Thời đại AI và mạng xã hội đang làm "lung lay" vị thế người thầy như thế nào?
Gen Z giờ đang sống trong thế giới đủ thứ thông tin tràn lan, cần người dẫn đường để không bị "lạc trôi" trong thế giới ảo. Và đó chính là lý do chúng ta cần những người thầy thế hệ mới hơn bao giờ hết!
Trong kỳ họp Quốc hội gần đây, đại biểu Quốc hội Nguyễn Lân Hiếu có nhận xét khá "gắt": "Chúng ta luôn nói giáo dục là nhiệm vụ hàng đầu, nhưng kết quả của ngành giáo dục lại là điểm kém sáng nhất trong bức tranh của nhiệm kỳ Chính phủ 2016 - 2021".
Ngày 14/4/2021, GS Trần Đức Viên cũng có chia sẻ đáng suy ngẫm: "Tôi cũng đồng ý, nhà giáo phải có ý thức tự tôn. Chẳng ở đâu người thầy đáng thương như ở ta, gặp học trò cũ giờ thành quan to thì thầy khúm na khúm núm. Đã đành xã hội mình có thế nào thì mới 'đẻ ra' những người thầy đó, nhưng các thầy cũng cần phải tự trang bị cho mình bản lĩnh, văn hóa để có thể ngẩng cao đầu".
Còn nhớ drama vụ nâng điểm thi tốt nghiệp THPT năm học 2020 - 2021 không? Cựu trưởng Phòng Khảo thí, Sở GD - ĐT tỉnh Hòa Bình từng phát biểu: "Ai cũng gù, mình thẳng lưng sẽ thành khuyết tật". Câu nói này phản ánh thực trạng đau lòng: vị thế người thầy đang thực sự bị lung lay. Làm nhà giáo đích thực ngày càng khó khăn hơn bao giờ hết
Khi công nghệ "đe dọa" vị trí của thầy cô
Sự bùng nổ của công nghệ thông tin đã khiến thầy cô mất đi vị thế "độc tôn" trong việc truyền đạt kiến thức. Nhiều học trò giờ google còn giỏi hơn thầy về môn thầy đang dạy luôn á! Không chỉ kiến thức, ngay cả kỹ năng và ứng dụng thực tế cũng có đầy trên Internet rồi.
Thêm vào đó, AI đang phát triển vùn vụt, khiến nhiều nghề truyền thống "biến mất" và mọi người đang lo lắng về tương lai của chính mình nữa.
Thế hệ trẻ và "cơn nghiện" mạng xã hội
Thẳng thắn mà nói, thang giá trị sống của giới trẻ đang thay đổi theo hướng đáng lo ngại. Hiệu ứng đám đông trên mạng xã hội ảnh hưởng cực mạnh đến các bạn học sinh, sinh viên. Nhiều bạn trẻ đánh đồng giá trị bản thân = số lượng like, view trên các nền tảng. Chạy theo trend, theo idol với những thứ hời hợt (outfit, smartphone, kiểu tóc...) đã trở thành xu hướng phổ biến đáng lo ngại.
Vấn đề là ở đây: trên mạng xã hội, do không bị kiểm duyệt đúng cách, lại được "hưởng ứng" bởi đám đông vô danh mà không phải chịu trách nhiệm về lời nói của mình, nên nhiều bạn trẻ không học được cách kiểm soát cảm xúc và hành động. Khi gặp drama với người xung quanh, thay vì học cách giải quyết mâu thuẫn, nhiều bạn lại chọn cách trốn tránh và "thả phẫn nộ" trong các chat-room.
Bị ngập trong biển thông tin với đủ loại nội dung kéo kéo kéo, cả tích cực lẫn tiêu cực; chịu tác động từ những "con người ảo", khiến Gen Z tưởng như có nhiều bạn bè nhưng thực chất lại rất dễ rơi vào trạng thái cô đơn, khủng hoảng, mất phương hướng và có thể đánh mất chính cuộc đời mình
Giải pháp nằm ở đâu?
Người trẻ bây giờ cần được học cách tiếp nhận, chọn lọc, đánh giá và sử dụng thông tin một cách thông minh và sáng suốt. Nhờ đó mới có thể sống một cuộc đời thực sự trong một thế giới đang bị ảo hóa ngày càng nhiều. Và đó là lý do chúng ta cần những người Thầy thế hệ mới!
Trong thời đại công nghệ thông tin, ranh giới giữa nhà trường và xã hội gần như không còn nữa. Hoạt động xã hội can thiệp từng giờ từng phút vào hoạt động trong trường, ngay cả khi thầy đang giảng bài. Đang dạy dở mà học sinh lại bị "cuốn" vào chuyện gì đó trending ngoài xã hội là chuyện bình thường luôn. John Dewey có câu nói nổi tiếng: "Giáo dục là cuộc sống chứ không phải chuẩn bị (cho) cuộc sống" - nhắc nhở chúng ta rằng, nhà trường bây giờ chính là và phải là nơi cuộc sống đang diễn ra.
Đào tạo thầy cô thế hệ mới như thế nào?
Tạo ra người thầy thế hệ mới là nhiệm vụ của cả xã hội, nhưng trước hết phải kể đến vai trò của các trường sư phạm. Không thể nào "đóng hộp" việc tạo ra những người thầy chỉ trong không gian lớp học đại học được. Những người thầy thế hệ mới cần và phải được đào tạo ngay trong thực tiễn của các trường mầm non, phổ thông - tức là môi trường họ sẽ làm việc sau này.
Sinh viên sư phạm phải trở thành những nhà giáo dục thực thụ ngay từ những ngày đầu tiên bước chân vào đại học và hoàn thiện phẩm chất người thầy trong suốt quá trình học. Đây là điều gần như chưa có ở các trường đại học sư phạm Việt Nam hiện nay.
Chính thực tiễn này đã thúc đẩy Viện Khoa học Giáo dục và Đào tạo giáo viên của trường ĐH Quốc tế Hồng Bàng xây dựng và phát triển mô hình "Trưởng thành toàn diện" để góp phần tạo nên những người thầy thế hệ mới cho nền giáo dục Việt Nam
*Tác giả là Chủ tịch Hội đồng trường ĐH Quốc tế Hồng Bàng, Viện trưởng Viện Khoa học giáo dục và Đào tạo giáo viên trường ĐH Quốc tế Hồng Bàng.
Nguồn: svvn.tienphong.vn