Những bài học về tiền bạc mà trường lớp không dạy bạn.
Cày cuốc ở trường 20 năm, thi cả trăm môn từ Toán Lý Hóa đến Văn Sử Địa, nhưng mà... hệ thống giáo dục lại chẳng hề dạy chúng mình một tẹo nào về chuyện tiền bạc cả
Hồi còn nhỏ, có lẽ bạn chỉ biết đến tiền là nhờ xem bố mẹ, anh chị trong nhà xài thế nào. Rồi tự dưng bạn bắt chước luôn cách họ quản lý tài chính. Đúng là trường hợp của mình đây.
Đa số chúng mình bước vào "thế giới người lớn" mà... trắng bóng kiến thức về tiền bạc luôn á Có tiền trong tay thì xài thoải mái, muốn làm gì làm nấy.
Thậm chí còn được tự do xài cả số tiền... chưa có nữa, theo kiểu vay mượn, nợ nần ý. Rồi tự mình mò mẫm tìm hiểu thôi.
Mình không dám lên tiếng thay cho tất cả mọi người, nhưng trong hội bạn bè của mình thì chuyện tiền bạc là vấn đề... siêu nhạy cảm luôn.
Nó chỉ được nhắc đến lướt qua vậy thôi.
Những cuộc tám chuyện với hội bạn thường chỉ xoay quanh việc chiếc iPhone kế tiếp sẽ đắt cỡ nào, hoặc bàn về kinh tế chung chung vậy thôi. Thật ra mình thấy nói chuyện giường chiếu còn ít ngượng hơn là nói về tài chính cá nhân nữa á
Kết quả là, phần lớn những gì mình học về tiền đều từ việc... cày sách, hỏi mấy câu hỏi "ngớ ngẩn" và học bằng cách thực hành thôi.
Vô số lần mình đã tự biến mình thành... "thánh ngây thơ" trong vấn đề tài chính luôn. Mỗi bài học là một cú đấm mạnh vào cái tôi và tài khoản ngân hàng của mình Những bài học mà mình thấy thực sự đáng giá. Nhưng cũng vô cùng đau đớn lun.
Nếu kiến thức tài chính được dạy ở trường, chắc chắn việc quản lý tiền bạc khi trưởng thành sẽ dễ thở hơn nhiều.
Nó chắc chắn có ích hơn việc nhồi nhét vào đầu lũ trẻ những kiến thức khó nhằn mà Google hoặc Wikipedia tra một phát là ra ngay.
Tài chính cá nhân không phải là thứ gì siêu phức tạp đâu. Những khái niệm cơ bản sẽ từ từ cung cấp một điểm khởi đầu cho sự hiểu biết về tiền bạc. Nó chắc chắn đã giúp ích cho mình rất nhiều rồi.
## Có nhiều cách kiếm tiền hơn là chỉ "đi làm công ăn lương"
Khi lớn lên, mình có một suy nghĩ ngây thơ rằng đa phần người lớn phải tuân theo kịch bản này để có cuộc sống thoải mái:
1. Học hành chăm chỉ
2. Lấy bằng tốt nghiệp ngành hot ở một trường đại học danh tiếng
3. Xin được việc ở công ty lớn với lương "xịn xò"
4. Thăng chức để kiếm nhiều tiền hơn
5. Tiết kiệm để giàu có hơn
6. Sống thoải mái nhờ số tiền đã kiếm và tiết kiệm được
7. Thỉnh thoảng xả láng tự thưởng vì đã cày cuốc chăm chỉ
8. Về hưu
Mình có biết vài người làm rất tốt nhờ mở doanh nghiệp riêng. Nhưng có một bí mật về họ nè. Mình đã có ấn tượng sai lầm rằng họ là những người... sống không thực tế lắm
Mình chắc chắn ngoài kia có những ngoại lệ may mắn, nhưng phần đông chúng mình được dạy rằng con đường đúng đắn là leo thang công danh.
Khi trưởng thành rồi, chúng mình mới biết có vô vàn cách để thành công. Một là làm công việc full-time, cách khác là điều hành doanh nghiệp riêng. Và có vô số khả năng ở giữa hai thái cực đó nha.
Có thể là một công việc giờ hành chính và một side hustle ngoài giờ. Hoặc là chia đều thời gian giữa các công việc khác nhau luôn.
Cũng có những người kiếm tiền nhờ đầu tư vào kinh doanh và nhiều thứ khác. Cho vay để kiếm lời cũng là một lựa chọn nữa đấy.
Mình không coi thường tầm quan trọng của việc có bằng cấp chính quy để có sự nghiệp ổn định đâu nha. Ở một số ngành nhất định, điều này rõ ràng là cực kỳ quan trọng.
Mình sẽ không bao giờ đến gặp bác sĩ không có bằng cấp mà tự học chữa bệnh trên web và hỏi trên Quora đâu
Ý mình là, có thể sẽ có ích khi cho lũ trẻ thấy rằng các cách để kiếm tiền về cơ bản là... vô hạn luôn. Chúng sẽ không còn nói mỗi câu "Khi lớn lên con muốn trở thành luật sư hoặc bác sỹ" nữa.
Thậm chí có thể chúng sẽ nói "Con muốn làm việc ở không gian coworking tại Quần đảo Canaria. Con muốn điều hành doanh nghiệp vận tải của mình và tái đầu tư lợi nhuận vào trái phiếu lợi nhuận cao."
Khi lớn lên, chúng sẽ có nhiều sự sáng tạo về tài chính hơn. Tâm trí của chúng sẽ rộng mở với nhiều cách để tìm ra con đường riêng mang đậm dấu ấn cá nhân, vừa đem lại sự thỏa mãn vừa có sự ổn định về tài chính.
## Xem tiền như một công cụ, không chỉ để "mua sắm" ️
Chúng ta bị xã hội quy định rằng tiền được dùng để chi trả:
● Những thứ chúng ta cần - nhà ở và đồ ăn
● Những thứ chúng ta muốn - kỳ nghỉ sang chảnh ở Bahamas và chiếc Porsche 911
Khái niệm này được khắc sâu trong tiềm thức của chúng mình là nếu nghèo thì nên tập trung vào việc dùng tiền cho những thứ cần thiết.
Nếu dư dả thì mới có thể chi cho chuyến đi xịn xò hoặc mua đồ đắt tiền.
Khi trưởng thành hơn, mình biết được có cách khác để nhìn nhận về tiền: dùng tiền như một công cụ.
Trong một khoảng thời gian dài, mình cứ nghĩ người giàu chỉ dùng tiền để mua đồ xa xỉ thôi.
Mình nhận ra mình sai khi bắt đầu quan sát các sếp lớn được trả lương cao tại công ty công nghệ mình làm việc.
Đầu tiên là do tò mò thôi. Sau đó việc quan sát này trở thành nguồn kiến thức tài chính khổng lồ luôn.
Mình để ý các vị giám đốc điều hành kia chủ động cố gắng dùng tiền để... "nâng cấp bản thân" đấy.
Họ thuê những coach quản lý giàu kinh nghiệm hơn, trả tiền cho chuyên gia tư vấn để tìm ra điểm yếu, tham dự các workshop kỹ năng mềm và mua sách để học hỏi.
Kết quả là họ càng ngày càng giỏi hơn trong công việc và được trả nhiều tiền hơn.
Chúng ta đều biết câu "thời gian là tiền bạc" rồi đúng không? Mặt khác, tiền có thể mua được thời gian đấy, ở một mức độ nhất định.
Khi "ví điện tử" của bạn vượt qua ngưỡng nhất định, bạn không phải đứng xếp hàng ở ngân hàng nữa.
Nếu xe bạn hỏng, cửa hàng sẽ cử người đến tận nhà đem xe đi fix. Bạn không phải tự lau dọn nhà bếp nữa.
Ban đầu những đặc quyền như vậy có vẻ hơi... phô trương. Nhưng đừng đánh giá thấp lợi ích nó mang lại nha.
Bên cạnh việc tiết kiệm thời gian, nó còn giải phóng đầu óc để bạn tập trung vào những việc bạn quan tâm và thích làm hơn.
Mình nhận ra đây là một trong những lý do người có nhiều tiền lại dễ dàng kiếm được nhiều tiền hơn nữa. Bạn có thể xem nó như bàn đạp để "boost" tài chính đấy.
Chúng ta đều biết lũ trẻ con là những sinh vật không biết sợ và đầy sáng tạo mà.
Hãy tưởng tượng điều gì sẽ xảy ra nếu khi còn nhỏ chúng được dạy rằng tiền có thể dùng để tiết kiệm thời gian và khiến chúng thông minh hơn. Chắc chắn hữu ích hơn việc nói tiền là để mua đồ chơi cho vui thôi.
## Tương quan giữa cảm xúc và tiền bạc: Drama không ngờ!
Khi trưởng thành, chúng ta biết rằng cảm xúc và mối quan hệ với tiền bạc liên quan mật thiết đến nhau lắm.
Cảm xúc sẽ ảnh hưởng đến quyết định tài chính. Ngược lại, biến động trong tình hình tài chính cũng sẽ ảnh hưởng đến cảm xúc của chúng ta luôn.
Lấy ví dụ thị trường chứng khoán nè. Trong thị trường tăng trưởng, đa số mọi người mua cổ phiếu vì... tham lam. Khi cầu vượt cung, giá cổ phiếu tăng mạnh, mọi người càng tham lam hơn nữa.
Khi thị trường "đỏ sàn", tình hình lại đi theo hướng ngược lại. Cổ phiếu được bán tháo vì mọi người sợ hãi. Phải có tâm lý vững vàng lắm mới không hoảng loạn và chống lại "hiệu ứng bầy đàn" được.
Chúng ta chi tiêu theo cảm xúc lắm đấy. Bản thân mình hay mua một thứ gì đó sau một ngày tệ hại để "heal" tâm hồn Mình cũng phải xấu hổ thừa nhận rằng thường xuyên lướt qua các shop online để giải khuây trong giờ nghỉ luôn.
Việc các nhà sản xuất lợi dụng cảm xúc để bán được nhiều đồ hơn không phải là bí mật gì cả. Apple bán phụ kiện Mac màu Space Gray với giá cao hơn 20 USD so với màu trắng đấy.
Các món đồ có thông số kỹ thuật giống hệt nhau chỉ khác màu thôi. Giá hoàn toàn vô lý nếu bạn mua phiên bản Space Gray nhưng vẫn có người chấp nhận mua nha
Nhà thần kinh học Antonio Damasio đã thực hiện nghiên cứu trên các bệnh nhân bị tổn thương vùng não tạo cảm xúc.
Các bệnh nhân có thể hoạt động bình thường, ngoại trừ một việc: họ không thể đưa ra lựa chọn được.
Trong quá trình ra quyết định, họ có thể liệt kê các ưu và nhược điểm logic cho từng lựa chọn nhưng... chỉ đơn giản là không thể quyết định được.
Điều này chứng minh chúng ta bị dẫn dắt bởi cảm xúc khi đưa ra quyết định đấy. Không cần phải nói, điều này cũng đúng với các quyết định tài chính luôn nha.
Sẽ tuyệt vời biết bao nếu lũ trẻ được nhận thức về sự ảnh hưởng của cảm xúc đến các quyết định liên quan đến tiền bạc ngay từ khi còn đi học?
Nguồn: soha.vn