Ngày 25/4, tin từ Afghanistan cho hay các anh lính Mỹ đã bắt đầu "dọn đồ" - chuyển những thiết bị không cần thiết ra khỏi Afghanistan rồi nè! Đây là bước đầu trong kế hoạch rút toàn bộ quân về nước vào tháng 9 tới đây.
Đây là động thái đầu tiên kể từ khi Tổng thống Joe Biden tuần trước thông báo chi tiết về kế hoạch rút quân khỏi Afghanistan với deadline là ngày 11/9 - đúng tròn 20 năm ngày xảy ra vụ khủng bố năm 2001, cũng chính là sự kiện đã châm ngòi cho cuộc chiến dài kỳ này.
Hiện tại, Mỹ có gần 2.500 anh lính đang đóng quân tại Afghanistan, cùng với hàng trăm nhân viên thuộc lực lượng đặc biệt.
Cuộc chiến Afghanistan được coi là cuộc chiến "xa nhà" kéo dài nhất trong lịch sử nước Mỹ. Suốt 20 năm ấy, drama nóng lạnh xảy ra liên tục, không ai biết bao giờ nó mới kết thúc, bao giờ người Mỹ mới về nhà. Nhưng đến khi ông Joe Biden lên làm chủ Nhà Trắng thì mọi thứ bắt đầu có biến chuyển nhanh hơn.
Chuyến thăm bất ngờ của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ
Ngày 21/3, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin bất ngờ đổ bộ Kabul trong chuyến công du đầu tiên tới Afghanistan trên cương vị sếp lớn Lầu Năm Góc.
Chuyến thăm này diễn ra trong lúc Mỹ đang rà soát lại thỏa thuận hòa bình mà chính quyền cựu Tổng thống Donald Trump ký với Taliban hồi năm 2020. Theo đó, Mỹ sẽ rút khoảng 2.500 binh sĩ còn lại về nước trước ngày 1/5 (để so sánh thì năm 2011, số quân Mỹ ở đây lên tới 100.000 người luôn nha! ).
Tuy nhiên, deadline ngày 1/5 không được nhắc đến trong thông cáo sau cuộc gặp giữa Bộ trưởng Lloyd Austin và Tổng thống Afghanistan Mohammad Ashraf Ghani.
Tại cuộc gặp, hai bên đều bày tỏ lo ngại về tình hình bạo lực ở Afghanistan, đồng thời nhấn mạnh rằng "giải pháp căn bản cho tình hình hiện tại là đạt được một nền hòa bình công bằng và lâu dài".
Bộ trưởng Austin nói rõ, Mỹ sẵn sàng hợp tác với Afghanistan để đạt được hòa bình và ổn định: "Điều tôi muốn nói là mức độ bạo lực tại Afghanistan vẫn còn khá cao. Chúng tôi thực sự muốn thấy bạo lực giảm xuống. Và tôi nghĩ, nếu bạo lực giảm sẽ tạo điều kiện để công việc ngoại giao phát huy hiệu quả hơn".
Về phần mình, Tổng thống Ghani khẳng định sự đồng thuận ở tất cả các cấp trong nội bộ Afghanistan về tiến trình hòa bình với Taliban và Chính phủ sẽ tận dụng tối đa các cơ hội này để mang lại hòa bình.
Ông Austin là thành viên đầu tiên trong nội các của Tổng thống Biden đến Afghanistan. Chuyến đi diễn ra giữa lúc dư luận đặt hàng loạt câu hỏi về chiến lược của chính quyền mới liên quan đến cuộc chiến đã kéo dài 20 năm này.
Trong khi đó, Taliban đã lên tiếng cảnh báo Mỹ "sẽ chuốc lấy hậu quả" nếu không tuân thủ hạn chót rút quân (ngày 1/5/2021 theo thỏa thuận với cựu Tổng thống Trump).
"Chúng tôi đã có 18 tháng đàm phán với phía Mỹ và họ đồng ý sẽ rút quân trong vòng 14 tháng. Như vậy, deadline để Mỹ rút quân sẽ kết thúc vào cuối tháng 4 và đầu tháng 5. Nếu Mỹ không rút quân đúng hạn thì có nghĩa họ đã vi phạm thỏa thuận. Sự vi phạm đó không phải từ phía chúng tôi mà từ phía Mỹ. Vì vậy, tất nhiên chúng tôi sẽ có phản ứng" - Suhail Shaheen, một thành viên Taliban nói.
Ngược lại, Tổng thống Afghanistan Ashraf Ghani cho rằng "nước Mỹ nên tránh rút quân vội vàng", khi mà Taliban chưa bày tỏ thiện chí tại các cuộc đàm phán hòa bình ở Doha, Qatar.
Tổng thống Joe Biden: Đã đến lúc các anh phải được về nhà!
Sau những động thái đó, ngày 14/4, ông Joe Biden thông báo nước Mỹ sẽ bắt đầu giai đoạn cuối cùng của việc rút quân khỏi Afghanistan từ ngày 1/5 và sẽ hoàn thành trước ngày 11/9.
"Chúng tôi sẽ làm điều này một cách có trách nhiệm, có chủ đích và an toàn. Chúng tôi cũng sẽ phối hợp đầy đủ với các đồng minh và đối tác - những người đang duy trì lực lượng nhiều hơn cả Mỹ tại Afghanistan" - ông Biden nói và cho biết Mỹ sẽ "tiếp tục ủng hộ người dân Afghanistan thông qua hỗ trợ liên tục về phát triển, nhân đạo và an ninh".
Cùng ngày, NATO cũng tuyên bố các đồng minh trong khối đã nhất trí bắt đầu rút lực lượng khỏi Afghanistan kể từ ngày 1/5.
Về phần mình, Tổng thống Afghanistan Ashraf Ghani nói rằng nước này tôn trọng quyết định của Mỹ và NATO, "sẽ phối hợp với các đối tác để bảo đảm cuộc chuyển giao diễn ra suôn sẻ".
Ông Ghani cũng nhấn mạnh: "Lực lượng an ninh và quốc phòng đáng tự hào của Afghanistan hoàn toàn đủ khả năng bảo vệ người dân và đất nước, điều mà họ đã và đang làm trong suốt thời gian qua".
Như vậy, từ ngày 1/5 tới, một bộ phận binh sĩ Mỹ và NATO bắt đầu rời Afghanistan, và sẽ kết thúc vào ngày 11/9, đánh dấu hồi kết cho cuộc chiến kéo dài 20 năm mà không hoàn toàn thu lại được kết quả tích cực.
Việc Mỹ rút hết binh sĩ khỏi Afghanistan trùng vào dịp kỷ niệm 20 năm ngày nước Mỹ bị tấn công khủng bố bởi al-Qaeda - "giọt nước tràn ly" khiến Mỹ khởi động chiến dịch chống khủng bố và đưa quân vào Afghanistan.
Sau gần 2 thập kỷ và 3 nhiệm kỳ Tổng thống, ông Biden tuyên bố rằng việc rút hết quân khỏi Afghanistan là điều mà không ai trong 3 người tiền nhiệm làm được. "Đã đến lúc kết thúc cuộc chiến dài nhất của nước Mỹ. Đã đến lúc binh sĩ phải được về nhà" - ông Biden nói và thêm rằng "Tôi hiện là Tổng thống Mỹ thứ tư quản lý sự hiện diện của quân đội Mỹ ở Afghanistan. Hai Tổng thống thuộc đảng Cộng hòa, hai Tổng thống thuộc đảng Dân chủ. Tôi sẽ không chuyển trách nhiệm này cho người thứ năm".
Nhìn lại 20 năm chiến tranh
Cuộc chiến tại Afghanistan được châm ngòi sau thảm họa khủng bố ngày 11/9/2001. Vào cái ngày định mệnh đó, các phần tử al-Qaeda đã bắt cóc 4 chiếc máy bay dân dụng và lái chúng đâm vào Trung tâm Thương mại thế giới (New York), Lầu Năm Góc (Virginia) và một cánh đồng ở Pennsylvania.
Vụ khủng bố này đã khiến gần 3.000 người thiệt mạng. Ngay sau đó, Osama bin Laden - đứng đầu nhóm khủng bố Hồi giáo, được xác định là kẻ đứng sau vụ tấn công.
Chiến dịch "Tự do bền vững" được Mỹ phát động kể từ ngày 7/10/2001, với các đợt ném bom vào lực lượng Taliban. Sau đó 1 tháng, một nhóm lính thuộc lực lượng đặc biệt Mỹ được triển khai tới Afghanistan để chiến đấu cùng với Liên minh miền Bắc - một đội quân chủ yếu là các tay súng du kích và binh lính quân đội thuộc chính phủ đã bị Taliban lật đổ năm 1996.
Tháng 12/2001, các lực lượng Taliban đã bị đánh bật khỏi các thành trì ở Kandahar. Taliban sụp đổ nhưng Bin Laden và Mullah Omar - thủ lĩnh Taliban - đã trốn thoát.
Ngày 2/5/2011, quân đội Mỹ đã tiến hành một cuộc đột kích và tiêu diệt thủ lĩnh Al Qaeda Osama bin Laden tại một ngôi làng ở Pakistan, tạo nên bước ngoặt trong cuộc chiến ở Afghanistan.
Đến năm 2015, chiến dịch "Tự do bền vững" được đổi tên thành chiến dịch "Canh gác tự do". Theo đó, binh sĩ NATO và Mỹ sẽ được duy trì ở Afghanistan để đào tạo và cố vấn cho các lực lượng an ninh Afghanistan.
Cũng từ đó, một chiến lược mới để giải quyết cuộc xung đột bắt đầu, mà mấu chốt là đàm phán với Taliban. Đến năm 2020, Mỹ và Taliban đã ký một thỏa thuận, mở đường cho việc hàng loạt binh sĩ NATO và Mỹ rút khỏi Afghanistan. Tuy nhiên, hai bên đã không ký kết thỏa thuận ngừng bắn.
Những con số đắng lòng
Về việc Nhà Trắng lên kế hoạch rút hết binh sĩ khỏi Afghanistan vào ngày 11/9/2021, tờ New York Times nhận xét rằng Mỹ đã có được những bài học "đắt giá" từ việc rút quân khỏi Iraq, khiến cho tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng trỗi dậy mạnh mẽ và trở thành nỗi sợ hãi của thế giới. Tờ báo cũng nhắc rằng cuộc chiến 20 năm đã khiến Mỹ tốn 2.000 tỷ USD và gần 2.400 quân nhân thiệt mạng.
Cuộc chiến của Mỹ ở Afghanistan bắt đầu từ ngày 7/10/2001, nhằm trả đũa al-Qaeda sau vụ khủng bố kinh hoàng 11/9. Với sự xuất hiện của lực lượng chiến đấu ở căn cứ gần Kandahar, miền nam Afghanistan, lực lượng quân đội Mỹ tăng lên 2.300 binh sĩ vào cuối năm 2001.
Đến năm 2009, khi căng thẳng leo thang, phái bộ quân sự Mỹ tại Afghanistan có trung bình từ 15.000 đến 25.000 quân.
Nguồn: soha.vn