ThíchThìNhích
New member
Kỳ thi tốt nghiệp THPT vừa rồi đúng là bùng nổ MXH với đề Ngữ văn và tiếng Anh gây tranh cãi khắp nơi! Đề Văn thì được khen là mở nhưng vẫn bị "góp ý" nhiều lắm, còn tiếng Anh năm ngoái khó đến mức ngay cả người bản xứ cũng phải "toát mồ hôi" luôn á
Ngữ liệu đề thi có đáng tin không?
Để làm rõ những thắc mắc mà netizen quan tâm, phóng viên Tiền Phong đã liên hệ thẳng lãnh đạo Bộ GD&ĐT. Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng đã ủy quyền cho Phó cục trưởng Cục Quản lý Chất lượng Nguyễn Ngọc Hà - người trực tiếp phụ trách việc ra đề - trả lời.
Hỏi: Nhiều người nói ngữ liệu đề thi Ngữ văn dùng sách của NXB Thế giới chưa đủ tin cậy, ông nghĩ sao?
"Trước tiên cảm ơn báo chí đã quan tâm nha! Với môn Văn, mình xin khẳng định ngay là mình không phải chuyên gia môn này đâu. Mình chỉ trao đổi với góc độ người tham gia chỉ đạo và chịu trách nhiệm quy trình ra đề thôi.
Các câu hỏi từ xã hội đều hợp lý cả, thể hiện mọi người quan tâm đến ngành giáo dục. Nhưng để trả lời đầy đủ thì phải nhìn từ yêu cầu của Chương trình 2018. Một điểm mới quan trọng là không dùng lại ngữ liệu học sinh đã học trong SGK, ưu tiên ngữ liệu mới. Đây là khác biệt siêu quan trọng so với trước đây nha!
Mục đích là tránh tình trạng học vẹt theo khuôn mẫu, muốn đánh giá đúng năng lực đọc hiểu, cảm thụ, phân tích của các em. Nếu cứ dùng tác phẩm quen thuộc trong SGK, học sinh chỉ cần thuộc bài mẫu là xong, vậy làm sao đánh giá được năng lực thực chất?
Tinh thần chương trình mới là đặt học sinh vào bối cảnh mới để vận dụng kiến thức và tư duy, chứ không phải test khả năng ghi nhớ. Ngoài ra, đề thi còn gắn với những vấn đề xã hội, chính sách lớn của Đảng và Nhà nước để học sinh suy nghĩ và bày tỏ quan điểm."
Hỏi: Nhiều người nói câu 1 đề Văn có ngữ liệu chưa chính xác, tác giả có quan điểm nhạy cảm. Việc thẩm định ngữ liệu được làm thế nào?
"Đúng là đổi mới nào cũng có rủi ro, đặc biệt khi chọn ngữ liệu của tác giả chưa nổi tiếng lắm. Nhưng các bạn phải hiểu điều kiện làm việc của Hội đồng ra đề nha!
Trong suốt quá trình ra đề, khu vực làm việc bị cách ly hoàn toàn, không có mạng internet, không có cách nào trao đổi thông tin với bên ngoài cả Đây là quy định bắt buộc để bảo mật tuyệt đối cho đề thi. Trong điều kiện như vậy, việc kiểm chứng chỉ dựa vào những thông tin có sẵn trong khu vực ra đề thôi.
Hội đồng sẽ xem xét tác giả là ai, có vấn đề về tư tưởng chính trị đạo đức không, tác phẩm xuất bản ở đâu, nhà xuất bản nào, có phải ấn phẩm chính thống không. Sau đó không chỉ đọc đoạn đưa vào đề mà phải đọc cả cuốn sách để đánh giá tổng thể nội dung. Mục tiêu là đảm bảo không có nội dung nhạy cảm về chính trị, tư tưởng hay vấn đề xã hội phức tạp. Có thể nói trong điều kiện hiện tại, chúng tôi chỉ thực hiện được đến mức đó.
Tất nhiên sau khi đề thi được công bố, với sự phát triển của MXH, nhiều thông tin mới tiếp tục xuất hiện. Đây là điều Hội đồng ra đề phải nghiêm túc tiếp thu để rút kinh nghiệm.
Tuy nhiên cũng phải nhìn nhận khách quan, nếu vì lo rủi ro mà chỉ chọn tác phẩm quen thuộc, văn bản đã dùng nhiều năm hoặc chỉ lấy tác phẩm của tác giả quá nổi tiếng thì rất khó đạt được mục tiêu đổi mới kiểm tra, đánh giá."
"Đã giải trình rồi nha!"
Hỏi: Sau những phát hiện gây xôn xao, phản ứng của Bộ GD&ĐT thế nào?
"Ngay sau khi xuất hiện ý kiến đầu tiên, chúng tôi đã rà soát toàn bộ quy trình luôn. Không chỉ bộ phận chuyên môn mà cả các lực lượng phối hợp khác cũng kiểm tra lại toàn bộ hồ sơ liên quan. Qua vụ này, chúng tôi cũng thấy cần hoàn thiện quy trình hơn nữa.
Ngay trong trại đề, chúng tôi đã đề xuất xây dựng hệ thống dữ liệu chuẩn để phục vụ việc chọn ngữ liệu. Với các môn tự nhiên như Toán, Lý, Hóa, Sinh... nguồn tài liệu chính thống khá phong phú và dễ kiểm chứng rồi. Còn Văn và các môn xã hội thì việc xây dựng cơ sở dữ liệu chuẩn rất cần thiết!
Nếu có sẵn kho dữ liệu đã được thẩm định trước thì việc chọn ngữ liệu sẽ thuận lợi hơn nhiều, giảm đáng kể rủi ro. Đây là hướng chúng tôi đang nghiên cứu đề xuất. Tuy nhiên cũng phải khẳng định quy trình ra đề vẫn phải đảm bảo nguyên tắc tuyệt đối bí mật. Người chọn ngữ liệu không thể gửi văn bản cho đơn vị bên ngoài để nhờ thẩm định trước, làm vậy sẽ phá vỡ nguyên tắc bảo mật của kỳ thi. Toàn bộ quy trình đều theo nguyên tắc ngẫu nhiên, khép kín và độc lập. Đó là yêu cầu bắt buộc với kỳ thi quốc gia.
Chúng tôi cũng đã giải trình với cấp trên về những vấn đề liên quan rồi nha!"
Hỏi: Việc dùng từ "phát minh" trong ngữ liệu gây tranh luận, thực tế đó chỉ là sáng chế hoặc chế tạo?
"Chúng tôi đã rà soát rất kỹ sau khi có ý kiến từ dư luận. Trước hết cần khẳng định Hội đồng ra đề không cố tình nhấn mạnh hay định hướng thí sinh phải hiểu theo một cách duy nhất đâu. Ngay từ đầu khi xây dựng ngữ liệu, nhóm chuyên môn đã cân nhắc rất nhiều về cách dùng từ rồi. Trong quá trình biên tập cũng đã chỉnh sửa nhiều lần để đảm bảo cách diễn đạt phù hợp nhất.
Sau khi đề Ngữ văn tốt nghiệp THPT 2026 sử dụng ngữ liệu từ "CODE VÀ CÁT - Những quyền lực công nghệ xoay chuyển thế giới" của tác giả Phan Tuấn (bút danh Huskywannafly) do NXB Thế giới liên kết cùng Spiderum xuất bản năm 2026, trên mạng xã hội đã xuất hiện nhiều bài viết chỉ trích và chất vấn độ chính xác của một số nội dung trong sách. Theo ghi nhận của PV, đến thời điểm hiện tại, cuốn sách này đều đang ở trạng thái "hết hàng" hoặc tạm không có sẵn trên tất cả các kênh phân phối trực tuyến.
Sau kỳ thi, khi xuất hiện các ý kiến khác nhau, chúng tôi tiếp tục đối chiếu với nhiều nguồn tài liệu và từ điển chuyên ngành. Việc tham khảo không chỉ dựa vào một cuốn từ điển mà còn đối chiếu với nhiều tài liệu để xem cách giải thích các thuật ngữ này có thống nhất không. Theo quan điểm của chúng tôi, khi một cách hiểu đã được ghi nhận trong các từ điển tiếng Việt có giá trị học thuật thì hoàn toàn có cơ sở để sử dụng trong ngữ liệu.
Đương nhiên ngôn ngữ luôn phát triển. Theo thời gian, cách hiểu của một số thuật ngữ có thể được bổ sung hoặc mở rộng. Vì vậy chúng tôi luôn sẵn sàng tiếp thu thêm ý kiến học thuật để hoàn thiện. Điều quan trọng là trong quá trình chấm thi, hội đồng không máy móc áp đặt một cách hiểu duy nhất. Đáp án được xây dựng theo hướng mở, chấp nhận những cách diễn đạt hợp lý, có lập luận và căn cứ."
Luôn lắng nghe phản hồi từ xã hội
Hỏi: Nhiều giáo viên tiếng Anh bản xứ, chuyên gia dịch thuật kêu đề tiếng Anh quá khó, thậm chí có người nói không làm được. Ông nghĩ sao?
"Mình cũng đọc những thông tin đó rồi, nhưng phải hiểu rõ mục tiêu của đề thi. Đề tiếng Anh trong kỳ thi tốt nghiệp THPT không phải là bài test năng lực giao tiếp hay đánh giá đầy đủ bốn kỹ năng nghe, nói, đọc, viết đâu. Đây chủ yếu là bài kiểm tra kỹ năng đọc hiểu và khả năng sử dụng ngôn ngữ trong khuôn khổ chương trình phổ thông.
Vì vậy việc một người bản ngữ hay chuyên gia có nhận xét thế nào cũng chỉ là góc nhìn tham khảo thôi. Điều cần đánh giá là đề thi có phù hợp với mục tiêu chương trình không, có đảm bảo khả năng phân loại thí sinh và đáp ứng yêu cầu kỳ thi hay không - điều này được thể hiện rõ trong Chỉ thị số 20 của Thủ tướng ngay trước kỳ thi (nhấn mạnh đề thi phải có độ phân hóa phù hợp): Mục đích vừa để xét tốt nghiệp vừa cung cấp dữ liệu tin cậy phục vụ tuyển sinh."
Hỏi: Có ý kiến đề tiếng Anh năm ngoái đã khó, năm nay vẫn khó, ông nghĩ sao?
"Đúng là năm ngoái cũng có nhiều ý kiến góp ý về đề tiếng Anh rồi. Năm nay ban ra đề đã có những điều chỉnh kỹ thuật thích hợp. Tuy nhiên điều chỉnh không có nghĩa là hạ thấp hoàn toàn yêu cầu của đề thi nhé. Chúng tôi phải đảm bảo sự cân bằng giữa yêu cầu của chương trình mới và khả năng phân loại thí sinh.
Sau kỳ thi, Bộ sẽ tiếp tục phân tích phổ điểm, đối chiếu với kết quả thử nghiệm, đánh giá của giáo viên, chuyên gia và dư luận xã hội để có căn cứ điều chỉnh nếu cần. Tinh thần của chúng tôi là không bảo thủ đâu!
Ngay sau khi kết thúc môn thi, chúng tôi đã theo dõi rất sát các ý kiến từ giáo viên, chuyên gia, học sinh và báo chí. Tinh thần của Bộ là luôn lắng nghe mọi phản ánh từ xã hội. Không có chuyện đề thi đã ban hành rồi thì không cần tiếp thu góp ý nhé!"
Cảm ơn ông!
Nguồn: kenh14.vn