Theo TS.BS Vũ Thái Hà, bác sĩ nội trú chỉ là bước đệm cho hành trình dài đầy gian nan phía trước. Đừng để hào quang nhất thời hay cảm tính chi phối quyết định chọn nghề.
Matching Day: "Giây phút vinh quang" hay khởi đầu thử thách?
Clip Matching Day với màn hô vang chọn chuyên ngành của các bác sĩ nội trú đang viral khắp MXH. Nhưng đằng sau khoảnh khắc "hào quang" ấy là gì? TS.BS Vũ Thái Hà - người từng đi qua con đường này - có những chia sẻ khiến nhiều bạn trẻ phải suy nghĩ lại.
"Tôi rất vui khi thấy Matching Day năm nay gây sốt như vậy. Thời tôi thi bác sĩ nội trú chưa có màn hô chuyên ngành hoành tráng kiểu này," anh Hà kể. Năm 1999, các bác sĩ phải chọn chuyên ngành TRƯỚC KHI thi, và kỳ thi cực kỳ khắt khe - không đạt điểm chuẩn thì dù thiếu người, cả chuyên ngành vẫn có thể... không tuyển ai luôn
"Việc chọn trước giúp mỗi người xác định rõ đam mê và con đường gắn bó lâu dài. Ngày đó chúng tôi chọn chủ yếu theo niềm say mê. Còn giờ các bạn trẻ cân nhắc kỹ hơn nhiều, vừa theo đuổi đam mê vừa tính đến cơ hội việc làm, môi trường và thu nhập," anh nhận xét.
Nội trú = "thảm đỏ" đón việc làm? Not really!
"Lửa thử vàng" - câu nói này không phóng đại tí nào khi nói về quá trình đào tạo nội trú. Nhưng vượt qua được có nghĩa là bệnh viện xếp hàng đón không?
TS.BS Vũ Thái Hà chia sẻ: "Trước kia, sinh viên y được đi lâm sàng và trực ở hầu hết các chuyên khoa, thậm chí còn được phụ mổ, làm các thủ thuật nhỏ dưới sự giám sát của thầy cô. Nhờ vậy khi đăng ký nội trú, chúng tôi hiểu rõ hơn về ngành mình theo."
Bước vào nội trú thời đó cực khổ: 3 năm sống - ăn - ngủ tại bệnh viện, đảm nhận đủ thứ nhiệm vụ. Nhưng chính áp lực ấy giúp họ trưởng thành nhanh, và ra trường hầu hết đều có việc ngay.
"Hiện nay bối cảnh đã khác. Bác sĩ nội trú không phải ở lại viện nữa. Số lượng học viên đông khiến thầy cô khó quan tâm sát sao, thậm chí không nhớ hết tên. Thiếu định hướng chuyên ngành nên ra trường phần lớn phải tự tìm việc," anh nói thẳng.
Da liễu: Từ "top choice" đến... bị "ngó lơ"?
Trước đây Da liễu là chuyên ngành hot hit, nhưng năm nay trong Top 100 bác sĩ nội trú điểm cao nhất không có ai chọn Da liễu. Sao vậy?
"Da liễu là chuyên ngành phức tạp, bởi da chính là 'tấm gương' phản chiếu nội tạng. Một biểu hiện trên da có thể liên quan nhiều bệnh lý, phải kết hợp xét nghiệm mới chẩn đoán được. Càng đi sâu càng thử thách," anh Hà giải thích.
Những năm trước, cùng với trend làm đẹp tăng cao, Da liễu luôn thuộc nhóm top đầu. Nhưng giờ thì: "Cả hệ thống công lẫn tư đều bão hòa rồi. Bệnh viện công tuyển dụng thắt chặt. Tư nhân thì cạnh tranh gay gắt, bác sĩ trẻ lập nghiệp khó hơn nhiều. Cơ hội việc làm và thu nhập không còn dễ như xưa nên độ 'hot' của Da liễu giảm sút."
Nhưng anh vẫn tin Da liễu sẽ còn cơ hội phát triển: "Khi đời sống phát triển, con người không chỉ 'ăn no mặc ấm' mà còn hướng tới 'ăn ngon mặc đẹp'. Da liễu chắc chắn vẫn có tương lai."
Message của anh gửi học trò: "Nếu muốn phát triển bền vững, hãy coi bệnh nhân như người thân. Khám, điều trị, tư vấn... đều phải đặt tâm huyết vào. Chỉ khi bệnh nhân cảm nhận được, họ mới quay lại."
"Có thực mới vực được đạo" - Đam mê có đủ nuôi sống không?
Câu hỏi chạm đến nỗi đau của nhiều bác sĩ trẻ: đam mê thì có, nhưng không đủ tiền sống thì sao?
"Làm nghề y sẽ có giai đoạn vô cùng vất vả: thiếu thốn kinh tế, hy sinh thời gian với gia đình, vợ con... chỉ còn đam mê để níu giữ. Nhưng vượt qua được chặng đường đó, bạn mới thực sự trưởng thành," anh Hà tâm sự.
Với Da liễu, anh chia thành hai mảng: Bệnh học và Thẩm mỹ.
"Bệnh học là nền tảng, giúp bác sĩ cống hiến cho y học và giúp bệnh nhân. Thẩm mỹ là lĩnh vực tạo thu nhập. Khi hiểu và phân định rạch ròi hai mảng này, tôi vừa sống được với nghề, vừa giữ được đam mê "
Điểm hay là kiến thức bệnh học lại hỗ trợ trực tiếp cho thẩm mỹ, giúp tránh biến chứng và an toàn cho khách hàng. "Nếu chỉ làm thẩm mỹ kiếm tiền mà quên bệnh học, cả đời chỉ là 'người thợ'. Nhưng nếu nắm vững cả hai, khi ấy mới thực sự là bác sĩ đúng nghĩa."
Từ chối bệnh nhân: Khi bác sĩ nói "KHÔNG"
Trong thẩm mỹ, cám dỗ tiền bạc rất lớn. Nhưng anh Hà khẳng định đã nhiều lần từ chối bệnh nhân khi thấy gương mặt họ đã hài hòa, can thiệp thêm là không cần thiết.
"Có trường hợp sau đó họ đi làm ở nơi khác 6 tháng, rồi quay lại gặp tôi và nói đùa: 'Bác sĩ mà làm cho tôi thì giờ tôi đâu gặp biến chứng, bắt đền bác sĩ đấy!'" anh kể lại.
"Làm ra kết quả đẹp nhanh không khó. Nhưng bác sĩ thực sự có tâm sẽ luôn cân nhắc: vẻ đẹp đó có bền vững và tốt cho bệnh nhân hay không."
Điểm khác biệt của Da liễu: Làm bác sĩ kiêm... tâm lý
"Bác sĩ Da liễu nhiều khi không chỉ làm chuyên môn, mà còn phải đóng vai như bác sĩ tâm lý," anh Hà nói.
Anh kể về một trường hợp ám ảnh: một bạn trẻ suốt đại học gần như không nói chuyện với mẹ, chỉ gọi về khi cần tiền. Nguyên nhân từ hồi cấp 3 bị mụn, muốn đi khám nhưng mẹ gạt đi: "Con trai có chút mụn không sao, cứ lo học, thi đỗ đại học là được."
Mụn để lại sẹo, và trong suy nghĩ non nớt, bạn ấy cho rằng lỗi là ở mẹ, từ đó oán trách.
"Sau khi điều trị, vừa chữa sẹo vừa trò chuyện, tôi giúp bạn hiểu hơn về bản chất vấn đề. Khi làn da cải thiện, cũng là lúc bạn ấy mở lòng, bắt đầu làm hòa và nói chuyện lại với mẹ," anh chia sẻ.
Bệnh phong và cuộc "đánh úp" như phim hành động
Đề tài tốt nghiệp nội trú của anh Hà là về bệnh phong - một căn bệnh từng bị kỳ thị khủng khiếp.
"Tôi còn nhớ có giai đoạn, dù biết bệnh nhân cần giúp đỡ nhưng tiếp cận họ vô cùng khó vì họ trốn chạy. Chúng tôi phải 'săn tìm', có lúc tổ chức 'đánh úp' chẳng khác nào công an đi bắt cướp," anh kể.
"Thường phải bí mật theo dõi, chờ bệnh nhân về chòi rồi bất ngờ tiếp cận. Lúc đó việc đầu tiên không phải điều trị ngay, mà là kiên nhẫn giải thích, trấn an để họ bớt sợ và hợp tác. Khi nhận ra sự chân thành, bệnh nhân dần tin tưởng."
Vất vả thế mà sao không bỏ cuộc?
"Bệnh nhân phong là những người vô cùng đáng thương. Không chỉ mang bệnh, họ còn chịu sự kỳ thị, xa lánh từ chính gia đình vì nỗi sợ lây nhiễm do thiếu hiểu biết."
Anh từng mổ cho bệnh nhân ở cả hai trại phong lớn tại Bắc Ninh và Phú Bình: "Phải nói rằng tôi mang ơn họ rất nhiều - chính nhờ họ mà tôi tiến bộ từng ngày."
"Tôi nhớ những lần cùng anh em mang theo gạo, ngô, bí đỏ lên tận Gia Lai tự nấu ăn, rong ruổi đến vùng sâu vùng xa thăm khám. Nhiều bệnh nhân phong khi cưới con đã gọi điện mời tôi về dự. Khi đến nhà, họ có gì ngon cũng đem ra mời, khiến tôi cảm thấy hạnh phúc và thấy công việc mình thật sự có ý nghĩa
"Lời kết
Với TS.BS Vũ Thái Hà, bác sĩ và bệnh nhân không chỉ là mối quan hệ điều trị, mà nhiều khi như người nhà, yêu thương và gắn bó bằng cả tấm lòng.
Nguồn: soha.vn