Ngày 6/1/2018, một ngày trước khi dọn đồ khỏi văn phòng quen thuộc suốt hơn 10 năm, ông Trần Xuân Kiên – giờ đây là *cựu* Chủ tịch Điện máy Trần Anh – đã có buổi tâm sự thẳng thắn với VnEconomy về quyết định "bán mình" cho Thế Giới Di Động.
Và trust me, những gì ông chia sẻ khá là real đấy!
## Cảm giác như... gả con?
"Cảm xúc lúc này với tôi là bình thường vì mình đã có 4 tháng để chuẩn bị rồi. Còn cảm xúc lớn nhất thì là lúc ra quyết định và ký kết hợp đồng bán công ty," ông Kiên tâm sự.
"Tôi vẫn nói vui với bố mẹ là có con gái gả đi lấy chồng thì cảm giác nó na ná như thế, mặc dù mình cũng chưa có con đi lấy chồng" – ông thổ lộ với giọng hài hước nhưng cũng đầy xúc động.
Sau mấy tháng suy nghĩ, ông đã qua trao đổi với đối tác lớn là Nojima (Nhật Bản). Và vì các cổ đông sáng lập nắm quyền chi phối, Nojima cũng đồng ý với quyết định này.
## Lý do bán? Vì nhìn thấy "tương lai u ám"
15 năm gắn bó, Trần Anh đang là một trong những ông lớn miền Bắc, vậy mà sao ông lại quyết định bán?
**Lý do số 1:** Thị trường không còn tương lai nữa rồi!
Ông Kiên cho biết sau khi đi khảo sát nhiều nước, ông nhận ra mức tiêu thụ đồ điện máy ở các thị trường phát triển đã bắt đầu bão hòa.
**Lý do số 2:** Thương mại điện tử đang lên ngôi quá mạnh!
"Ở rất nhiều nước, bình quân một năm có tới cả trăm siêu thị điện máy đóng cửa. Như Trung Quốc lên tới vài trăm siêu thị luôn," ông Kiên kể.
Ở Nhật Bản, hệ thống siêu thị điện máy lớn nhất năm 2016 cũng đóng khoảng 100 siêu thị. Còn Trung Quốc, hai ông lớn Gome và Shining mỗi bên cũng đóng mấy trăm siêu thị. Best Buy của Mỹ cũng đóng liên tục.
"Tôi nhìn thấy xu thế thương mại điện tử sẽ bùng lên và như vậy việc kinh doanh offline sẽ gặp khó khăn. Ngoài ra, nhu cầu của người dân bắt đầu đến ngưỡng tăng trưởng chậm lại. Điều đó cho thấy thị trường đã bão hòa rồi."
Với thị trường Việt Nam, ông dự đoán sẽ đi ngang trong một hai năm tới. Đồng thời, các công ty thương mại hàng đầu thế giới vào Việt Nam chắc chắn sẽ làm khó các cửa hàng truyền thống.
## Sao không chơi online như TGDĐ?
Câu hỏi này chắc nhiều bạn cũng thắc mắc đúng không? Nhưng câu trả lời của ông Kiên khá là đanh thép:
**"Cái đấy khó, rất khó."**
Vì là hai mảng kinh doanh khá khác nhau, giống như Walmart bị Amazon ăn đứt vậy. Họ cũng mua công ty thương mại điện tử để tập trung nhưng thực sự chưa đối chọi lại được với Amazon.
Hay như Gome và Shining ở Trung Quốc cũng không cạnh tranh nổi với Alibaba, JD.com. Những trang thương mại điện tử này làm cho tình hình kinh doanh offline ở Trung Quốc bị ảnh hưởng nghiêm trọng luôn á!
## Không phải vì ai trả giá cao!
Tại sao không chọn nhà đầu tư nước ngoài, hay thậm chí là đối tác Nojima, mà lại bán cho Thế Giới Di Động?
Ông Kiên chia sẻ: "Chúng tôi có những thảo luận nội bộ, thì trong số những nhà đầu tư quan tâm, chúng tôi vẫn luôn có sự ưu ái hơn cho nhà đầu tư Việt Nam. **Nói thật nếu nhà đầu tư Việt Nam trả giá rẻ hơn thì cũng bán. Ở đây không phải câu chuyện cứ ai trả giá cao thì sẽ bán.**"
Lý do? Vì thị trường Việt Nam, trong nhiều lĩnh vực đã bị rơi vào tay các công ty nước ngoài rồi. Ông suy nghĩ điều đấy không có lợi chung cho đất nước nên ưu tiên cho đối tác Việt Nam.
Thứ hai, đàm phán với doanh nghiệp Việt cũng nhanh hơn. Tôi và anh Tài (ông Nguyễn Đức Tài, Chủ tịch Thế Giới Di Động) **chỉ mất hai buổi gặp nhau là đi đến ký kết hợp đồng** luôn.
"Mua bán nhiều khi nó cũng là cái duyên nữa" – ông nói. Vibe quá!
Vậy bán cho nhà đầu tư nước ngoài thì giá trị có cao hơn không?
"Con số cao hơn cũng tương đối. Còn bao nhiêu % thì tôi không chia sẻ," ông giữ bí mật.
## Cuộc chơi đã "an bài" rồi
Chỉ 4 năm trước, thị trường vẫn còn là "mảnh đất sơ khai", sao giờ đã bão hòa?
Ông Kiên giải thích: "Trong ba năm vừa rồi, tổng số lượng siêu thị điện máy mở thêm ở Việt Nam khoảng trên 800 cái, trong khi tại thời điểm ba năm trước, tổng mô hình siêu thị cả nước chỉ có khoảng 50 siêu thị."
Năm 2013, Trần Anh mới có 4 siêu thị. Tính chung cả nước mới có khoảng dưới 100 điểm bán, nhưng đến giờ số siêu thị đã khoảng 1.000 cái, riêng Điện Máy Xanh khoảng 670 cái luôn!
**Chỉ trong 3-4 năm, tổng số siêu thị điện máy đã tăng gấp 10 lần!** Mật độ quá dầy, dư địa mở đã không còn hoặc cực kỳ ít. Đi tuyến tỉnh, thậm chí cả tuyến huyện, thấy mật độ của siêu thị điện máy dầy đặc quá.
Và điều quan trọng hơn:
Cách đây 3-4 năm, top 3 chiếm khoảng 12% tổng miếng bánh thị trường. Giờ thì **top 2 đã chiếm 50%** và top 3 phải nắm cỡ khoảng gần **60% tổng thị trường**!
Như vậy, cơ hội của những người còn lại sẽ khó hơn rất nhiều. **Vì cuộc chơi đã "an bài" rồi.**
## Chán thì... đổi nghề thôi!
"Nhưng ông gắn bó với nó 15 năm rồi, giờ bỏ khó lắm chứ..."
"Không sao. Mình vẫn kinh doanh mà. Nếu vẫn kinh doanh, mình đổi sang một sản phẩm khác, ngành khác nhiều khi nó gây cho mình rất hứng thú."
Ông Kiên cho biết khi thị trường điện máy thực sự khó khăn thì ông cũng nhìn thấy ở thị trường Việt Nam còn rất nhiều cơ hội, nhiều mảng khác sơ khai hơn, nó giống thị trường điện máy cách đây năm bảy năm và chưa có người dẫn dắt thị trường.
Nhưng biết đâu cứ cố gắng thì sẽ vào top 3?
"Vấn đề là cùng một công sức bỏ ra có thể nên lựa chọn làm thứ khác, vì trong thị trường top 3 nhìn thấy đều là những công ty trị giá **hàng tỷ USD**, liệu mình có khả năng và cái giá phải trả để ở trong top 3 là như thế nào?"
Cuộc chơi mang tính chất dài hạn. Nếu nỗ lực để vào top đó cũng có thể được nhưng lúc đấy ông nghĩ đến chuyện liệu có thị trường khác mà dành nỗ lực như vậy nhưng không phải là top 3 nữa mà có thể là **số 1**, hoặc đâu đó số 2 một cách nhanh chóng hơn, thị trường bớt cạnh tranh hơn.
## Top 2 mới "có ăn"
Về xu hướng phát triển của ngành điện máy Việt Nam, ông Kiên nhận định:
"Tôi nghĩ thị trường điện máy gần và giống với thị trường điện thoại di động. Khoảng 3 năm tới **top 3 sẽ nắm giữ cỡ khoảng 70% thị phần**, những người còn lại sẽ chia phần còn lại. Như thị trường điện thoại, bây giờ gọi là **'có ăn' thì chỉ có top 2**, còn lại người khác cũng rất khó khăn hoặc phải chuyển nghề."
Còn về xu hướng mua bán sáp nhập?
"Chủ quan tôi nghĩ xu thế mua bán sáp nhập chắc **2018 sẽ bùng lên**. Thương vụ giữa Trần Anh và Thế Giới Di Động có thể ví như **'phát súng' đầu tiên**, nên mọi người sẽ quen hơn."
## Plot twist: Biên lợi nhuận tăng đấy chứ!
Một điều khá bất ngờ là ông Kiên cho biết tỷ suất lợi nhuận tăng lên đấy chứ!
Ví dụ năm 2013, tỷ suất lợi nhuận gộp của Trần Anh chỉ 8%-9%, đến 2016 lên hơn 12% và mấy tháng đầu năm 2017 lên khoảng 14%. Hay như Điện Máy Xanh, cách đây 3 năm là 11-12% nhưng giờ lên tới 17%.
"Còn nhà nào nói không tăng, giảm đi là do cách 'ông' quản trị thôi, hàng về mà luôn chuyển hàng tồn kho không tốt thì đương nhiên làm sao có lợi nhuận."
Nói chung sau 2013 đến năm vừa rồi, biên lợi nhuận của ngành điện máy tăng nhiều, trung bình khoảng 5-6%. Tất nhiên, doanh thu trên điểm bán thì giảm đi, vì mật độ mở dày đặc quá rồi.
---
Nguồn: soha.vn