Hóa ra drama thương mại giữa 2 "ông trùm" kinh tế thế giới không chỉ đơn giản là chuyện ai nợ ai tiền nha các bạn! Đây là một "ván cờ" chiến lược của Mỹ để kìm hãm sự lớn mạnh của Trung Quốc đó
Plot twist: Cuộc chiến này phải xảy ra thôi!
Sau 4 tháng vừa đàm phán vừa "dọa" nhau qua lại, cuộc chiến thương mạicủa Tổng thống Mỹ Donald Trump với Trung Quốc cuối cùng cũng bùng nổ hồi đầu tháng 7, khi mức thuế 25% của Mỹ với 34 tỷ USD hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc chính thức có hiệu lực.
Nhưng mà còn chưa hết đâu! Chính quyền Mỹ còn đe dọa áp thêm thuế 10% với 200 tỷ USD hàng hóa từ Trung Quốc nữa kìa
Nghe qua thì cuộc chiến này được châm ngòi từ việc USTR (Đại diện Thương mại Mỹ) điều tra chuyện Trung Quốc "đạo" sở hữu trí tuệ của các công ty Mỹ. Nhưng thực ra đằng sau là cả một "câu chuyện dài" phức tạp lắm luôn!
Timeline drama từ đầu năm cho mà xem
Từ tháng 1/2018, khi mà ai cũng chưa để ý đến chuyện đánh cắp trí tuệ, ông Trump đã bắt đầu áp thuế 30% với pin năng lượng mặt trời nhập khẩu (chủ yếu từ Trung Quốc).
Tháng 2/2018 tiếp tục với cuộc điều tra ống nối lắp ráp từ Trung Quốc. Kết quả? Thuế chống bán phá giá được áp ngay lập tức!
2 tuần sau, tấm lá nhôm của Trung Quốc cũng ăn thuế chống bán phá giá luôn.
Tất cả chỉ là "màn khởi động" cho cú đấm lớn cuối tháng 3/2018, khi ông Trump thông báo áp thuế với 1.300 sản phẩm nhập khẩu từ Trung Quốc
Từ đó đến giờ, căng thẳng giữa 2 "ông lớn" kinh tế leo thang chóng mặt, dẫn đến một cuộc chiến thương mại thực sự - kiểu như ai cũng đoán trước là sẽ xảy ra sau những lần "cà khịa" nhau trước đó.
Một số người bảo ông Trump "điên rồ" hay "mất trí" vì Bắc Kinh đang cầm những "vũ khí" cực mạnh để trả đũa Washington. Nhưng số khác lại cho rằng phải nhìn xa hơn những gì thấy trên bề mặt để hiểu tại sao Tổng thống Mỹ lại "mở chiến" với Trung Quốc đúng lúc này.
Sợ "Made in China" hay sao mà căng thế?
Nói thật thì Mỹ đã từng dùng Mục 301 của Đạo luật Thương mại Mỹ năm 1974 để "xử" Trung Quốc 5 lần rồi đấy. Lần nào cũng có drama nhưng cuối cùng đều giải quyết được mà không cần đến chiến tranh thương mại.
Còn chuyện thâm hụt thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc thì đã tồn tại lâu lắm rồi. Hơn nữa, theo Oxford Economics (công ty phân tích hàng đầu thế giới), cán cân thương mại Mỹ - Trung so với GDP thì gần như ổn định từ năm 2009 đến giờ.
Vậy nếu thâm hụt thương mại không phải điểm chính thì cái gì đã khiến Mỹ "nổi đóa" với Trung Quốc vậy?
Plot chính: Ngành công nghệ cao!
Mục tiêu thật sự có thể là ngành công nghiệp công nghệ cao của Trung Quốc, cụ thể là những ngành trong "Sáng kiến sản xuất tại Trung Quốc 2025" (Made in China 2025 Initiative).
Đây là chiến lược quốc gia nhằm thúc đẩy 10 lĩnh vực quan trọng như mạng 5G, an ninh mạng, robot, công nghệ cao, hàng không vũ trụ... Những lĩnh vực này đang bị các công ty phương Tây "thống trị" đấy nhé!
Nhưng với việc Trung Quốc triển khai chiến lược quốc gia để phát triển công nghệ cao trong nước, họ đang trở thành một "mối đe dọa" với Mỹ trên sân chơi mà Washington từng làm bá chủ.
Lorand Laskai, nhà nghiên cứu tại Hội đồng về Quan hệ quốc tế (CFR) đã chỉ ra rõ rằng, chính sách "Sản xuất tại Trung Quốc 2025" đang tạo ra "một mối đe dọa hiện hữu thực sự đối với vị thế thủ lĩnh công nghệ của Mỹ".
Thứ hai là Mỹ có thể đang "phản dame" mô hình phát triển nhà nước của Trung Quốc, cái mà nhiều người Mỹ cho là đe dọa đến hệ thống thị trường tự do.
Không thể phủ nhận là kinh tế Trung Quốc hiện do thị trường điều phối rất nhiều. Nhưng Mỹ cho rằng vẫn còn quá nhiều phần quan trọng của nền kinh tế kế hoạch ở Trung Quốc được giữ lại một cách có chủ đích.
Với mô hình này, chính phủ Trung Quốc đang "nuôi dưỡng" nhiều ngành công nghiệp, trong đó có công nghệ cao, bằng chính sách bao cấp hoặc các hình thức hỗ trợ khác.
Và điều này bị Mỹ coi là "méo mó" thị trường, khiến các đối thủ của Trung Quốc bị thiệt thòi mãi mãi. Cuộc chiến thương mại vì thế có thể coi là một cách "tấn công" vào mô hình phát triển của Trung Quốc
2 lựa chọn chiến lược của Mỹ: Bắt tay hay ngăn chặn?
Để hiểu hết về cuộc chiến này, Phó giáo sư – Tiến sỹ Liu Wei của trường Chính sách và Hành chính công, Đại học Nhân dân Trung Hoa cho rằng phải đặt nó trong bối cảnh rộng lớn hơn về quan hệ Mỹ - Trung.
Kể từ khi Trung Quốc bắt đầu "lên đời", cuộc tranh luận về "mối đe dọa mang tên Trung Quốc" đã nổi lên ở Mỹ và kéo dài dai dẳng, xoay quanh việc ngăn chặn hay bắt tay với Bắc Kinh - 2 lựa chọn chiến lược cho chính sách của Mỹ với Trung Quốc trong những năm 1990.
Chính quyền cựu Tổng thống Bill Clinton đã chọn cách tiếp cận bắt tay với Trung Quốc. Như ông Clinton từng giải thích, việc bắt tay với Trung Quốc có thể thúc đẩy nước này "tăng cường cải cách bên trong và hướng tới chấp nhận quy định luật pháp".
Sau khi Trung Quốc được gia nhập WTO (Tổ chức Thương mại Thế giới) năm 2000, ông Clinton còn tuyên bố thêm rằng Bắc Kinh đã "đồng ý du nhập một trong những giá trị được trân trọng nhất của nền dân chủ: tự do kinh tế".
Tuy nhiên, sau hàng thập kỷ được hưởng chính sách "bắt tay" của Mỹ, Trung Quốc không những chưa đạt được độ tự do về kinh tế và chính trị như Washington kỳ vọng mà còn vươn lên trở thành nền kinh tế lớn thứ Hai thế giới, đe dọa trực tiếp ngôi vị số Một của Mỹ. "Mối đe dọa mang tên Trung Quốc" vì thế mà càng trở nên nghiêm trọng hơn
Trong bối cảnh đó, cuộc chiến thương mại hiện nay có thể coi như một sự "xoay trục" của Washington trong chính sách đối với Trung Quốc.
Nguồn: soha.vn