Ông Mykhailo Fedorov - cựu Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa gây sốc khi công khai kêu gọi tổ chức bầu cử ngay cả khi đất nước vẫn đang "căng như dây đàn" với chiến sự. Đây được xem là động thái thách thức chính trị nội bộ "đỉnh của chóp" dành cho Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi xung đột nổ ra.
Cựu Bộ trưởng "bật mic" đòi bầu cử giữa mùa chiến tranh
Ngày 18/8, ông Mykhailo Fedorov bất ngờ lên tiếng kêu gọi tổ chức bầu cử ngay cả khi đất nước đang trong tình trạng chiến tranh. Theo ông, Ukraine không thể cứ "đóng băng" tiến trình dân chủ mãi nếu cuộc xung đột với Nga còn kéo dài.
Trong clip dài khoảng 9 phút đăng trên YouTube, ông Fedorov nhấn mạnh Ukraine cần tìm ra cơ chế "hợp pháp, an toàn và khả thi" để tổ chức bầu cử ngay cả trong điều kiện "đang đánh nhau". Ông cho rằng việc duy trì nền dân chủ không thể cứ ngồi chờ cho đến khi chiến sự kết thúc.
"Không thể để nền dân chủ trở thành con tin" - ông Fedorov nói thẳng không chút giấu diếm, đồng thời cảnh báo Ukraine đang đối mặt với khủng hoảng quản trị nghiêm trọng.
Đây là lần đầu tiên một chính khách cấp cao của Ukraine kể từ năm 2022 dám công khai kêu gọi tổ chức bầu cử trong thời chiến - literally là "chơi lớn" đấy!
Hiện tại Ukraine vẫn đang áp dụng thiết quân luật, và theo quy định thì không được tổ chức bầu cử trong thời gian này. Thậm chí Nhóm công tác của Quốc hội Ukraine về vấn đề bầu cử cũng đã thống nhất từ tháng 5/2026 rằng việc này "không khả thi". Tuy nhiên, họ vẫn đang nghiên cứu các phương án pháp lý để chuẩn bị cho bầu cử trong tương lai.
Lời kêu gọi của ông Fedorov không chỉ đơn thuần là "hẹn lịch bầu cử" mà còn chạm thẳng vào vấn đề siêu nhạy cảm: làm sao duy trì tính chính danh của bộ máy lãnh đạo khi đất nước vẫn đang ở trong tình trạng chiến tranh?
Tổng thống Zelensky từng đối mặt với câu hỏi về nhiệm kỳ của mình sau khi nhiệm kỳ theo lịch kết thúc vào tháng 5/2024 mà không có bầu cử mới. Nhưng trong điều kiện thiết quân luật, mọi thứ đều bị "đóng băng". Các chuyên gia cũng đang đau đầu không biết làm sao tổ chức bỏ phiếu cho binh sĩ ở mặt trận, dân ở vùng tiền tuyến và hàng triệu người Ukraine đang ở nước ngoài.
Điều đặc biệt là người lên tiếng chính là Mykhailo Fedorov - 35 tuổi - từng được xem là "người nhà" thân cận của Zelensky và là gương mặt đại diện cho thế hệ chính trị trẻ, am hiểu công nghệ và muốn hiện đại hóa quân đội Ukraine.
Từ "bestie" thành đối thủ chính trị tiềm năng
Fedorov được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine đầu năm 2026 nhưng chỉ giữ chức khoảng 6 tháng trước khi bị Zelensky "cho nghỉ việc" trong đợt cải tổ chính phủ hồi tháng 7.
Việc ông bị loại khỏi nội các tạo ra phản ứng cực mạnh. Trước đó Fedorov được đánh giá cao nhờ thúc đẩy công nghệ quân sự, đặc biệt là việc mở rộng vai trò của máy bay không người lái (drone) trong chiến tranh hiện đại.
Mâu thuẫn giữa Fedorov và Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang Ukraine lúc đó là Oleksandr Syrskyi nhanh chóng trở thành tâm điểm drama.
Fedorov công khai nói rằng bất đồng giữa ông với Syrskyi không chỉ là "cá nhân không ưa nhau" mà là khác biệt về cách thức tiến hành cuộc chiến và định hướng cải cách quân đội. Ông từng tố cáo bộ máy quân sự cản trở các sáng kiến cải cách, đồng thời cho rằng Ukraine cần thay đổi cách tổ chức để giảm tổn thất trên chiến trường.
Zelensky khi đó giải thích việc "cho nghỉ" Fedorov là vì Bộ Quốc phòng và giới lãnh đạo quân đội không thể phối hợp được với nhau.
Plot twist là chỉ vài ngày sau khi Fedorov bị cách chức, ông Syrskyi cũng rời vị trí Tổng tư lệnh trong một cuộc cải tổ quân sự lớn. Thiếu tướng Mykhailo Drapatyi được bổ nhiệm thay thế. Diễn biến "liên hoàn phát" này khiến cuộc đối đầu trở thành một trong những drama chính trị - quân sự hot nhất tại Kiev mùa hè năm nay.
Các cuộc biểu tình phản đối việc cách chức Fedorov đã thu hút hàng nghìn người tại Kiev. Những người ủng hộ cựu bộ trưởng yêu cầu ông được "comeback" và phản đối cách điều hành quân đội của Syrskyi. Dù quy mô giảm dần nhưng phong trào ủng hộ Fedorov vẫn tiếp tục tồn tại.
Đáng chú ý là Fedorov không tuyên bố sẽ tranh cử tổng thống. Tuy nhiên, một số khảo sát cho thấy ông có tiềm năng trở thành "boss cuối" đáng gờm của Zelensky nếu Ukraine tổ chức bầu cử. Kết quả các khảo sát có khác nhau nhưng điểm chung là Fedorov đã nổi lên như một gương mặt có khả năng tạo sức ép đáng kể.
Sau khi bị cách chức, Fedorov cũng từ chối những vị trí khác mà Zelensky đề nghị và khẳng định chỉ muốn quay lại làm Bộ trưởng Quốc phòng. Động thái này cho thấy "beef" giữa hai bên không dễ "hoà giải" bằng một thỏa thuận nhân sự đơn giản.
Fedorov tố "khủng hoảng quản trị", Zelensky đối mặt áp lực mới
Trong tuyên bố ngày 18/8, Fedorov không trực tiếp "tuyên chiến" với Zelensky bằng cách tuyên bố tranh cử. Thay vào đó, ông tập trung "diss" những gì ông gọi là sự trì trệ và thiếu hiệu quả của hệ thống quản trị Ukraine.
"Quá thường xuyên, hệ thống cũ vận hành theo những quy tắc riêng. Nó tự bảo vệ mình. Nó sợ thay đổi" - ông nói.
Cựu Bộ trưởng Quốc phòng đồng thời chỉ trích tình trạng tham nhũng trong bộ máy nhà nước, cho rằng vấn đề này không chỉ làm giảm niềm tin của người dân mà còn gây hại trực tiếp đến nỗ lực chiến tranh.
Theo Fedorov, Ukraine không thể xây dựng nền quốc phòng hiệu quả nếu các vấn đề về quản trị, trách nhiệm giải trình và cải cách vẫn bị "delay" mãi.
Ông cũng cho rằng cuộc chiến không nên là lý do để "đóng băng" mọi tiến trình dân chủ. Thay vào đó, Ukraine cần xây dựng mô hình bầu cử đáp ứng yêu cầu đặc biệt của thời chiến, tính đến an ninh, quyền bỏ phiếu của binh sĩ, người dân ở vùng nguy hiểm và công dân đang sống ở nước ngoài.
Lời kêu gọi được đưa ra chỉ vài giờ sau khi Zelensky xác nhận đề nghị Quốc hội phê chuẩn Yevhenii Khmara làm Bộ trưởng Quốc phòng mới, trong bối cảnh Kiev tiếp tục "xáo trộn" bộ máy quốc phòng sau những biến động nhân sự liên tiếp.
Với Ukraine, bài toán bầu cử hiện nay đặc biệt phức tạp. Không chỉ có vấn đề pháp lý liên quan đến thiết quân luật, một cuộc bỏ phiếu trong bối cảnh chiến sự kéo dài còn đặt ra hàng loạt câu hỏi về an ninh và tính công bằng. Một phần lãnh thổ Ukraine đang nằm trong vùng chiến sự hoặc do Nga kiểm soát; hàng triệu người phải di dời; nhiều binh sĩ đang ở tiền tuyến và một lượng lớn công dân đang sinh sống ở nước ngoài.
Quốc hội Ukraine vì thế đã thành lập nhóm công tác nghiên cứu các quy định và cơ chế tổ chức bầu cử trong thời kỳ đặc biệt hoặc sau chiến tranh. Các cuộc thảo luận bao gồm cả việc chuẩn bị hạ tầng bầu cử, đánh giá điều kiện an ninh tại từng khu vực và bảo đảm quyền bầu cử cho những nhóm dân cư bị ảnh hưởng bởi chiến tranh.
Dù vậy, việc một cựu Bộ trưởng Quốc phòng công khai kêu gọi bầu cử giữa thời chiến đã mở ra một "mặt trận" mới đối với Zelensky: mặt trận chính trị trong nước.
Trong hơn 4 năm xung đột, chính quyền Ukraine chủ yếu focus vào cuộc chiến với Nga, huy động mọi nguồn lực quân sự, tài chính và ngoại giao để duy trì khả năng phòng thủ. Nhưng những tranh cãi về tham nhũng, cải cách, nhân sự quân sự và tính hiệu quả của bộ máy đang ngày càng trở thành vấn đề chính trị quan trọng.
Tuyên bố của Fedorov có thể chưa lập tức dẫn tới bầu cử ở Ukraine, nhưng chắc chắn đã đưa vấn đề này trở lại trung tâm tranh luận chính trị tại Kiev.
Quan trọng hơn, nó cho thấy những bất đồng từng diễn ra bên trong bộ máy quốc phòng giờ đây có nguy cơ chuyển thành cuộc tranh luận rộng hơn về cách Ukraine được điều hành trong thời chiến và tương lai chính trị của đất nước sau xung đột với Nga.
Trong khi chiến sự vẫn "căng đét", Zelensky sẽ phải cân bằng giữa yêu cầu duy trì bộ máy lãnh đạo ổn định và sức ép ngày càng lớn về cải cách, minh bạch, trách nhiệm giải trình và tính chính danh dân chủ. Lời kêu gọi bầu cử của Fedorov, vì vậy, có thể trở thành một trong những thử thách chính trị "đỉnh cao" nhất đối với Tổng thống Ukraine trong giai đoạn mới của cuộc chiến.
Nguồn: techz.vn