Từng là công trình triển lãm siêu to khổng lồ với mái vòm cao 27m, Cung Đấu xảo ở Hà Nội đã bị bom đạn "xoá sổ" hoàn toàn rồi. Giờ muốn thấy kiến trúc nguy nga của nó chỉ còn cách lật tài liệu cũ thôi các bạn ơi
Cung Đấu xảo – công trình "flex" một thời
Ngày 26/2/1902, Cung Đấu xảo tại Hà Nội được khánh thành trong một buổi lễ cực hoành tráng luôn. Công trình có tên tiếng Pháp là Grand Palais de Hanoi, được xây để tổ chức hội chợ, triển lãm, trưng bày và giới thiệu sản phẩm, hàng hóa.
Theo cách hiểu Hán - Việt thì "Đấu xảo" có nghĩa là "hội thi đấu về sự tinh xảo" á. Tên gọi này khớp đúng với mục đích là nơi giới thiệu sản phẩm, hàng hoá và thúc đẩy thương mại nha.
Theo tài liệu của Trung tâm Lưu trữ Quốc gia I, con đường từ cổng chính trên đại lộ Gambetta (giờ là phố Trần Hưng Đạo đó), dẫn vào Cung Đấu xảo được san phẳng và trải cát cẩn thận. Hai bên đường là hàng cây xanh mát, ở giữa có những lá cờ tung bay phần phật.
Lễ khánh thành có cả Toàn quyền Doumer, vua Thành Thái cùng hoàng thân và các thành viên Hội đồng tối cao Đông Dương tham dự luôn á. Sự kiện này đánh dấu thời điểm một công trình quy mô lớn chính thức được "unbox" đấy
Quy mô gây shock visual
Cung Đấu xảo được xây trên khu đất rộng 10ha (khủng chưa?), theo đồ án của kiến trúc sư Bussy, nhân viên Sở Công chính. Mặt tiền dài 100m, rộng 25m. Toà nhà gồm một tầng trệt và một tầng hầm cao 3,5m dành cho các cuộc triển lãm đặc biệt.
Theo Thư viện số thuộc Viện Kỹ nghệ Quốc gia Pháp thì tổng diện tích Cung Đấu xảo khoảng 3.000m2. Công trình cao 27m tính từ mặt đất lên đỉnh (tầm bằng toà nhà 9 tầng bây giờ), khoảng cách giữa các cột là 13m.
Kiến trúc công trình nổi bật với khối trung tâm có mái vòm vươn cao ngút trời. Hai đầu toà nhà cũng có mái vòm tạo điểm nhấn, nhìn siêu cân đối. Các lối đi rộng cùng hệ thống cột bao quanh phòng triển lãm lớn kết nối các khối kiến trúc với nhau.
Khu vực xây Cung Đấu xảo trước đó vốn là vùng đất trũng nên phải đắp thêm đất mới xây được. Xung quanh công trình vẫn còn vài cái ao hồ, vừa giữ dấu tích địa hình cũ, vừa tạo cảnh quan đẹp mắt nữa ️
Những chi tiết cầu kỳ bên trong
Nhìn bên ngoài tưởng Cung Đấu xảo xây bằng đá chứ? Nhưng thực ra công trình dùng khoảng 10 triệu viên gạch do thợ Việt Nam làm nha. Bên ngoài gạch được phủ một loại vữa đặc biệt, lần đầu được thử nghiệm ở miền Bắc đấy.
Loại vữa này làm từ xi măng trắng sản xuất riêng ở Pháp, kết hợp với cát silic lấy từ sông Glaire. Lớp phủ này tạo nên vẻ ngoài riêng cho công trình, khiến bề mặt trông như đá thiệt
Cung Đấu xảo có 4 cầu thang lớn ở phía trước, sau và hai bên. Riêng cầu thang mặt tiền chính được trang trí bằng hai tượng sư tử bằng đồng cực bảnh. Từ cầu thang giữa, khách đi qua cánh cửa lớn để vào phòng trung tâm.
Cánh cửa chính được làm bằng song sắt tại các xưởng ở Paris, cao 8,7m và rộng 5m (tưởng tượng cái cửa cao bằng toà nhà 3 tầng đi ). Phía trong cửa lắp kính mờ. Qua lối này là có thể vào không gian trung tâm của công trình rồi.
Tiền sảnh dẫn tới phòng khách trung tâm rộng 144m2. Hai bên là hành lang rộng rãi kết nối các khu vực. Tài liệu xưa mô tả đường nét và cách trang trí khá đơn giản nhưng càng nhìn kỹ càng thấy bề thế ghê.
Phong cách kiến trúc mang đậm dấu ấn Hy Lạp. Trên sàn nhà có một hoa thị size khủng tạo điểm nhấn đẹp mắt. Tác phẩm do Công ty Paray-le-Monial thực hiện, từng được show tại Triển lãm Paris năm 1900 trước khi ship về Hà Nội.
Việc lát tác phẩm size lớn và yêu cầu kỹ thuật cao đòi hỏi phải tỉ mỉ lắm. Những người thợ bản địa đã hoàn thành công việc này cực kỳ xuất sắc. Trên đỉnh mái vòm còn có các tác phẩm nghệ thuật, trong đó có bức tranh mô tả cuộc sống người xưa do hoạ sĩ Yollet vẽ nữa đó
Nơi diễn ra nhiều triển lãm đỉnh cao
Sau khi hoàn thành, Cung Đấu xảo trở thành địa điểm tổ chức nhiều cuộc triển lãm. Một trong những sự kiện nổi bật là "Triển lãm các sản phẩm nông nghiệp, kĩ nghệ và nghệ thuật" khai mạc ngày 16/11/1902.
Tuy nhiên công trình tồn tại không được lâu so với dấu ấn mà nó để lại trong sách vở. Trong giai đoạn cuối Thế chiến thứ Hai, khoảng năm 1944-1945, Cung Đấu xảo bị máy bay quân Đồng minh ném bom và phá huỷ toàn bộ
Từ đó, công trình tráng lệ một thời không còn nữa. Những thông tin về quy mô, kiến trúc và các hoạt động ở đây giờ chỉ còn lưu lại qua tài liệu, hình ảnh và mô tả về Hà Nội xưa thôi.
Cung văn hoá Việt - Xô trên nền đất cũ
Hiện giờ, trên nền đất từng có Cung Đấu xảo là Cung Văn hoá Lao động Hữu nghị Việt - Xô. Công trình được xây như một món quà của Hội đồng Trung ương các Công đoàn Liên Xô tặng giai cấp công nhân và tổ chức Công đoàn Việt Nam.
Công trình khởi công ngày 7/11/1978 và đưa vào hoạt động ngày 1/9/1985. Kiến trúc sư Liên Xô G. G. Isakovich là người thiết kế. Cung văn hoá nằm trên diện tích 3,2ha, gồm ba khối nhà chính là nhà biểu diễn, nhà học tập và nhà kỹ thuật, với tổng cộng 120 phòng.
Toà nhà chính cao 4 tầng, dài 96m, rộng 60m và cao 33m tính từ mặt đường lên điểm cao nhất. Bên cạnh là khối nhà 3 tầng, nối với toà nhà chính bằng công trình mái bằng có sân thượng.
Điểm hot nhất của Cung Văn hoá Lao động Hữu nghị Việt - Xô là hội trường lớn với 1.111 chỗ ngồi, sân khấu quay và hệ thống kỹ thuật xịn xò phục vụ nhiều loại hình nghệ thuật từ ca nhạc, ballet, kịch đến hội nghị và hội thảo.
Ngoài hội trường, công trình còn có các không gian dành cho biểu diễn nghệ thuật, hội nghị, hội thảo, triển lãm, sinh hoạt câu lạc bộ và các lớp học năng khiếu. Việc chia thành nhiều không gian riêng giúp nhiều hoạt động có thể diễn ra cùng lúc, tiện lợi phết
So với Cung Đấu xảo từng có trên khu đất này thì Cung Văn hoá Lao động Hữu nghị Việt - Xô là công trình hoàn toàn khác về thời kỳ, thiết kế và công năng. Tuy vậy, nền đất này vẫn gắn với một phần lịch sử kiến trúc và hoạt động văn hoá của Hà Nội mà ️
Nguồn: techz.vn