Betty Zhang và hàng nghìn chị em khác ở Trung Quốc đang phải đối mặt với cuộc chiến pháp lý siêu dài để giành quyền nuôi con từ tay người yêu đồng giới cũ. Câu chuyện này thực sự đau lòng lắm!
Betty Zhang vẫn nhớ như in khoảnh khắc lá đơn kiện trở thành "cơ hội cuối" để được gặp lại các con mình.
Tháng 11 năm ngoái, sau 9 năm yêu đương, người yêu đồng giới của Zhang đuổi cô ra khỏi căn hộ chung ở Bắc Kinh và cấm không cho dẫn 2 đứa con theo. Sau đó người này block sạch liên lạc luôn, hoàn toàn phớt lờ mọi yêu cầu gặp mặt của Zhang.
Tuyệt vọng đến mức cùng đường, Zhang (35 tuổi) quay lại nhà cũ vào tháng 12 và van xin được gặp con. Nhưng vẫn không thành
"Hôm đó tôi như phát điên. Tôi ngồi khóc ngay trước cửa nhà và cầu xin cô ấy cho gặp các con nhưng không được" - Zhang tâm sự với Sixth Tone.
Cuối cùng cô gọi cảnh sát đến can thiệp. Plot twist là cảnh sát không những không giúp mà còn dọa bắt giam vì tội "làm phiền người khác" nếu không chịu rời đi Họ bảo kiểu: "Chị muốn giải quyết thì đi kiện đi."
Và đó chính xác là điều Zhang làm sau đó 6 tháng.
Zhang nộp đơn kiện giành quyền giám hộ con đầu năm nay và được tòa án Chu San (tỉnh Chiết Giang) chấp nhận vào tháng 3. Đây là vụ kiện giành quyền nuôi con đầu tiên giữa cặp đôi đồng giới ở Trung Quốc, nên đương nhiên là gây bão mạng xã hội rồi! Nhiều người kỳ vọng đây sẽ là cột mốc quan trọng giúp nâng cao nhận thức về những khó khăn mà cộng đồng LGBT phải đối mặt khi nuôi con.
Những năm gần đây ở Trung Quốc, hàng nghìn người đồng giới đã lập gia đình và có con nhờ các tổ chức mang thai hộ hoạt động ngầm. Nguồn tin nội bộ tiết lộ với Sixth Tone rằng hiện có cả tá tổ chức ngầm như vậy trên khắp nước này và nhu cầu ngày càng tăng. Theo ông Hu Zhijun - giám đốc PFLAG (tổ chức LGBT lớn nhất Trung Quốc), hiện có khoảng 100 nghìn trẻ em đang được nuôi dưỡng bởi các cặp đôi đồng giới.
Nhưng mà, các gia đình đồng giới gặp phải vô vàn rắc rối pháp lý đấy! Dù xã hội đã cởi mở hơn với LGBT nhưng mang thai hộ vẫn bị coi là trái luật. Các cặp đôi muốn có con phải nhờ tổ chức ngầm hoặc ra nước ngoài. Thêm nữa, luật pháp Trung Quốc vẫn chưa công nhận hôn nhân đồng giới, khiến họ rơi vào thế rất yếu.
Luật hôn nhân Trung Quốc đảm bảo cha mẹ vẫn có quyền nuôi và gặp con sau ly hôn, nhưng không áp dụng cho cặp đôi đồng giới - theo luật sư Gao Mingyue tại Công ty luật Guantao (Thượng Hải), người đại diện cho Zhang.
Với trường hợp của Zhang, sự mơ hồ của luật pháp có thể khiến cuộc chiến giành quyền nuôi con kéo dài... cả đời luôn
Zhang và người yêu kết hôn tại Mỹ năm 2016 và bắt đầu hành trình sinh con bằng phương pháp IVF cùng năm. Bác sĩ thụ tinh thành công từ trứng của người yêu Zhang, rồi đặt 2 phôi thai vào tử cung của cả hai người. 9 tháng sau, Zhang sinh một bé gái còn người yêu sinh bé trai.
Suốt 2 năm rưỡi tiếp theo, họ cùng nuôi các con ở Bắc Kinh như mọi cặp vợ chồng khác. Các bé gọi Zhang là "Mommy" và người yêu cô là "Mama"
Nhưng theo pháp luật, Zhang không có bất kỳ ràng buộc pháp lý nào với các con vì cô không phải mẹ sinh học của chúng. Hơn nữa, cuộc hôn nhân của cô và người yêu cũng không được luật Trung Quốc công nhận.
Chính vì vậy Zhang rất ít cơ hội giành được quyền nuôi con trai, thậm chí có thể không được phép thăm nom. Luật sư nhận định khả năng giành được quyền giám hộ con gái cao hơn đôi chút.
Zhang đệ đơn giành quyền giám hộ cả 2 con và khẳng định ưu tiên của cô là cả hai người đều được liên lạc thường xuyên với bọn trẻ.
"Mong muốn của tôi cũng giống các gia đình dị tính thôi. Dù mỗi người nuôi 1 con thì tôi cũng muốn được quyền thăm chúng" - Zhang nói.
Không được pháp luật công nhận là thực tế mà các cặp đôi LGBT ở Trung Quốc phải chấp nhận. Ding Yaqing - luật sư ở Quảng Châu chuyên về vấn đề LGBT - cho biết cô thường tư vấn cho các cặp đôi đồng giới về pháp lý khi lập gia đình nhưng không ai có thể đưa ra giải pháp hiệu quả.
"Các cặp đồng giới ra tòa ly hôn không còn xa lạ nhưng tranh chấp quyền nuôi con (khi 1 người là mẹ hợp pháp, 1 người là mẹ sinh học) vẫn còn quá mới mẻ với hệ thống pháp luật Trung Quốc. Không ai biết cách xử lý và mọi chuyện sẽ đi về đâu" - Ding nói.
Ding thường khuyên các cặp đôi nên tự mang thai và sinh con bằng trứng của mình để tránh rắc rối pháp lý sau này.
Tuy nhiên, trong hầu hết trường hợp, các cặp đôi đồng tính nữ thường chọn cách 1 người mang thai bằng phôi được thụ tinh từ trứng của người kia để cả hai đều cảm thấy có liên kết với quá trình sinh con - theo Eros Li, giám đốc bán hàng tại một công ty mang thai hộ ở Quảng Châu.
Theo thống kê của Li, anh ước tính khoảng 20% cặp đôi đồng giới là khách hàng của anh chia tay và rơi vào tình huống giống Zhang. Đa số chọn cách giải quyết riêng tư. Một số quyết định kiện tụng để giành quyền lợi như các cặp dị tính nhưng quá trình này cực kỳ dài, phức tạp và đau khổ
Fo Ge - một người phụ nữ đồng tính 37 tuổi đang chuẩn bị sinh 2 con với người yêu thông qua dịch vụ hỗ trợ sinh sản - cho biết cô mất gần 2 năm để hoàn tất giấy tờ pháp lý. Đến giờ Fo đã nộp đơn xin quyền giám hộ 1 trẻ, yêu cầu người hiến tinh trùng từ bỏ quyền nuôi con và giao quyền giám hộ cho người còn lại nếu 1 trong 2 bị mất khả năng nuôi dưỡng hoặc qua đời.
"Chúng tôi muốn có quyền lợi như các cặp dị tính. Nếu không bàn bạc về vấn đề pháp lý thì 1 trong 2 sẽ bị thiệt thòi và dần dần mối quan hệ cũng đi vào ngõ cụt" - Fo chia sẻ.
Fo cũng biết hầu hết các cặp đôi đồng tính không thể làm như cô. Họ không chỉ không muốn nghĩ đến chuyện chia tay mà còn thiếu kiến thức pháp luật để hoàn thiện giấy tờ - việc này đòi hỏi đào tạo pháp lý chuyên nghiệp. Đa số không rõ quy định nào có thể bảo vệ quyền lợi mình và không biết tìm tài liệu cần thiết ở đâu.
Zhang và người yêu chưa bao giờ thảo luận về tương lai, về việc sẽ làm gì với các con nếu hôn nhân tan vỡ. Đơn giản vì trước đây họ chưa từng nghĩ mình sẽ chia tay sau nhiều năm gắn bó vượt qua sóng gió.
Zhang không ngờ thực tế lại khác hoàn toàn. Bệnh viện ở Mỹ thụ tinh 2 phôi thai đều từ trứng của người yêu Zhang. Nếu tình huống đảo ngược thì giờ cô đã có nhiều lợi thế hơn trong phiên tòa sắp tới rồi
Hiện tại phiên tòa vẫn chưa ấn định ngày xét xử. Luật sư Gao hy vọng là tháng 5 nhưng người yêu cũ của Zhang yêu cầu chuyển về tòa Bắc Kinh xét xử và điều này có thể kéo dài hơn rất nhiều thời gian nữa.
Gao tin kết quả phụ thuộc rất nhiều vào thái độ của thẩm phán. Ở Trung Quốc, thẩm phán thường xem xét 3 yếu tố khi quyết định trong vụ đòi quyền giám hộ: Di truyền, mang thai và lợi ích tốt nhất cho trẻ. Liệu Zhang có giành được quyền giám hộ con trai nếu thẩm phán xem xét yếu tố thứ 3 vẫn còn là ẩn số
Các tổ chức LGBT như PFLAG mong vụ kiện của Zhang sẽ thuyết phục được các cơ quan làm luật và cho thấy các gia đình đồng giới cần gì.
"Điều khó nhất không phải thay đổi luật mà là phá vỡ định kiến để từ đó ảnh hưởng đến luật pháp. Chúng ta cần thay đổi suy nghĩ của mọi người và để làm được vậy thì cần những người dũng cảm như Zhang đứng lên và tạo ảnh hưởng đến nhiều người xung quanh" - Hu nói.
Vụ kiện của Zhang cũng đã khiến đông đảo netizen trên Weibo đứng lên kêu gọi chính phủ hợp thức hóa hôn nhân đồng giới. Gao cho rằng đây là "cách tốt nhất" để đảm bảo công bằng về quyền lợi cho các cặp đôi đồng giới trong tương lai.
Trong khi đó Ding tin rằng các quy định pháp lý để bảo vệ quyền lợi của trẻ sinh ra từ công nghệ hỗ trợ sinh sản là cực kỳ cần thiết và cần được triển khai nhanh chóng.
"Quyền giám hộ và quyền lợi khác của những đứa trẻ như vậy đang vô cùng mờ mịt. Cần xác định rõ ai là người bảo hộ hợp pháp cũng như nghĩa vụ của họ với các con là gì. Bất kể luật Trung Quốc có chấp nhận mang thai hộ hay không thì những đứa trẻ luôn vô tội" - Ding cho biết.
Về phía Zhang, cô chỉ có thể chờ đợi và hy vọng tòa án sẽ công nhận mối quan hệ của cô với các con.
"Chúng tôi là một gia đình, bất kể có cùng huyết thống hay không. Chúng tôi đã ở bên nhau suốt ngần ấy năm. Chỉ vì chúng tôi chia tay, không có nghĩa là gia đình của chúng tôi chưa từng tồn tại" - Zhang nói
Nguồn: kenh14.vn