tục phá kỷ lục doanh thu, thị trường vẫn đang "sống qua ngày" bằng những cú hit ngắn hạn thôi. Lý do? Thiếu những IP đủ mạnh và bền bỉ ấy mà
Tiềm năng thì có đấy, nhưng khai thác... hơi yếu
Theo đạo diễn Nguyễn Khải Anh, ngay cả câu thoại huyền thoại của anh Phan Quân trong "Người phán xử": "Gia đình là thứ tồn tại duy nhất, còn những thứ khác, có hay không, không quan trọng" cũng có thể coi là IP đấy! Vì IP chính là "trái tim" của mọi dự án luôn
Trong điện ảnh, một bộ phim hot hay doanh thu khủng vẫn chỉ là tác phẩm đơn lẻ thôi. Muốn trở thành IP thật sự thì phải có khả năng "kéo dài" thành nhiều phần, phát triển trên đa nền tảng và tạo giá trị thương mại lâu dài mới được!
Năm 2025 và nửa đầu 2026 chứng kiến sự bùng nổ cực mạnh của phim Việt nè! Chị Đinh Thị Thanh Hương (Chủ tịch Điều hành Galaxy Studio) cho biết trong 5 tháng đầu 2026, phim Việt chiếm tới 70,6% thị phần phòng vé - tăng vọt so với 62,2% năm 2025 và 42,6% năm 2023 luôn
Năm 2025, theo CGV Việt Nam, doanh thu phòng vé đạt gần 5.600 tỷ đồng với hơn 70 triệu lượt vé - tăng 24% doanh thu và 29% lượt vé so với 2024. Nhưng mà, doanh thu cao chưa hẳn đã có nghĩa là xây được thương hiệu bền vững đâu nha!
Những bom tấn như "Mưa đỏ", "Mai", "Thỏ ơi!!", "Tử chiến trên không"... vẫn chỉ là phim độc lập. Một số thương hiệu như "Gái già lắm chiêu", "Thám tử Kiên", "Quỷ nhập tràng", "Làm giàu với ma"... tuy đã có nhiều phần nhưng vẫn chưa khai thác hết tiềm năng
Ngay cả "Lật mặt" - franchise dài hơi nhất của điện ảnh Việt với tận 8 phần, dù thành công ở phòng vé nhưng vẫn chưa khai thác triệt để IP. Gần đây xuất hiện các "vũ trụ điện ảnh" như vũ trụ linh dị dân gian với "Quỷ cẩu", "Linh miêu", "Heo năm móng"... hay vũ trụ kinh dị ngũ hành gồm "Ma da", "Quỷ nhập tràng", "Tìm xác - Ma không đầu"... nhưng dấu ấn IP vẫn mờ nhạt lắm.
Rõ ràng điện ảnh Việt không thiếu phim chất lượng, doanh thu khủng, phát hành quốc tế. Điều thiếu là những tài sản văn hóa đủ sức sống lâu hơn một mùa chiếu thôi!
Theo đạo diễn Nguyễn Khải Anh, nhiều nhà sáng tạo trẻ vẫn đang tập trung làm từng phim riêng lẻ, chưa nghĩ tới chuyện phát triển lâu dài. Đây là thực trạng phổ biến của thị trường hiện tại đấy
IP không chỉ có ở điện ảnh nhé!
Dù khoảng trống còn lớn, nhưng tư duy xây IP đang thay đổi rồi! Ví dụ dự án "Hộ linh tráng sĩ" (đạo diễn Nguyễn Phan Quang Bình) của BHD là bước đầu tiên xây hệ sinh thái phim về anh hùng dân tộc Việt.
Dự án không chỉ dừng ở phim mà còn có artbook 7 cuốn, bộ thẻ nhân vật, quà tặng Hộ linh giáp trụ và vũ khí... để khán giả "chạm tay vào lịch sử" luôn đấy! 'Đây là bước đi đầu tiên trong nỗ lực lan tỏa giá trị truyền thống vào đời sống đương đại', đại diện BHD khẳng định.
Một tín hiệu đáng mừng khác là "Ma xó" (đạo diễn Phan Bá Hỷ). Ngay từ đầu phim đã được định vị là dự án chủ lực của dòng kinh dị dân gian với tham vọng ra châu Á!
Ông Justin Kim (Tổng Giám đốc CJ HK Entertainment) cho biết câu chuyện của "Ma xó" có tiềm năng vượt khỏi Việt Nam nếu phát triển đúng chiến lược. Hiện 5 quốc gia gồm Mỹ, Nhật, Hàn, Thái và Indonesia sẽ làm phiên bản riêng của phim. "Chúng tôi không chỉ làm một bộ phim, mà đang xây dựng hệ sinh thái điện ảnh xoay quanh IP này", nhà sản xuất Nguyễn Ngọc Thạch chia sẻ.
Tuy nhiên, đạo diễn Nguyễn Khải Anh nhấn mạnh muốn tạo IP thì phải thay đổi tư duy làm phim. Từ một ý tưởng có thể phát triển thành phim điện ảnh, truyền hình, hoạt hình, phim ngắn... Quan trọng là ngay từ đầu phải tính toán để nhân vật và câu chuyện phát triển được trên nhiều nền tảng!
Thực tế đã có một số IP Việt tạo dấu ấn rồi đó. "Wolfoo" với hệ sinh thái gồm series online, game, Wolfoo Show, Family Songs, sản phẩm nhượng quyền... Riêng điện ảnh đã có 2 phim: "Wolfoo và hòn đảo kỳ bí" (2023) và "Wolfoo và cuộc đua Tam giới" (2025). Nhân vật Thỏ bảy màu của tác giả Huỳnh Thái Ngọc cũng phát triển từ series hoạt hình sang sách, sticker, sản phẩm phái sinh, quảng cáo...
"Người nắm được IP sẽ luôn có cơ hội phát triển và thương mại hóa nội dung. Đôi khi chỉ một IP tốt cũng đủ nuôi nhà sáng tạo cả đời" - đạo diễn Nguyễn Khải Anh nói thẳng luôn!
Đạo diễn Trịnh Lâm Tùng sau khi ra mắt "Trạng Quỳnh nhí: Truyền thuyết Kim Ngưu" (2025) đang hướng tới xây nhân vật này thành "IP quốc dân". Hiện Trạng Quỳnh đã có series trên YouTube và sắp mở rộng sang truyện tranh nữa!
Tuy nhiên như đạo diễn Trịnh Lâm Tùng chia sẻ: "IP luôn là bài toán lâu dài, cần rất nhiều thời gian". Nền tảng quan trọng nhất là tạo được thế giới điện ảnh và hệ thống nhân vật đủ sâu để phát triển qua nhiều phần. Việt Nam có nguồn chất liệu siêu phong phú từ lịch sử, truyền thuyết, thần thoại, văn hóa dân gian, văn học... nhưng những "mỏ vàng IP" này vẫn chưa được khai thác đúng tầm
Điện ảnh Việt đang tăng trưởng nhanh về quy mô, nhưng để trở thành ngành công nghiệp văn hóa thực sự thì không thể chỉ đuổi theo doanh thu trăm tỷ. Điều cần xây là những IP đồng hành được với nhiều thế hệ khán giả!
Chỉ khi một nhân vật, câu chuyện hay thế giới điện ảnh đủ sức sống vượt khỏi rạp chiếu, điện ảnh Việt mới thực sự tạo được tài sản văn hóa bền vững thay vì chỉ là thành công ngắn hạn thôi nha
IP giải trí đang dần thịnh hành nè!
Nhiều đơn vị sản xuất truyền hình Việt cũng bắt đầu xây IP rồi đấy. DatVietVAC theo đuổi mô hình sở hữu và khai thác IP 360 độ, tự sáng tạo IP gốc thay vì phụ thuộc format nước ngoài.
Tiêu biểu là các chương trình: "Anh trai say hi", "Em xinh say hi", "Tinh hà say hi", "Say hi rực rỡ", "Anh trai và cái đuôi nhỏ"... "Anh trai say hi" được mở rộng từ TV sang phim tài liệu chiếu rạp, chuỗi concert trong ngoài nước cùng nhiều sản phẩm thương mại. Tương tự, "Anh trai vượt ngàn chông gai" cũng phát triển thành IP giải trí gồm chương trình TV, concert, phim tài liệu...
Nguồn: tiin.vn