Cụm sao Hyades được tạo thành từ cách đây khoảng 680 triệu năm từ một đám mây khí và bụi siêu to khổng lồ trong Dải Ngân Hà. Nhưng mà giờ đây, theo các nhà thiên văn học thì nhiều ngôi sao đang "bay màu" khỏi cụm và khiến Hyades đang đứng trước nguy cơ "toang" thật sự luôn!
Sắp tan rã rồi chứ đùa à
Dự báo này được đưa ra sau khi các nhà khoa học dùng đài quan sát thiên văn Gaia để đo vận tốc của những ngôi sao trong cụm Hyades và cả những ngôi sao đang "chạy mất dép" khỏi cụm nữa.
"Chúng tôi thấy rằng, sẽ chỉ còn khoảng 30 triệu năm nữa trước khi cụm sao Hyades tan rã hết. So với tuổi thọ của Hyades thì quãng thời gian đó là rất ngắn luôn á", Semyeong Oh - một nhà thiên văn học tại Đại học Cambridge, cho biết.
Hyades là cụm sao chỉ cách Trái Đất 150 năm ánh sáng và có thể được nhìn thấy bằng mắt thường trong chòm sao Kim Ngưu đấy. Cụm sao này được hình thành cách đây khoảng 680 triệu năm từ một đám mây khí và bụi siêu lớn trong Dải Ngân Hà.
Các tập hợp sao như Hyades hay còn được gọi là quần tinh mở, được sinh ra với hàng trăm hoặc hàng nghìn ngôi sao nằm gần nhau nhờ sức hút trọng lực nha.
Tuy nhiên, có nhiều yếu tố đang khiến các ngôi sao dần "chia tay" nhau, bao gồm: Các vụ nổ siêu tân tinh từ những ngôi sao lớn nhất (drama thật sự luôn); Những đám mây khí lớn đi qua gần cụm sao và kéo những ngôi sao ra khỏi nó; Các ngôi sao tự tương tác với nhau và đẩy những ngôi sao nhỏ nhất ra ngoài (bully hả trời); Lực hấp dẫn của toàn bộ Dải Ngân Hà cũng thu hút các ngôi sao. Chính vì những lý do này, các quần tinh mở hiếm khi tồn tại đến một tỷ năm được.
Hyades được cho là đã tồn tại lâu hơn nhiều các cụm sao khác rồi đấy. Tuy nhiên, các nhà thiên văn học lần đầu tiên nhận thấy những dấu hiệu "không ổn" vào năm 2018. Thời điểm đó, các nhóm nghiên cứu ở Đức và Áo đã sử dụng đài quan sát thiên văn Gaia của Cơ quan Vũ trụ châu Âu và phát hiện, nhiều ngôi sao đã tách khỏi cụm Hyades rồi.
Những ngôi sao này tạo thành hai vệt đuôi dài ở phía đối diện của Hyades. Mỗi đuôi sao trải dài hàng trăm năm ánh sáng và lớn hơn cả cụm sao luôn á! Trong khi đó, cụm sao Hyades chỉ rộng khoảng 65 năm ánh sáng thôi.
Nằm cách Mặt Trời khoảng 153 năm ánh sáng, Hyades bao gồm một nhóm hình cầu gồm hàng trăm ngôi sao có cùng độ tuổi, nơi xuất phát, đặc điểm hóa học và chuyển động trong không gian.
Từ góc nhìn của các nhà quan sát trên Trái Đất, cụm Hyades xuất hiện trong chòm sao Kim Ngưu, nơi các ngôi sao sáng nhất của nó tạo thành hình chữ "V" cùng với Aldebaran. Tuy nhiên, Aldebaran không liên quan gì đến Hyades cả, vì nó nằm gần Trái Đất hơn rất nhiều và chỉ đơn giản là nằm dọc theo cùng một đường ngắm thôi.
Lý do "toang" là gì vậy?
Trong nghiên cứu mới được đăng tải trên trang web arXiv.org, đồng nghiệp của nhà nghiên cứu Semyeong Oh tại Đại học Cambridge, ông Wyn Evans đã phân tích quá trình cụm Hyades đánh mất những ngôi sao trong vòng đời. Cụm sao này được hình thành với khối lượng gấp 1.200 Mặt Trời đấy.
Tuy nhiên, hiện tại, Hyades chỉ nặng bằng 300 Mặt Trời thôi (giảm cân quá đà rồi nè). Trên thực tế, hai vệt đuôi chứa nhiều ngôi sao hơn cả cụm nữa cơ. Hyades càng mất đi nhiều sao, lực hấp dẫn càng ít để giữ những thành viên còn lại. Yếu tố này khiến ngày càng nhiều ngôi sao tách khỏi cụm, khiến sự tồn tại của Hyades trở nên khó khăn hơn bao giờ hết.
Ông Siegfried Roser - một nhà thiên văn học tại Đại học Heidelberg ở Đức và là người dẫn đầu một trong hai nhóm nghiên cứu phát hiện ra cụm đuôi, đồng ý rằng Hyades đang ở trong những năm cuối của vòng đời. Tuy nhiên, nhà thiên văn học Roser cho rằng, hiện tại vẫn còn quá sớm để xác định được ngày chính xác mà cụm sao này "bye bye" thế giới. "Sẽ là hơi mạo hiểm nếu nói về vấn đề này ở thời điểm này.
Việc chạy mô phỏng máy tính với khối lượng, vị trí và vận tốc của các ngôi sao sẽ cho thấy rõ hơn những gì xảy ra trong tương lai", ông Roser nói.
Theo nhà thiên văn học Semyeong Oh, nguyên nhân chính khiến Hyades tiến gần tới quá trình diệt vong chính là... Dải Ngân Hà. Tương tự như khi Mặt Trăng ảnh hưởng đến thủy triều trên Trái Đất, Dải Ngân Hà cũng gây ra hiện tượng này ở cụm sao Hyades. Do trọng lực, nước bị hút về phía Mặt Trăng gây ra triều lên ở phía Trái Đất quay về Mặt Trăng.
Trong khi đó, Dải Ngân Hà kéo những ngôi sao ra khỏi hai phía của cụm Hyades. Hàng triệu năm sau khi cụm Hyades tan rã, những ngôi sao của nó sẽ tiếp tục trôi nổi trong không gian với tốc độ như cũ, giống vận động viên nhảy dù từ cùng một chiếc máy bay vậy.
5 ngôi sao thành viên sáng nhất của Hyades đã tiêu thụ nhiên liệu hydro ở lõi của chúng và hiện đang phát triển thành những ngôi sao khổng lồ rồi. 4 trong số những ngôi sao này, với các tên gọi Gamma, Delta 1, Epsilon và Theta Tauri, tạo thành một tiểu hành tinh luôn.
Lõi của cụm sao Hyades, nơi các ngôi sao có mật độ dày đặc nhất, có bán kính 8,8 năm ánh sáng. Trong khi đó, bán kính thủy triều của cụm - nơi các ngôi sao bị ảnh hưởng mạnh hơn bởi lực hấp dẫn của Dải Ngân Hà xung quanh, là 33 năm ánh sáng.
Nguồn: soha.vn