Mấy hôm nay thấy cửa hàng xăng dầu bán kiểu "có một không hai", nhiều người đang hoang mang không biết là thiếu hàng thật hay các chủ đang "chiến thuật" chờ giá tăng để profit? Bộ Công Thương đã chính thức lên tiếng rồi nè!
Sự thật đằng sau chuyện bán "từng giọt"?
Theo ông Trần Hữu Linh - Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), thì drama ở Trung Đông đang làm khó các thương nhân đầu mối trong việc tạo nguồn hàng. Thêm vào đó, nhu cầu xăng tăng vọt ở một số khu vực, cộng với việc mọi người đổ xô mua từ các đầu mối lớn càng làm căng thẳng khâu vận chuyển và phân phối.
Nhưng plot twist là ông Linh cũng không loại trừ khả năng một số doanh nghiệp đang "hẹn giờ" - cố tình bán ít để chờ kỳ điều chỉnh giá mới có lợi hơn đấy!
Mấy ngày qua ở Hà Nội, nhiều cây xăng đóng cửa đột ngột hoặc bán kiểu "ai nhanh tay hơn". Lý do họ đưa ra là nguồn hàng từ nhà cung cấp bị gián đoạn, không đủ xăng để bán.
Một số doanh nghiệp còn chủ động mời Sở Công Thương, quản lý thị trường, công an và chính quyền địa phương đến check kĩ lưỡng. Họ đối chiếu lượng xăng còn trong bồn với hồ sơ để chứng minh việc dừng bán là do thật sự không mua được hàng chứ không phải mánh khóe gì đâu nha. Tình trạng tương tự cũng xảy ra rải rác ở miền Nam.
Chiết khấu về 0, bán càng lỗ càng nặng
Một chủ cửa hàng xăng dầu ở Đồng Nai than thở mức chiết khấu mấy ngày vừa rồi là 0 đồng/lít luôn á! Đến chiều 29/7 mới tăng lên 10 đồng/lít, nhưng lượng hàng được cấp vẫn không đủ so với lượng đã đăng ký.
Bị giới hạn nguồn cung nên cửa hàng giờ chỉ bán lẻ được khoảng 1.500-2.000 lít xăng dầu mỗi ngày. Còn hoạt động bán buôn thì đã phải dừng suốt ba tháng rồi.
Trong khi đó, chi phí vận chuyển vẫn khoảng 300 đồng/lít, chưa kể tiền nhân công, điện nước và thuế. Mỗi ngày chỉ nhập được 1-2 khối hàng càng làm chi phí trên từng lít xăng tăng vọt.
Để tiết kiệm tiền vận chuyển, các doanh nghiệp phải tích lũy đơn hàng trong nhiều ngày cho đủ một chuyến xe khoảng 20 khối. Đây cũng là lý do khiến cửa hàng không có nguồn cung liên tục và buộc phải bán "nhỏ giọt" vậy.
Một thương nhân đầu mối ở miền Nam cho biết việc nhập khẩu đang gặp khó. Họ ưu tiên duy trì hàng cho hệ thống và phân bổ cho những đối tác đã ký hợp đồng lâu năm trước.
Với nhu cầu phát sinh đột xuất, đơn vị này không thể đáp ứng hết vì vẫn phải đảm bảo lượng dự trữ lưu thông tối thiểu tương đương 20 ngày.
Đã có quy định rõ ràng, sao vẫn thiếu hàng?
Các quy định về kinh doanh xăng dầu đã phân định siêu rõ quyền hạn và nghĩa vụ của từng nhóm thương nhân trên thị trường.
Thương nhân đầu mối phải chịu trách nhiệm tạo nguồn, đảm bảo mức cung ứng tối thiểu theo chỉ tiêu Bộ Công Thương giao và duy trì lượng dự trữ lưu thông ít nhất 20 ngày.
Thương nhân phân phối được phép mua xăng dầu từ nhiều đầu mối, đồng thời có trách nhiệm kiểm tra, giám sát các đại lý bán lẻ và thương nhân nhận quyền trong hệ thống. Các đại lý bán lẻ cũng có thể ký hợp đồng với tối đa ba nguồn cung là thương nhân đầu mối hoặc thương nhân phân phối.
Cơ chế này vừa giúp doanh nghiệp đa dạng hóa nơi nhập hàng, vừa ràng buộc trách nhiệm duy trì nguồn cung khi thị trường có biến động lớn. Thế mà tình trạng khan hiếm cục bộ vẫn xảy ra là sao ta?
Năm 2026, Bộ Công Thương giao tổng nguồn xăng dầu tối thiểu gần 31,8 triệu m³/tấn, tương đương bình quân khoảng 2,65 triệu m³/tấn mỗi tháng.
Tính đến ngày 29/7, danh sách do Bộ Công Thương công bố có 33 thương nhân đầu mối, gồm 7 đơn vị chỉ kinh doanh nhiên liệu hàng không và 2 nhà máy lọc dầu. Như vậy, 26 thương nhân đầu mối phải thực hiện nhiệm vụ tạo nguồn theo hạn mức tối thiểu để phục vụ toàn thị trường.
Tuy nhiên, một doanh nghiệp đầu mối cho biết đơn vị đã hoàn thành chỉ tiêu tổng nguồn của sáu tháng đầu năm rồi. Khi việc nhập hàng trở nên khó khăn, nguồn cung hạn chế và vốn thiếu hụt, doanh nghiệp buộc phải thu hẹp một phần hoạt động.
Cần làm rõ ai đang "găm hàng chờ giá"
Theo một thương nhân đầu mối, chỉ tiêu tổng nguồn tối thiểu hiện được giao theo cả năm. Nếu không hoàn thành, doanh nghiệp có thể đề nghị điều chỉnh vào kỳ cuối năm.
Trường hợp vi phạm nghĩa vụ đảm bảo nguồn cung, doanh nghiệp có thể bị phạt hành chính từ 120-140 triệu đồng hoặc bị tước giấy phép, tùy theo tính chất và mức độ.
Các chuyên gia đánh giá đợt thiếu hụt xăng dầu vừa qua có những nguyên nhân khách quan. Tuy nhiên, thương nhân đầu mối vẫn phải chịu trách nhiệm lớn bởi đây là nhóm doanh nghiệp được trao quyền và giao chỉ tiêu tạo nguồn. Thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối cũng phải chủ động cung cấp hàng cho các hệ thống theo hợp đồng đã ký.
Ông Trần Hữu Linh khẳng định tổng nguồn cung xăng dầu vẫn được cân đối, không rơi vào tình trạng thiếu hụt. Các doanh nghiệp đầu mối đã được giao hạn mức tối thiểu cùng trách nhiệm cụ thể trong việc đảm bảo hàng hóa cho thị trường.
Do đó, trước tình trạng thiếu hàng tại một số khu vực và nghi vấn doanh nghiệp bán cầm chừng để chờ tăng giá, cơ quan chức năng cần xác định rõ đơn vị nào không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ cung ứng, hoặc có dấu hiệu giữ hàng trong bối cảnh nhu cầu của người dân và nền kinh tế đang tăng cao.
Nguồn: techz.vn