Trước khi Trung Quốc hứng chịu những trận mưa phá kỷ lục liên tục, tháng 5 vừa qua Bộ Thủy lợi nước này đã tổ chức diễn tập phòng chống lũ trên sông Dương Tử (hay còn gọi là Trường Giang) đấy các bạn.
Đợt diễn tập ngày 28/5/2020 lấy bối cảnh là trận đại hồng thủy năm 1954 trên sông Dương Tử luôn, bao gồm các hoạt động như điều tiết hệ thống hồ chứa, vận hành đê điều, và xử lý các vùng phân tán nước lũ ở khu vực trung và hạ lưu. Mục tiêu của chương trình là phát huy tối đa vai trò điều tiết của nhóm hồ chứa ở thượng nguồn sông - với đập Tam Hiệp là trọng điểm chính, kết hợp với các công trình khác để giảm thiểu thiệt hại do lũ lụt gây ra.
## Những "lỗ hổng" trong hệ thống chống lũ ở Trường Giang
Hệ thống phòng chống lũ trên Trường Giang đã được nâng cấp liên tục kể từ sau trận đại hồng thủy lịch sử năm 1998, cộng thêm dự án Tam Hiệp hoàn thành và đi vào hoạt động toàn diện từ năm 2006.
Trong bản "Phương hướng sách lược phòng chống lũ lụt giảm nhẹ thiên tai ở Trường Giang trong thời kỳ mới" tháng 2/2017, Thứ trưởng Bộ Thủy lợi Trung Quốc Ngụy Sơn Trung cho biết hiện các địa phương ở lưu vực sông này có hệ thống đê điều dài khoảng 34.000 km. Ở trung và hạ lưu sông có 42 vùng phân tán cho phép hấp thụ dung tích nước lũ vượt mức vào khoảng 59 tỷ m3.
Tuy nhiên, ông Ngụy chỉ ra rằng, mặc dù năng lực chống lũ đã được nâng cao đáng kể, nhưng khu vực trung và hạ lưu sông Dương Tử vẫn còn nhiều vấn đề: Lượng xả nước an toàn của lòng sông ở trung-hạ lưu Trường Giang so với đỉnh lũ vẫn còn chênh lệch quá lớn.
Đập Tam Hiệp có dung tích ngăn lũ lên đến 22.15 tỷ m3, nhưng nếu so với lượng nước lũ vượt mức ở trung và hạ lưu Trường Giang thì con số này chỉ là "muối bỏ bể" thôi . Ông Ngụy cho biết, nếu gặp phải trận lũ như năm 1954, hệ thống hiện tại của Trung Quốc sẽ còn phải xử lý một lượng nước lũ vào khoảng 34-40 tỷ m3 từ dòng chính sông ở trung và hạ lưu.
Ngoài ra, khả năng chống lũ của các hồ và sông nhánh của Trường Giang không cao - ông Ngụy Sơn Trung nêu, đặc biệt là đầu tư vào đê điều còn ít, phần lớn chưa đạt tiêu chuẩn. Sau khi hồ chứa đập Tam Hiệp và các hồ chứa kiểm soát nước ở thượng nguồn Trường Giang vận hành, việc xả lũ xuống đã dẫn đến tình trạng xói mòn dài hạn ở trung và hạ lưu sông, gây ra sạt lở ở một số đoạn sông, tạo thành nguy cơ cho an ninh đê điều và dòng nước.
Chính phủ Trung Quốc tháng 7/2008 ban hành Quy hoạch phòng chống lũ lụt ở lưu vực Trường Giang, mở đường triển khai xây dựng hạ tầng chống lũ quy mô lớn. Tuy nhiên nhiều chuyên gia chỉ ra, trong mùa mưa lũ năm 2016, mưa lớn gây thiên tai ở trung và hạ lưu Trường Giang ảnh hưởng đến hơn 50.58 triệu người, làm 121 người tử vong, đồng thời bộc lộ rất nhiều điểm yếu còn tồn tại trong hệ thống phòng chống lũ lụt ở Trường Giang.
## Trung Quốc cần "đại tu" toàn bộ luật phòng chống lũ
Tổng công trình sư thuộc Ủy ban Thủy lợi Trường Giang, Bộ Thủy lợi Trung Quốc, ông Trọng Chí Dư, năm 2019 nêu ra vấn đề chủ yếu tồn tại trong công tác ngăn lũ ở Trường Giang hiện nay gồm thiếu hụt quy hoạch mới để dẫn dắt, xây dựng và quản lý tốt các vùng phân tán lũ, tình trạng sạt lở bờ sông ở dòng chính Trường Giang gia tăng, và vấn đề bảo đảm an toàn cho người dân các khu bờ sông...
"Cùng với việc Tam Hiệp và loạt các hồ chứa để kiểm soát nước ở thượng nguồn Trường Giang lần lượt hình thành, tình hình chống lũ ở hạ nguồn sông có thay đổi sâu sắc," ông Trọng Chí Dư phát biểu khi tham dự Lưỡng hội - kỳ họp Quốc hội và Chính hiệp toàn quốc Trung Quốc - năm 2019.
Ông cho rằng, nhà chức trách cần phân tích một cách có hệ thống các điểm yếu kém trong lĩnh vực chống lũ ở Trường Giang, đưa ra xem xét lại các tiêu chuẩn về ngăn lũ ở lưu vực sông, tái tổ chức hệ thống chống lũ lụt và thực hiện quy hoạch có tính tiên phong.
Ông Trọng Chí Dư kiến nghị các quan chức đẩy nhanh xây dựng và điều chỉnh các vùng phân tán lũ nhằm củng cố hoạt động ứng phó với tình trạng sạt lở sông, đồng thời cho ra đời cơ chế quản lý, bảo vệ người dân đôi bờ.
Nguồn: soha.vn