Đại dương vốn đã bí ẩn rồi, cộng thêm màn đêm tối thì chị ơi, càng huyền bí muốn xỉu luôn á!
Từ những đợt sóng phát sáng màu xanh lam lung linh, đến cảnh san hô "đu trend" sinh sản đồng loạt, hay việc định vị bằng sao trời... Toàn những hiện tượng siêu kỳ lạ mà chỉ khi trời tối mới được chiêm ngưỡng nè!
## 1. Biển phát sáng như đèn neon - Ảo diệu vãi luôn
Chắc nhiều bạn từng thấy mấy bức hình mặt biển sáng lấp lánh như có phép thuật phải không? Kiểu này nè:
Ánh sáng đó là hiện tượng phát quang sinh học (bioluminescence) do một loại sinh vật phù du tên là dinoflagellates (hay gọi là song chiên tảo) tạo ra đó nha. Nó thường xảy ra vào đêm tối ở một số vùng biển, đặc trưng là từng đợt sóng lấp lánh như đèn LED vậy, xịn sò cực!
Song chiên tảo sẽ phát sáng khi có lực tác động vào chúng, nên mới thấy lấp lánh trên đỉnh sóng ấy mà. Đôi khi nước xung quanh thuyền, mái chèo cũng sáng loáng, thậm chí lướt tay trên mặt nước cũng thấy luôn - toàn do em song chiên tảo này cả đó!
Những em bé này là nguồn phát quang sinh học phổ biến nhất trên bề mặt đại dương. Thỉnh thoảng quần thể chúng tăng quá nhanh gây ra hiện tượng tảo nở hoa, hay còn gọi là thủy triều đỏ vì kèm theo màu đỏ hoặc nâu nữa.
Phát quang sinh học từng được ghi nhận ở nhiều đại dương trên thế giới, nhưng Puerto Rico và Jamaica là hai địa điểm hot nhất, vì hiện tượng này xảy ra khá thường xuyên và kéo dài cực lâu luôn!
Ngoài ra, còn có hiện tượng siêu hiếm và kỳ lạ hơn nữa là Milky Sea - dòng nước phát sáng liên tục và kéo dài như dải ngân hà vậy trời ơi! Chỉ có một trường hợp duy nhất được ghi nhận xảy ra năm 1915, khi Milky Sea xuất hiện trên Ấn Độ Dương, gần đảo Java, Indonesia.
Milky Sea không phải do song chiên tảo tạo ra đâu nhé, mà là do một số lượng khổng lồ các vi khuẩn huỳnh quang tích lũy trong thời gian dài trên bề mặt đại dương. Đỉnh pha!
## 2. Những sinh vật sáng như mặt trăng dưới đáy biển
Không chỉ có song chiên tảo đâu nha, hiện tượng phát quang sinh học còn xuất hiện ở nhiều loài vật khác, như cá, mực và một số loài nhuyễn thể nữa. Giữa những vùng biển sâu tối đen, chúng tỏa sáng rực rỡ như những vầng trăng, đẹp tuyệt luôn á!
Ngụy trang, phòng vệ và thu hút con mồi là những lý do khiến chúng phải "bật đèn" vậy đó.
Giáo sư Matt David, giáo sư bộ môn Sinh học tại trường ĐH St. Cloud State (Mỹ) cho biết: "Các loài cá có thể phát sáng thường vặn một bọc túi dưới mắt, bên trong chứa vi khuẩn phát quang để tạo ra ánh sáng.
Vào ban đêm, chúng sẽ sử dụng ánh sáng này để tìm thức ăn và giao tiếp."
Ở những vùng biển sâu, hầu hết các sinh vật sống đều có khả năng phát quang để tạo ra nguồn ánh sáng. Còn ở vùng biển nông thì chỉ một số ít thôi nha!
## 3. Ánh trăng tạo ra bữa tiệc "ân ái" lớn nhất dưới đại dương
Vào một đêm trăng sáng của mùa xuân, sẽ có hơn 130 loài san hô cùng lúc giải phóng trứng và tinh trùng vào nước trong khoảng 30-60 phút. Sự kiện sinh sản này có thể là ví dụ đỉnh cao nhất của hành vi đồng bộ trong thế giới tự nhiên luôn đó!
Khi tế bào trứng và tinh trùng được giải phóng, chúng sẽ di chuyển cùng lúc để tạo hình dạng san hô, trước khi phân tán lúc tinh trùng thụ tinh. Kịch bản như phim Hollywood vậy á!
Tiến sĩ Oren Levy, nhà sinh thái học tại ĐH Bar-Ilan, Israel cho rằng đây là một hiện tượng cực kỳ tuyệt vời. Ông lý giải rằng ánh sáng trăng đã hoạt động giống như một chiếc đồng hồ báo thức.
Nó kết hợp cùng một số tín hiệu khác từ môi trường như thời điểm Mặt trời lặn, nhiệt độ nước, thời gian thủy triều... San hô đón nhận các tín hiệu đó nhằm đạt được hiệu quả tối ưu khi sinh sản. Thông minh vãi chưởng!
## 4. Ánh trăng: Nguy hiểm hay an toàn?
Một nghiên cứu vào năm 2016 đưa ra giả thuyết rằng, hải cẩu khi bơi vào ban đêm trăng tròn có nhiều nguy cơ bị cá mập ăn thịt. Lý do là vì ánh sáng trăng chiếu lên bề mặt biển khiến chúng trở thành bữa ăn dễ dàng cho những loài săn mồi ẩn nấp bên dưới.
Nhưng thực tế thì không phải vậy nha các bạn! Các nghiên cứu khác đã chỉ ra rằng hầu hết các vụ cá mập tấn công hải cẩu đều xảy ra sau khi Mặt trời mọc.
Còn ở thời điểm bình minh, khi ánh trăng còn chưa khuất hẳn, hải cẩu lại an toàn hơn. Hiện tượng này càng đúng nếu như đó là một đêm trăng tròn luôn nè!
Lý do được đưa ra là ánh trăng kết hợp với ánh bình minh có thể làm giảm khả năng ngụy trang của cá mập, và lợi thế khi ấy thuộc về hải cẩu. Plot twist đỉnh chưa nè!
Ngoài ra, hải cẩu cũng dựa vào một đặc điểm tự nhiên khác để xác định hướng - những vì sao. Trong một cuộc thí nghiệm sử dụng bầu trời đêm mô phỏng, hải cẩu có xu hướng bơi về phía ngôi sao sáng nhất. Trong tự nhiên, hải cẩu dựa vào vị trí của các vì sao để tìm đường về đất liền. GPS tự nhiên đó nha!
## 5. Những sinh vật "quái dị" nổi lên mỗi khi đêm về
Do bóng tối, chúng ta khó có thể nhìn thấy các loài vật nổi lên bề mặt đại dương để tìm kiếm thức ăn vào ban đêm. Tuy nhiên, hiện tượng động vật biển bơi lên bề mặt lúc hoàng hôn và biến mất vào lúc bình minh rất phổ biến đó nha!
Ví dụ, mực ống Humboldt là một trong những loài thường xuyên nổi lên bề mặt biển vào ban đêm để tìm kiếm thức ăn. Ban ngày, chúng ẩn nấp dưới vùng nước sâu ở phía Đông Thái Bình Dương, và đến đêm mới bơi lên bề mặt để tìm kiếm thức ăn.
Có khả năng thay đổi màu sắc và chuyển sang màu đỏ tươi khi bị kích động, nên mực ống Humboldt còn được gọi là "quỷ đỏ" luôn. Nghe tên đã thấy sợ rồi nhỉ? Chúng sử dụng những xúc tu mạnh mẽ để bắt và xé nát con mồi. Đôi khi chúng cũng tấn công con người nữa đó!
Tuy nhiên, ngay cả khi hung dữ như thế, chúng cũng có thể trở thành mồi cho những loài ăn thịt lớn hơn như cá kiếm hay cá mập. Vòng luân hồi sinh thái mà!
Lý giải cho hiện tượng săn mồi vào ban đêm của một số loài, giáo sư Rodhouse nói rằng: "Sở dĩ chúng hoạt động vào ban đêm là để tránh trở thành mồi của những kẻ săn mồi hàng đầu."
Nguồn: soha.vn