CậuVàngQuạu
New member
Sáng nay 11/6, đề Văn thi tốt nghiệp THPT 2026 vừa ra đã làm dân tình "dậy sóng" với câu hỏi nghị luận xã hội: "Làm thế nào để có những 'Steve Jobs Việt Nam'?"
Vấn đề nằm ở chỗ, phần dẫn đề có nhắc đến Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk với những "phát minh công nghệ góp phần làm thay đổi thế giới". Từ đó đặt câu hỏi về khát vọng xây dựng những con người đóng góp cho sự phát triển khoa học, công nghệ Việt Nam.
Nhưng khoan đã! Nhiều người đang "kêu trời" vì cho rằng gọi mấy ông CEO này là "nhà phát minh" thì... hơi sai sai
Drama nằm ở chữ "phát minh"
Điểm gây tranh cãi nhất chính là cách dùng từ "phát minh". Thực ra thì Steve Jobs, Mark Zuckerberg hay Elon Musk không hẳn là những nhà phát minh theo kiểu truyền thống đâu nhé!
Họ không phải người ngồi trong phòng thí nghiệm tạo ra nguyên lý khoa học hay công nghệ hoàn toàn mới. Giá trị thực sự của họ nằm ở chỗ: nhìn ra tiềm năng của công nghệ, kết nối nguồn lực và dẫn dắt team để biến ý tưởng thành sản phẩm bom tấn toàn cầu. Nói đúng hơn thì họ là những người "định hình hệ sinh thái sáng tạo" chứ không phải nhà phát minh thuần túy
Chuyên gia lên tiếng: "Đánh đồng CEO với nhà khoa học à?"
Anh Lê Việt - người có 15 năm làm trong lĩnh vực truyền thông - chỉ ra luôn: sai lầm của câu hỏi là đánh đồng vai trò của các CEO công nghệ với những nhà khoa học trong phòng lab.
Bằng chứng nè: Steve Jobs không hề phát minh ra chuột máy tính hay giao diện đồ họa (GUI). Những thứ đó do Trung tâm Nghiên cứu Xerox PARC phát triển rồi, Jobs chỉ nhìn ra tiềm năng và đưa nó lên Macintosh thôi.
Tương tự, Elon Musk không phát minh ra xe điện hay pin lithium-ion đâu. Ông mua lại Tesla khi công ty đã được thành lập rồi, rồi dùng tư duy quản trị để "scale" nó lên tầm cao mới. SpaceX cũng vậy nha!
Theo anh Lê Việt, trong tiếng Việt, "phát minh" là tìm ra cái hoàn toàn mới, mang tính quy luật khoa học chưa từng ai biết (kiểu như phát minh ra dòng điện, thuyết tương đối gì đó). Nên dùng từ "phát minh công nghệ" để nói về thành tựu của các CEO là chưa chuẩn lắm!
Nhưng cũng có góc nhìn khác nè!
TS Phạm Hữu Cường thì lại có quan điểm chill hơn. Ông cho rằng không nên hiểu khái niệm "phát minh" trong đề thi quá cứng nhắc. Dù không phải nhà phát minh kiểu kinh điển như Thomas Edison, những người như Steve Jobs hay Elon Musk vẫn là những người kiến tạo hệ sinh thái công nghệ, tập hợp nhân lực và biến công nghệ sẵn có thành sản phẩm mang tính cách mạng mà!
Ví dụ Steve Jobs là đồng tác giả của cả trăm bằng sáng chế liên quan đến Apple đấy. Quan trọng hơn, giá trị lớn nhất của ông nằm ở tầm nhìn, khả năng tập hợp những kỹ sư tài năng, kết hợp các công nghệ đã có để tạo nên iPhone - thứ làm thay đổi cách cả thế giới dùng công nghệ
"Ở góc độ đóng góp, tầm nhìn và khả năng kiến tạo, những nhân vật như Steve Jobs, Mark Zuckerberg hay Elon Musk có vai trò vượt ra ngoài khái niệm nhà phát minh theo nghĩa truyền thống. Họ là những người dẫn dắt các hệ sinh thái công nghệ, tập hợp những tài năng để tạo ra các sản phẩm có tác động sâu rộng tới nhân loại", TS Phạm Hữu Cường nhận định.
"Cần hiểu rằng đề đang nói tới những con người tiêu biểu gắn với các phát minh công nghệ có ảnh hưởng lớn đến thế giới, chứ không đồng nhất họ với khái niệm nhà phát minh", ông nói thêm.
Đề khó hay... học sinh chưa quen?
Một số chuyên gia giáo dục cho rằng, trong bối cảnh chênh lệch tiếp cận thông tin giữa các vùng miền vẫn còn tồn tại, việc đưa những hình mẫu công nghệ toàn cầu vào đề thi vừa có tính thời sự, vừa đặt ra thử thách về khả năng thích ứng của các em. Không phải học sinh nào cũng biết rõ về Steve Jobs hay Elon Musk, nhưng điều quan trọng là khả năng hiểu vấn đề và triển khai tư duy lập luận từ gợi ý đề bài
Nhìn rộng ra, xu hướng ra đề cũng cho thấy sự chuyển mình trong giáo dục: từ việc kiểm tra khả năng ghi nhớ sang đánh giá năng lực tư duy, phản biện và liên hệ thực tiễn. Điều này đặt ra yêu cầu không chỉ với thí sinh mà cả với cách dạy và học ở trường nữa!
Vậy đề muốn hỏi gì thật sự?
TS Trịnh Thu Tuyết cho rằng, dù cách diễn đạt của đề có thể tạo ra những hiểu lầm, phần lớn thí sinh vẫn có thể nắm được tinh thần chính của câu hỏi. Đó là khát vọng vươn lên làm chủ khoa học - công nghệ để thay đổi vị thế đất nước trong bối cảnh toàn cầu hóa
Thực ra thì đề Văn không hướng tới việc tìm một "Steve Jobs Việt Nam" y chang nguyên bản, mà là đặt ra câu hỏi rộng hơn: Việt Nam sẽ nuôi dưỡng những con người thế nào để không bị bỏ lại phía sau trong làn sóng công nghệ toàn cầu?
Câu trả lời không nằm ở một cá nhân siêu đỉnh nào đó, mà ở cả một thế hệ biết tư duy khác biệt, dám đổi mới và đủ năng lực biến ý tưởng thành hiện thực. Gen Z đây rồi!
Nguồn: kenh14.vn
Vấn đề nằm ở chỗ, phần dẫn đề có nhắc đến Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk với những "phát minh công nghệ góp phần làm thay đổi thế giới". Từ đó đặt câu hỏi về khát vọng xây dựng những con người đóng góp cho sự phát triển khoa học, công nghệ Việt Nam.
Nhưng khoan đã! Nhiều người đang "kêu trời" vì cho rằng gọi mấy ông CEO này là "nhà phát minh" thì... hơi sai sai
Drama nằm ở chữ "phát minh"
Điểm gây tranh cãi nhất chính là cách dùng từ "phát minh". Thực ra thì Steve Jobs, Mark Zuckerberg hay Elon Musk không hẳn là những nhà phát minh theo kiểu truyền thống đâu nhé!
Họ không phải người ngồi trong phòng thí nghiệm tạo ra nguyên lý khoa học hay công nghệ hoàn toàn mới. Giá trị thực sự của họ nằm ở chỗ: nhìn ra tiềm năng của công nghệ, kết nối nguồn lực và dẫn dắt team để biến ý tưởng thành sản phẩm bom tấn toàn cầu. Nói đúng hơn thì họ là những người "định hình hệ sinh thái sáng tạo" chứ không phải nhà phát minh thuần túy
Chuyên gia lên tiếng: "Đánh đồng CEO với nhà khoa học à?"
Anh Lê Việt - người có 15 năm làm trong lĩnh vực truyền thông - chỉ ra luôn: sai lầm của câu hỏi là đánh đồng vai trò của các CEO công nghệ với những nhà khoa học trong phòng lab.
Bằng chứng nè: Steve Jobs không hề phát minh ra chuột máy tính hay giao diện đồ họa (GUI). Những thứ đó do Trung tâm Nghiên cứu Xerox PARC phát triển rồi, Jobs chỉ nhìn ra tiềm năng và đưa nó lên Macintosh thôi.
Tương tự, Elon Musk không phát minh ra xe điện hay pin lithium-ion đâu. Ông mua lại Tesla khi công ty đã được thành lập rồi, rồi dùng tư duy quản trị để "scale" nó lên tầm cao mới. SpaceX cũng vậy nha!
Theo anh Lê Việt, trong tiếng Việt, "phát minh" là tìm ra cái hoàn toàn mới, mang tính quy luật khoa học chưa từng ai biết (kiểu như phát minh ra dòng điện, thuyết tương đối gì đó). Nên dùng từ "phát minh công nghệ" để nói về thành tựu của các CEO là chưa chuẩn lắm!
Nhưng cũng có góc nhìn khác nè!
TS Phạm Hữu Cường thì lại có quan điểm chill hơn. Ông cho rằng không nên hiểu khái niệm "phát minh" trong đề thi quá cứng nhắc. Dù không phải nhà phát minh kiểu kinh điển như Thomas Edison, những người như Steve Jobs hay Elon Musk vẫn là những người kiến tạo hệ sinh thái công nghệ, tập hợp nhân lực và biến công nghệ sẵn có thành sản phẩm mang tính cách mạng mà!
Ví dụ Steve Jobs là đồng tác giả của cả trăm bằng sáng chế liên quan đến Apple đấy. Quan trọng hơn, giá trị lớn nhất của ông nằm ở tầm nhìn, khả năng tập hợp những kỹ sư tài năng, kết hợp các công nghệ đã có để tạo nên iPhone - thứ làm thay đổi cách cả thế giới dùng công nghệ
"Ở góc độ đóng góp, tầm nhìn và khả năng kiến tạo, những nhân vật như Steve Jobs, Mark Zuckerberg hay Elon Musk có vai trò vượt ra ngoài khái niệm nhà phát minh theo nghĩa truyền thống. Họ là những người dẫn dắt các hệ sinh thái công nghệ, tập hợp những tài năng để tạo ra các sản phẩm có tác động sâu rộng tới nhân loại", TS Phạm Hữu Cường nhận định.
"Cần hiểu rằng đề đang nói tới những con người tiêu biểu gắn với các phát minh công nghệ có ảnh hưởng lớn đến thế giới, chứ không đồng nhất họ với khái niệm nhà phát minh", ông nói thêm.
Đề khó hay... học sinh chưa quen?
Một số chuyên gia giáo dục cho rằng, trong bối cảnh chênh lệch tiếp cận thông tin giữa các vùng miền vẫn còn tồn tại, việc đưa những hình mẫu công nghệ toàn cầu vào đề thi vừa có tính thời sự, vừa đặt ra thử thách về khả năng thích ứng của các em. Không phải học sinh nào cũng biết rõ về Steve Jobs hay Elon Musk, nhưng điều quan trọng là khả năng hiểu vấn đề và triển khai tư duy lập luận từ gợi ý đề bài
Nhìn rộng ra, xu hướng ra đề cũng cho thấy sự chuyển mình trong giáo dục: từ việc kiểm tra khả năng ghi nhớ sang đánh giá năng lực tư duy, phản biện và liên hệ thực tiễn. Điều này đặt ra yêu cầu không chỉ với thí sinh mà cả với cách dạy và học ở trường nữa!
Vậy đề muốn hỏi gì thật sự?
TS Trịnh Thu Tuyết cho rằng, dù cách diễn đạt của đề có thể tạo ra những hiểu lầm, phần lớn thí sinh vẫn có thể nắm được tinh thần chính của câu hỏi. Đó là khát vọng vươn lên làm chủ khoa học - công nghệ để thay đổi vị thế đất nước trong bối cảnh toàn cầu hóa
Thực ra thì đề Văn không hướng tới việc tìm một "Steve Jobs Việt Nam" y chang nguyên bản, mà là đặt ra câu hỏi rộng hơn: Việt Nam sẽ nuôi dưỡng những con người thế nào để không bị bỏ lại phía sau trong làn sóng công nghệ toàn cầu?
Câu trả lời không nằm ở một cá nhân siêu đỉnh nào đó, mà ở cả một thế hệ biết tư duy khác biệt, dám đổi mới và đủ năng lực biến ý tưởng thành hiện thực. Gen Z đây rồi!
Nguồn: kenh14.vn